Lợi ích khi trẻ được học kỹ năng xã hội và cảm xúc từ mầm non

Tú Liên
•
Thứ Năm, 22/10/2026

Trẻ mẫu giáo trong các gia đình thu nhập thấp được học thêm kỹ năng xã hội, cảm xúc, ngôn ngữ có xu hướng ít bị trầm cảm, cô đơn và tăng cảm giác hài lòng với cuộc sống hơn khi trưởng thành.

Ông Trump ký sắc lệnh hành pháp, giảm khuyến nghị tiêm vắc-xin cho trẻ em

Chuyên gia lễ nghi Bethany Friske chia sẻ 5 nguyên tắc để bồi dưỡng lòng tốt và hành vi lễ độ ở trẻ em từ khi còn nhỏ. (Ảnh minh họa: Shutterstock)

Kết quả trên đến từ một nghiên cứu của nhóm các nhà khoa học tại Đại học Bang Pennsylvania (Penn State), được trường công bố vào hôm thứ Hai (19/10).

Nghiên cứu bao gồm 356 trẻ đến từ các gia đình thu nhập thấp, với độ tuổi trung bình là 4,5 tuổi. Các em được chia ngẫu nhiên thành 2 lớp để so sánh: một lớp dạy thêm chương trình mới, lớp còn lại giữ nguyên cách dạy thường. Quá trình theo dõi kéo dài đến khi trẻ 21-22 tuổi.

Dạy trẻ kết bạn, giữ bình tĩnh khi bực bội

Ban đầu, tất cả trẻ trong nghiên cứu đều học ở các lớp thuộc Head Start, chương trình mầm non dành cho trẻ em gia đình thu nhập thấp mà chính quyền liên bang Mỹ đề ra từ thập niên 1960. Chương trình rèn luyện cho trẻ những kỹ năng cần để vào tiểu học, như chờ đến lượt và lắng nghe.

Theo tiểu bang Pennsylvania, trong 50 năm qua, nhiều công trình đã chứng minh Head Start giúp trẻ sẵn sàng đi học và thành công lâu dài. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại khoảng cách về thành tích học tập giữa các em.

Sau đó, một phần các lớp được học bổ sung REDI, chương trình do tiểu bang Pennsylvania phát triển đầu những năm 2000. Mỗi tuần, trẻ học hai bài, mỗi bài xoay quanh một trong 4 nhóm kỹ năng:

Kết bạn (chia sẻ, chờ đến lượt)
Hiểu cảm xúc (nhận ra cảm xúc, biết hành vi của mình ảnh hưởng đến người khác)
Giải quyết vấn đề (giữ bình tĩnh khi bực bội)
Ngôn ngữ (từ vựng, đọc) để vận dụng các kỹ năng cảm xúc và xã hội.

Giáo viên được tập huấn cách dạy các bài này. Họ cũng học cách dùng chính những kỹ năng ấy để giải quyết các va chạm thật trong lớp, chẳng hạn hai trẻ cùng muốn một món đồ chơi hay một trẻ không chịu ngồi cạnh bạn.

Nhóm nghiên cứu đã so sánh 192 trẻ ở các lớp học theo chương trình REDI với 164 trẻ ở lớp Head Start thông thường. Bà Karen Bierman, giáo sư tâm lý học, là tác giả chính của nghiên cứu và người thiết kế chính của REDI đã ghi nhận trẻ học REDI cư xử tốt hơn, hòa thuận với bạn bè hơn trong suốt những năm tiểu học và trung học.

Tốt hơn ở 7 trên 11 chỉ số

Vào lần theo dõi cuối cùng của nghiên cứu (khi trẻ 21-22 tuổi), các em được hỏi 11 câu về các khía cạnh của sức khỏe tinh thần, khả năng hòa nhập xã hội và chất lượng cuộc sống.

Những người từng học REDI cho biết họ có ít triệu chứng trầm cảm hơn, ít cô đơn hơn, và chỉ số đo lường các hành vi chống đối xã hội thấp hơn. Họ cũng đồng cảm với người khác hơn, nhận được nhiều hỗ trợ tinh thần hơn, có nhiều ngày khỏe mạnh hơn và hài lòng với cuộc sống hơn.

Theo bản tóm tắt, chênh lệch ở 7 chỉ số này đều có ý nghĩa thống kê, tức khó có thể chỉ do ngẫu nhiên. Ở 4 chỉ số còn lại, gồm tăng động, triệu chứng các vấn đề về cảm xúc, mức hòa đồng, cùng cảm giác an toàn và gắn bó, các nhà khoa học không thấy khác biệt giữa hai nhóm.

“Ví dụ, những người trẻ từng tham gia REDI hồi nhỏ cho biết trung bình mỗi tháng họ có thêm gần hai ngày khỏe mạnh so với bạn cùng lứa không tham gia. Như vậy có thể là thêm hơn 20 ngày khỏe mạnh mỗi năm, và lợi ích đó có thể kéo dài nhiều năm”, ông Damon Jones, giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Phòng ngừa Edna Bennett Pierce của Penn State, đồng tác giả nghiên cứu cho biết.

Bà Bierman nhấn mạnh REDI không chỉ tác động đến 7 trong 11 chỉ số được đo, mà “mức chênh lệch đủ lớn để tạo khác biệt trong cuộc đời các em”.

“Dù cuộc đời trẻ có thể rẽ theo bao nhiêu hướng, việc tham gia REDI vẫn gắn với một cuộc sống tốt hơn rõ rệt khi các em trưởng thành”, bà nói.

Tuổi thơ nhiều biến cố vẫn để lại dấu vết

Khi trẻ mới vào nghiên cứu, nhóm nghiên cứu cũng hỏi cha mẹ về những trải nghiệm khó khăn của các em, như từng phải sống xa người chăm sóc chính hay gia đình chuyển nhà từ 3 lần trở lên. Bà Janet Welsh, giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Edna Bennett Pierce, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết những trải nghiệm này vẫn gắn với sức khỏe và khả năng thích nghi kém hơn khi các em trưởng thành.

“Dù trẻ có tham gia REDI hay không, chúng tôi thấy những em trải qua càng nhiều biến cố lúc nhỏ thì khi lớn lên sức khỏe tinh thần càng kém”, bà nói.

Tuy nhiên, chương trình REDI cũng giúplàm giảm bớt tác động của những trải nghiệm khó khăn thời thơ ấu lên khả năng hòa nhập xã hội.

Tú Liên (t/h)