Cựu Đặc khu trưởng Hồng Kông Đổng Kiến Hoa qua đời ở tuổi 89

Cựu Đặc khu trưởng hành chính Hồng Kông, Phó Chủ tịch Chính hiệp Toàn quốc Trung Quốc khóa trước, ông Đổng Kiến Hoa, qua đời ngày 8/9/2026, hưởng thọ 89 tuổi. Văn phòng của ông ra thông cáo cho biết Đổng Kiến Hoa qua đời trong sự hiện diện của những người thân cận. Ông là Trưởng Đặc khu đầu tiên của Hồng Kông sau khi chủ quyền được chuyển giao cho Trung Quốc, đồng thời là cựu Trưởng Đặc khu đầu tiên qua đời.

Đổng Kiến Hoa sinh ngày 29/5/1937 tại Thượng Hải, là con trai cả của ông Đổng Hạo Vân, một ông trùm ngành vận tải biển Hồng Kông. Gia đình ông có 1 em trai và 3 em gái. Năm 1947, gia đình Đổng Kiến Hoa chuyển đến Hồng Kông định cư. Sau khi hoàn thành bậc trung học tại Hồng Kông, ông sang Anh du học và tốt nghiệp Đại học Liverpool năm 1960 với bằng cử nhân khoa học kỹ thuật hàng hải.

Sau đó, Đổng Kiến Hoa sống tại Mỹ, lần lượt làm việc cho General Electric và Tập đoàn Đổng Thị trong khoảng 9 năm. Năm 1969, ông trở về Hồng Kông để hỗ trợ quản lý công việc kinh doanh của gia đình. Khi đó, tập đoàn gia đình họ Đổng là một trong những doanh nghiệp vận tải biển lớn nhất thế giới, hoạt động trong các lĩnh vực tàu container, tàu chở hàng rời và tàu chở dầu.

Tiếp quản gia nghiệp, xích lại gần Bắc Kinh và trở thành Đặc khu trưởng Hồng Kông đầu tiên

Năm 1982, Đổng Hạo Vân qua đời, Đổng Kiến Hoa tiếp quản tập đoàn gia đình. Không lâu sau đó, công ty rơi vào khó khăn tài chính và cần một gói cứu trợ trị giá 120 triệu USD. Theo các báo cáo, khoản tiền này do ông Hoắc Anh Đông, một doanh nhân Hồng Kông nổi tiếng thân Bắc Kinh, thu xếp. Trong thời gian tranh cử chức Trưởng Đặc khu Hồng Kông, Đổng Kiến Hoa thừa nhận một phần khoản cứu trợ đến từ Trung Quốc đại lục.

Hoắc Anh Đông từng có ảnh hưởng lớn trong giới chính trị và kinh doanh tại Bắc Kinh. Từ năm 1993, ông giữ chức Phó Chủ tịch Chính hiệp Toàn quốc. Theo cáo phó của Reuters về Hoắc Anh Đông, ông đã giới thiệu Đổng Kiến Hoa với Giang Trạch Dân, khi đó là lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc, qua đó mở đường để Đổng Kiến Hoa trở thành ứng viên Trưởng Đặc khu Hồng Kông đầu tiên.

Tháng 12/1996, chính quyền Trung Quốc thành lập một Ủy ban Bầu cử gồm 400 người để lựa chọn Trưởng Đặc khu đầu tiên sau khi Hồng Kông trở về Trung Quốc. Đổng Kiến Hoa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử và sau đó trở thành Trưởng Đặc khu đầu tiên của Hồng Kông.

Ngày 1/7/1997, sau khi chủ quyền Hồng Kông được chuyển giao cho Trung Quốc, Đổng Kiến Hoa chính thức nhậm chức Trưởng Đặc khu với nhiệm kỳ đầu kéo dài 5 năm. Năm 2002, ông tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai mà không có đối thủ cạnh tranh.

