Nội Mông dự định xây gần 90 trung tâm dữ liệu AI, lo thiếu chip

Quý Vi
•
Thứ Tư, 14/10/2026

Thành phố Ô Lan Sát Bố tại Nội Mông, Trung Quốc, dự định xây gần 90 trung tâm dữ liệu AI, nhưng theo CNN, một số trung tâm ở vùng xa có thể thiếu chip hoặc thiếu người dùng.

Các tòa nhà trung tâm dữ liệu, cấu trúc trung tâm AI lớn được bao quanh bởi hệ thống làm mát và điện. (Ảnh minh họa: Shutterstock)

Trên thảo nguyên Nội Mông, những cánh đồng pin mặt trời trải dài tít tắp, tuabin gió mọc lên giữa các đàn cừu. Ven đường, từng dãy cánh quạt tuabin chưa lắp nằm chất đống, trông như những chiếc ngà voi khổng lồ bằng sợi thủy tinh bị bỏ lại. Cách đó không xa, các trung tâm dữ liệu lớn đang gấp rút mọc lên.

Trung Quốc đang đổ nhiều tiền vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) với hy vọng giành ưu thế trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Mỹ. Khi các trung tâm dữ liệu mở rộng nhanh chóng, giới quan sát bắt đầu đặt câu hỏi liệu một số dự án có đủ chip và đủ nhu cầu thị trường hay không.

Tình trạng này gợi nhớ những “thành phố ma” mà cơn sốt bất động sản Trung Quốc để lại sau khi thoái trào. Nếu tốc độ xây trung tâm dữ liệu vượt quá nguồn cung thiết bị AI và nhu cầu thực tế, thì chưa rõ khoản đầu tư khổng lồ này có đem lại lợi ích kinh tế lâu dài hay không.

Riêng Ô Lan Sát Bố định xây gần 90 trung tâm dữ liệu

Ô Lan Sát Bố (Ulanqab) đang nhanh chóng trở thành địa bàn trọng điểm về trung tâm dữ liệu AI của Trung Quốc, với kế hoạch xây gần 90 trung tâm dữ liệu, CNN đưa tin hôm thứ Ba (13/10).

Đài này cũng chỉ ra một số trung tâm dữ liệu ở những vùng xa xôi của Trung Quốc có thể thiếu phần cứng AI hoặc không có người dùng, trở thành “trung tâm dữ liệu ma”. Nhiều người vì thế nghi ngờ khoản đầu tư lớn vào hạ tầng AI của Trung Quốc có thật sự đem lại hiệu quả kinh tế.

Thành phố có đất rộng, giá điện tương đối rẻ cùng nguồn gió và nắng dồi dào. Chỉ trong hai năm, các khu trung tâm dữ liệu quy mô lớn đã thành hình. Huawei, Kuaishou và nhiều công ty dịch vụ trung tâm dữ liệu đều đã vào đặt cơ sở.

Đây là một phần của chiến lược “Đông số Tây toán” (dữ liệu ở miền Đông, tính toán ở miền Tây). Bắc Kinh muốn tận dụng đất đai và năng lượng của miền Tây để gánh nhu cầu tính toán AI và dịch vụ đám mây cho miền Đông, qua đó tiêu thụ bớt phần năng lượng xanh dư thừa tại chỗ.

Đủ điện nhưng khó giải bài toán chip

Nội Mông có nguồn năng lượng gió phong phú, cùng điện than và các nguồn điện khác. Một số nơi chưa khai thác hết lượng điện sẵn có, còn khí hậu lạnh giúp giảm chi phí làm mát cho trung tâm dữ liệu. Trung Quốc cũng có khả năng dựng nhanh các công trình hạ tầng lớn và sử dụng mô-đun đúc sẵn để rút ngắn thời gian xây trung tâm dữ liệu. Trong khi đó, một số vùng của Mỹ đang vướng nút thắt về đấu nối lưới điện và nguồn điện mới.

