Kể từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz và tấn công các tàu thuyền qua lại. Sau khi đàm phán Mỹ – Iran đổ vỡ, quân đội Mỹ từ ngày thứ Hai (13/4) bắt đầu phong tỏa các cảng của Iran. Dữ liệu vận tải mới nhất cho thấy, đến thứ Ba, ít nhất có ba tàu chở dầu đã đi qua eo biển Hormuz vào Vịnh Ba Tư.

Ngày 11 tháng 3 năm 2026, tàu chở hàng rời Mayuree Naree của Thái Lan bốc khói sau khi bị tấn công gần eo biển Hormuz. (Ảnh: Hải quân Hoàng gia Thái Lan)

Dữ liệu vận chuyển từ Tập đoàn Sở giao dịch chứng khoán Luân Đôn (LSEG) và Kpler cho biết tàu chở dầu “Peace Gulf” treo cờ Panama, sau khi đi qua tuyến hàng hải mới giữa đảo Larak và đảo Hormuz thuộc lãnh hải Iran, đang hướng tới cảng Hamriyah của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Trước đó, hai tàu chở dầu bị Mỹ trừng phạt là “Rich Starry” và “Elpis” cũng đã đi qua eo biển này.

Hai tàu bị trừng phạt đi qua eo biển

Theo tờ Lloyd’s List, “Rich Starry” là tàu chở dầu kiêm hóa chất có tải trọng 36.000 tấn, treo cờ Malawi dưới dạng “cờ thuận tiện”. Con tàu này ban đầu dừng hành trình rời cảng vào thứ Hai. Dữ liệu nhận dạng tự động cho thấy tàu được đóng năm 2015 này từng quay đầu sau khi đi theo tuyến Larak – Qeshm. Tuy nhiên, sau đó tàu đã tiếp tục hành trình trong đêm và rời eo biển vào rạng sáng thứ Ba.

Hiện chưa rõ tàu này có chở dầu Iran hay không. Theo cơ sở dữ liệu của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, chủ sở hữu tàu là công ty Full Star Shipping, có cùng thông tin liên hệ với Công ty Vận tải Thượng Hải Tuyên Nhuận – đơn vị đã bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt từ tháng 3/2023. Dữ liệu cũng cho thấy tàu này do chủ sở hữu Trung Quốc quản lý và có thủy thủ đoàn người Trung Quốc.

Theo Bloomberg, dữ liệu theo dõi tàu cho thấy “Rich Starry” đã đổi điểm đến sang cảng Sohar của Oman.

Trong khi đó, tàu “Elpis” khi đang ở eo biển Hormuz và tiến vào Vịnh Oman thì lệnh phong tỏa bắt đầu. Tàu này dường như đã dừng lại gần bờ biển Iran, bên ngoài vùng nước hẹp của eo biển. Dữ liệu từ Kpler và Vortexa cho thấy trước khi di chuyển, tàu từng neo tại một cảng của Iran trong Vịnh Ba Tư, khiến nó có nguy cơ trở thành mục tiêu của các tàu tuần tra Mỹ.

Con tàu này từng bị Mỹ trừng phạt vào năm ngoái với tên gọi cũ “Chamtang” do liên quan đến hoạt động buôn bán dầu Iran.

Trong khuôn khổ các cuộc họp bên lề của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới, Bộ trưởng Tài chính Mỹ được hỏi về việc tàu Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz. Ông cho biết: “Những con tàu này sẽ không còn được phép đi qua nữa, vì vậy họ cũng sẽ không thể lấy được dầu.”

Một cố vấn của tổ chức vận động chính sách “Chống phổ biến vũ khí hạt nhân Iran” nhận định: “Vấn đề thực sự không chỉ là tàu có thể đi qua eo biển Hormuz hay không, mà là các tàu chiến Mỹ sẽ thực thi biện pháp như thế nào và lựa chọn triển khai ở đâu”.

Trung Quốc hiện nhập khẩu hơn một nửa lượng dầu từ Trung Đông, đặc biệt là từ Iran. Theo dữ liệu của Kpler, năm ngoái Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran, với mức trung bình khoảng 1,4 triệu thùng mỗi ngày.

Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz

Kể từ khi chiến sự bùng phát, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã giảm hơn 95%.

Theo dữ liệu của Kpler, từ ngày 28/2 đến 12/4, chỉ có 279 tàu đi qua eo biển này, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình khoảng 100 tàu mỗi ngày trước chiến tranh.

Sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 8/4, kể từ đó chỉ có 45 tàu ra vào eo biển.

Các cuộc tấn công không phân biệt của Iran vào các nước vùng Vịnh cũng làm gián đoạn cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực, khiến giá dầu tăng khoảng 50% kể từ khi xung đột bùng phát, trong đó các nước châu Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Số tàu bị tấn công

Theo dữ liệu theo dõi của Kpler, kể từ khi chiến tranh bắt đầu, đã có 22 tàu bị Iran tấn công tại eo biển Hormuz.

Trong đó, 8 tàu bị tấn công tại vùng biển của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, 6 tàu tại vùng biển Oman, 2 tàu tại vùng biển Iraq và 2 tàu tại vùng biển Qatar. Ngoài ra, mỗi nước Bahrain, Kuwait, Ả Rập Xê Út và Iran ghi nhận 1 tàu bị tấn công trong vùng biển của mình.

Theo Hạ Vũ/ Epoch Times