Từ chức trước thời hạn và đảm nhiệm chức vụ trong Chính hiệp

Trong thời gian Đổng Kiến Hoa cầm quyền, Hồng Kông lần lượt chịu tác động của khủng hoảng tài chính châu Á, dịch cúm gia cầm, dịch SARS và tình trạng kinh tế trì trệ, khiến mức độ ủng hộ dành cho ông sụt giảm rõ rệt.

Năm 2003, chính quyền Hồng Kông thúc đẩy lập pháp theo Điều 23 của Luật Cơ bản. Động thái này đã dẫn tới cuộc tuần hành với khoảng 500.000 người xuống đường ngày 1/7. Dự luật sau đó bị đình lại. Điều 23 bị chỉ trích là siết chặt đáng kể các quyền và tự do của người dân Hồng Kông, đồng thời vấp phải sự phản đối của các nước phương Tây và những người ủng hộ dân chủ, tự do.

Ngày 10/3/2005, khi mới đi được hơn nửa nhiệm kỳ thứ hai, Đổng Kiến Hoa tuyên bố từ chức với lý do sức khỏe không tốt và tuổi cao. Khi đó ông 67 tuổi.

Sau khi rời chức Trưởng Đặc khu, cùng năm đó Đổng Kiến Hoa được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Chính hiệp Toàn quốc và giữ chức vụ này khoảng 18 năm, cho đến khi mãn nhiệm trong đợt thay đổi nhân sự Chính hiệp năm 2023.

Trong kỳ họp Lưỡng hội Toàn quốc năm 2021, Đổng Kiến Hoa từng bị ngã khi rời lễ khai mạc Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc tại Đại lễ đường Nhân dân. Khi đó ông đứng trên bục Chủ tịch đoàn và chờ các thành viên ở hàng ghế đầu lần lượt rời đi, trước khi được cho là trượt chân lúc bước xuống bậc thang.

Sau khi thôi chức Phó Chủ tịch Chính hiệp Toàn quốc, Đổng Kiến Hoa hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Ông liên tục vắng mặt tại lễ thượng cờ và tiệc chiêu đãi nhân dịp kỷ niệm ngày Hồng Kông trở về Trung Quốc trong 6 năm. Trong thời gian này, nhiều tin đồn về việc ông qua đời xuất hiện trên mạng, nhưng văn phòng của ông đều ra thông cáo bác bỏ.

Hoạt động của các tổ chức sau khi rời chức

Nhằm duy trì một mức độ ảnh hưởng nhất định, Đổng Kiến Hoa đã đứng ra thành lập nhiều tổ chức tư vấn và quỹ.

Năm 2008, Đổng Kiến Hoa thành lập Quỹ Trao đổi Mỹ-Trung (China-United States Exchange Foundation, CUSEF) và giữ chức chủ tịch. Quỹ này từng bị các nhà điều tra của Quốc hội Mỹ xác định là một công cụ để Trung Quốc tiến hành chiến tranh chính trị, đồng thời được xem là một bộ phận trong hệ thống gây ảnh hưởng và công tác mặt trận thống nhất rộng lớn hơn của Bắc Kinh.

Năm 2014, Đổng Kiến Hoa thành lập Quỹ Our Hong Kong Foundation. Quỹ quy tụ nhiều tỷ phú Hồng Kông, với một trong những mục tiêu là duy trì và thúc đẩy việc Bắc Kinh thực thi chính sách “một quốc gia, hai chế độ” tại Hồng Kông.

Theo Bloomberg, sau khi Đổng Kiến Hoa qua đời, sự chú ý lập tức đổ dồn vào việc chính quyền sẽ tổ chức các hoạt động tưởng niệm như thế nào và ở đâu, cũng như liệu lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình có tham dự hay không. Do Đổng Kiến Hoa là cựu Trưởng Đặc khu Hồng Kông đầu tiên qua đời, hiện chưa có tiền lệ về các nghi thức tưởng niệm và tang lễ chính thức liên quan đến một cựu Trưởng Đặc khu.