“Trong mắt tôi, anh chỉ như con kiến”: Nghiên cứu sinh ở Trùng Khánh tố cáo bị “bóc lột”

Lý Mộc Tử
•
Chủ Nhật, 26/07/2026

Gần đây, một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại một trường đại học ở Trùng Khánh đã công khai trên mạng nội dung trao đổi với người hướng dẫn, cho biết mình đã học tiến sĩ suốt 6 năm và đã đáp ứng các yêu cầu bắt buộc để tốt nghiệp của nhà trường, nhưng nhiều lần nộp đơn tốt nghiệp đều bị người hướng dẫn ngăn cản. Người hướng dẫn này còn ngạo mạn nói rằng: “Trong mắt tôi, anh chỉ như con kiến”.

Ngày 23/7 tài khoản NetEase “Hành Giả Luận Quan” đăng bài viết cho biết, một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại một trường đại học ở Trùng Khánh đã lên tiếng đầy tức giận vào ngày 22/7. Nghiên cứu sinh này đã nhẫn nhịn trong nhiều năm, trong thời gian dài bị người hướng dẫn giao một lượng lớn công việc lặt vặt không liên quan đến nghiên cứu khoa học và các dự án hợp tác với bên ngoài. Mặc dù đã sớm đáp ứng các tiêu chuẩn bắt buộc của nhà trường để nghiên cứu sinh tiến sĩ tốt nghiệp, người này vẫn liên tục bị người hướng dẫn cản trở thủ tục tốt nghiệp.

Sau nhiều lần nhẹ nhàng trao đổi với người hướng dẫn nhưng không có kết quả, nghiên cứu sinh này cuối cùng đã phá vỡ sự thỏa hiệp kéo dài nhiều năm và quyết định không tiếp tục yếu đuối, nhượng bộ. Trong cuộc đối đầu, câu nói “Trong mắt tôi, anh chỉ như con kiến” của người hướng dẫn đã hoàn toàn phá vỡ mối quan hệ thầy trò này. Nghiên cứu sinh nói thẳng rằng mình đã lâm vào đường cùng và không tiếc “cá chết lưới rách”, quyết đòi lại công bằng cho những năm tháng đã bỏ ra.

Theo nội dung các đoạn trò chuyện được công khai, nghiên cứu sinh chất vấn: “Với tư cách là giáo viên, thầy đã từng làm tròn trách nhiệm dù chỉ một ngày chưa? Không tổ chức họp nhóm, không đến phòng thí nghiệm, các đề tài đều do các anh chị khóa trên hướng dẫn tôi làm. Hai bài báo thuộc nhóm Q2 của tôi, thầy đã từng hướng dẫn tôi dù chỉ một chút chưa? Tất cả đều là tôi phải nhờ các giáo viên ở các cơ quan nghiên cứu khoa học hướng dẫn hoàn thành. Viết tài liệu cho thầy, làm những dự án hợp tác với bên ngoài không bao giờ hết. Mấy năm nay thầy vẫn chưa bóc lột đủ hay sao?”

Nghiên cứu sinh cho biết mình đã đáp ứng các điều kiện tốt nghiệp: “Nếu thầy vẫn tiếp tục đe dọa tôi, không cho tôi tốt nghiệp, vậy tôi chỉ có thể báo cáo với các cơ quan liên quan của trường về việc trước đây thầy làm giả dữ liệu trong các bài báo và thông đồng với thầy Trương để cướp công trình nghiên cứu của sinh viên. Nếu lãnh đạo nhà trường không xử lý, tôi sẽ phản ánh lên Bộ Giáo dục. Để xem cuối cùng ai thắng!”

Người được cho là người hướng dẫn trả lời: “Vậy thì tốt nhất là cậu nên cầu nguyện để mình thắng đi. Cậu có thể thử xem tôi có khả năng đó hay không! Đừng nghĩ mình ghê gớm đến mức nào. Trong mắt tôi, cậu chỉ như con kiến!”

Người hướng dẫn này còn nói: “Tôi cảnh cáo cậu lần cuối, đừng nghĩ đến chuyện dùng dư luận trên mạng để gây áp lực cho tôi. Cậu nghĩ rằng đăng lên mạng xã hội thì tôi sẽ cho cậu tốt nghiệp sao?”

Một đoạn trò chuyện khác cho thấy nghiên cứu sinh này van nài: “Năm nay là năm thứ 6 rồi, tôi thật sự không chịu đựng nổi nữa”.