Tuy nhiên, có đất, có điện và có năng lực xây dựng chưa chắc giúp các trung tâm dữ liệu của Trung Quốc vận hành hiệu quả ngay. Điều then chốt là có mua được đủ chip tính toán hay không.

Theo CNN, lệnh kiểm soát xuất khẩu của Mỹ hạn chế các công ty Trung Quốc tiếp cận một số chip AI tiên tiến, gồm một số sản phẩm của Nvidia và AMD. Phía Trung Quốc cũng hạn chế nhập khẩu một số loại chip hiệu năng thấp hơn. Các hãng chip nội địa đang cố bắt kịp, nhưng hiệu năng và nguồn cung chip tiên tiến của họ vẫn còn hạn chế.

Ông Nick Corvino, nhà nghiên cứu tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định: “Chip là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong chi phí xây trung tâm dữ liệu. Trung Quốc hiện không có đủ nguồn cung chip”.

Để tăng năng lực tính toán, các công ty Trung Quốc đang thử kết hợp nhiều loại chip với nhau. Giới phân tích chỉ ra rằng trong một số ứng dụng, cách làm này có thể tốn nhiều điện hơn, khiến chi phí vận hành trung tâm dữ liệu tăng thêm.

Giới chức cảnh báo “đầu tư mù quáng”, khoảng cách với Mỹ còn lớn

Trong lúc thúc đẩy xây hạ tầng AI, giới chức Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) cũng yêu cầu các ngành liên quan đề phòng đầu tư mù quáng và mở rộng quá mức.

Reuters hôm thứ Sáu (9/10) đưa tin Trung ương ĐCSTQ và Quốc vụ viện đã ban hành văn bản hướng dẫn phát triển “lực lượng sản xuất chất lượng mới”. Văn bản này thúc đẩy AI, công nghệ lõi và năng lực tính toán, nhưng cũng cảnh báo các ngành mới nổi không được đầu tư mù quáng, mở rộng quá mức.

Văn bản yêu cầu lập cơ chế giám sát công nghệ, cảnh báo sớm rủi ro và xử lý khẩn cấp, kèm theo việc truy cứu nghiêm trách nhiệm những người gây thiệt hại lớn vì đầu tư mù quáng. Điều đó phản ánh việc Trung Quốc vừa muốn tăng tốc các ngành mới nổi, vừa phải tìm cách kiểm soát rủi ro đầu tư và sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Về quy mô đầu tư hạ tầng AI, khoảng cách giữa hai nước vẫn còn rõ rệt. Tháng trước, Bắc Kinh công bố kế hoạch 5 năm trị giá 560 tỷ USD để đẩy nhanh xây dựng hạ tầng thông tin. Tổ chức nghiên cứu Rhodium Group ước tính năm nay, các công ty công nghệ niêm yết của Trung Quốc sẽ tăng gấp đôi đầu tư vào hạ tầng AI, lên khoảng 139 tỷ USD. Con số này vẫn chưa bằng 1/5 mức 800 tỷ USD mà các công ty công nghệ Mỹ dự kiến chi.

Phía Trung Quốc đang dồn sức xây hạ tầng tính toán quy mô lớn để thu hẹp khoảng cách AI với Mỹ. Song quy mô đầu tư tự nó không quyết định tất cả. Kết cục cuộc đua còn tùy vào việc nguồn chip có theo kịp tốc độ xây dựng, doanh nghiệp có đủ nhu cầu thực và trung tâm dữ liệu có sinh lời bền vững hay không.

Nếu hạ tầng tiếp tục đi trước nguồn cung thiết bị và nhu cầu thị trường, các trung tâm dữ liệu mà Trung Quốc chi lớn để xây có thể rơi vào cảnh bỏ không, lợi nhuận không như kỳ vọng, thậm chí thành “thành phố ma” phiên bản AI.