Người này cho biết mình đã bị kéo dài thời gian học gần 2 năm. Anh đã viết hơn 10 báo cáo dự án cho người hướng dẫn, “chạy đi làm thủ tục hoàn ứng hàng chục lần, đón con 9 lần”, đồng thời viết 3 hồ sơ xin quỹ nghiên cứu cho người hướng dẫn, nhưng vẫn luôn bị nói là chưa đáp ứng tiêu chuẩn để được cấp bằng tiến sĩ.

Sau đó, lại có thông tin cho biết cuối cùng người hướng dẫn đã xuống nước. Theo nội dung ảnh chụp màn hình đoạn trò chuyện, người hướng dẫn nói: “Coi như thầy cầu xin em, em có thể xóa các bài đăng và rút đơn khiếu nại đối với thầy được không? Thực ra em cũng đâu muốn sự việc trở nên ầm ĩ đúng không… Em xóa các bài đăng đã đăng trên các nền tảng, đồng thời rút đơn khiếu nại đối với thầy, thì phía thầy sẽ để em thuận lợi tốt nghiệp”.

Sự việc khiến cư dân mạng trên nền tảng X bàn luận sôi nổi: “Một người đè đầu sinh viên suốt 6 năm không phải là giáo viên, mà là chủ nhà — bạn trả tiền thuê nhà suốt 6 năm, cuối cùng mới phát hiện giấy chứng nhận bất động sản lại ghi tên ông ta”.

“Trung Quốc hiện đại còn có những giáo viên thực sự làm nhiệm vụ truyền đạo, truyền nghề và giải đáp thắc mắc không? Chẳng qua chỉ là một đám nhân viên trong biên chế, cán bộ công tác chính trị và thương nhân coi trọng quyền lực, giỏi tính toán, lấy đó làm nghề mà thôi.”

“Một thể chế như vậy chỉ có thể đào tạo nô tài và kẻ lừa đảo.”

Những năm gần đây, các vụ việc sinh viên đại học ở Trung Quốc bị “giam” việc tốt nghiệp xảy ra thường xuyên.

Ngày 16/1/2024, ông Hoàng X Nhược, giáo sư kiêm người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Học viện Khoa học và Công nghệ Động vật, Học viện Thú y thuộc Đại học Nông nghiệp Hoa Trung, bị 11 nghiên cứu sinh thạc sĩ và tiến sĩ thuộc nhóm nghiên cứu do ông phụ trách đồng loạt đứng tên thật tố cáo. Ông bị cáo buộc thao túng quy trình bình duyệt đồng cấp, ghi tên tác giả không phù hợp trong các bài nghiên cứu, gian dối trong biên soạn giáo trình và chèn ép sinh viên cùng nhiều hành vi khác. Các tài liệu tố cáo được lan truyền trên mạng dài tới 125 trang.

Tháng 1/2022, một người dùng Weibo tự xưng là “nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Tây Nam” đã công khai danh tính tố cáo mình bị người hướng dẫn lợi dụng quyền lực để bóc lột và bị ép duy trì quan hệ không chính đáng trong hơn 3 năm. Người hướng dẫn này thậm chí nói rằng cô phải “làm người tình của ông ta” mới được tốt nghiệp và phải có mặt bất cứ khi nào ông ta gọi. Để có thể thuận lợi tốt nghiệp, cô đã luôn nhẫn nhục chịu đựng. Tuy nhiên, dù luận văn tốt nghiệp được đánh giá xuất sắc trong vòng thẩm định kín, cô vẫn không được cấp bằng, cuối cùng đã lên tiếng phản kháng.

Ngày 25/1/2016, Tưởng Hoa Văn, sinh viên năm thứ ba chương trình sau đại học tại Học viện Khoa học Máy tính thuộc Đại học Bưu điện và Viễn thông Nam Kinh, đã rơi từ tầng 9 của tòa nhà nghiên cứu khoa học tổng hợp của trường. Anh mới 25 tuổi. Theo truyền thông Trung Quốc, trước khi tự sát, Tưởng từng tâm sự với bạn bè: “Thi đỗ cao học rồi mà không thể tốt nghiệp”, “vì người hướng dẫn không cho tốt nghiệp”, “cảm giác như sắp chết rồi”. Sau sự việc, ông Trương Đại Viễn, giáo sư kiêm người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Học viện Khoa học Máy tính thuộc Đại học Bưu điện và Viễn thông Nam Kinh, bị đình chỉ công tác.