Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản chỉ trích Bắc Kinh “vũ khí hóa” đất hiếm

Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản George Glass hôm thứ Sáu (23/10) chỉ trích Bắc Kinh “vũ khí hóa” đất hiếm để gây sức ép với Nhật Bản, đồng thời gây tổn hại cho doanh nghiệp Mỹ.

Ông Glass coi các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm của Bắc Kinh là hành động phá hoại, gây hại không chỉ cho Nhật Bản mà còn cho các doanh nghiệp Mỹ.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X hôm thứ Sáu, ông cho biết Bắc Kinh thường lấy cớ Nhật Bản “tái quân sự hóa” để trả đũa bằng cách hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Nhật.

“Tôi đã nghe luận điệu này không biết bao nhiêu lần,” ông viết. “Lối ngụy biện gọi Nhật Bản ‘tái quân sự hóa’ chỉ là một cái cớ vụng về, nhằm hợp thức hóa việc biến nguồn cung khoáng sản thiết yếu thành vũ khí chính trị.”

Bài đăng này nhằm đáp trả phát ngôn của bà Mao Ninh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Tại cuộc họp báo thường kỳ hôm thứ Tư (21/10), bà Mao lặp lại lập trường quen thuộc của Bắc Kinh về việc hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản.

Cũng trong ngày thứ Sáu, ở một bài đăng khác, ông Glass cảnh báo tác hại từ những biện pháp hạn chế xuất khẩu vô lý mà ĐCSTQ áp đặt lên Nhật Bản không chỉ dừng ở nước này.

“Những hạn chế xuất khẩu vô căn cứ của Bắc Kinh không chỉ ảnh hưởng đến Nhật Bản. Chúng gây tổn hại cho lợi ích kinh doanh của cả khu vực, trong đó có các doanh nghiệp Mỹ. Những doanh nghiệp này đã gây dựng quan hệ hợp tác vững chắc với doanh nghiệp Nhật Bản và coi trọng chất lượng, độ tin cậy của sản phẩm Nhật. Rõ ràng, với Bắc Kinh, hai chữ ‘ổn định’ và ‘phá hoại’ mang cùng một nghĩa,” ông Glass viết.

Bộ Thương mại ĐCSTQ đã đưa nhiều thực thể Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, cấm xuất khẩu sang các thực thể này mọi mặt hàng có thể dùng cho mục đích quân sự. Bắc Kinh cũng chỉ trích chính sách mở rộng quân sự của Chính phủ Nhật Bản dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi.

Ngày 7/11/2025, khi trả lời chất vấn tại Hạ viện Nhật Bản, bà Takaichi cho biết nếu “Đài Loan có biến”, đó có thể là một “tình huống đe dọa sự tồn vong”, tức trường hợp Nhật Bản có thể thực thi quyền phòng vệ tập thể. Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản không loại trừ khả năng can thiệp bằng vũ lực, bà nói thêm. Phát biểu này khiến quan hệ Nhật–Trung tiếp tục xấu đi, xuống mức thấp nhất.

Sau đó, Bộ Ngoại giao ĐCSTQ và truyền thông nhà nước liên tiếp công kích bà Takaichi. ĐCSTQ tuyên bố Đài Loan là một phần lãnh thổ Trung Quốc, trong khi chính quyền Bắc Kinh chưa từng trực tiếp cai trị hòn đảo này.

Hôm thứ Ba (20/10), tờ Financial Times của Anh dẫn nguồn tin không nêu tên cho biết kho dự trữ yttri của Nhật Bản có thể cạn trong vài tháng tới, trừ khi Bắc Kinh nới lỏng hạn chế xuất khẩu hoặc Nhật Bản tìm ngay được nguồn cung thay thế. Tình trạng thiếu yttri có thể xảy ra sớm nhất vào cuối năm nay, tác động trực tiếp đến ngành sản xuất ô tô, hàng không và chất bán dẫn.

Yttri là một kim loại đất hiếm, được sử dụng rộng rãi trong lớp phủ chịu nhiệt bảo vệ động cơ phản lực và trong thiết bị sản xuất chất bán dẫn. Trung Quốc là nhà cung cấp yttri chủ yếu của thế giới.

Lượng các sản phẩm đất hiếm khác thuộc diện kiểm soát mà Trung Quốc xuất khẩu sang Nhật Bản cũng ngày càng giảm, khiến giới công nghiệp Nhật lo ngại nguồn cung bị gián đoạn.

Nhật Bản đã đề nghị Chính phủ Mỹ và nhiều tập đoàn lớn của nước này hỗ trợ, mong Washington giúp gây sức ép để Bắc Kinh nới lỏng hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Nhật, tờ báo Anh cho biết.

Trước đó, hôm 8/10, tờ South China Morning Post của Hồng Kông dẫn một nguồn tin không nêu tên cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thúc giục lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình cải thiện quan hệ với Nhật Bản trong cuộc gặp giữa hai người. Ông Trump cũng đề nghị ông Tập dỡ bỏ một số biện pháp kiểm soát xuất khẩu mà Trung Quốc áp lên Nhật Bản.

Ông Trump được cho là đã nói với ông Tập rằng các hạn chế của Trung Quốc đối với hàng xuất khẩu sang Nhật, kể cả đất hiếm, đe dọa “các ngành công nghiệp Mỹ phụ thuộc vào nhà cung cấp Nhật Bản”. Ông cũng nói việc này “gián tiếp vi phạm” thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ-Trung đạt được tại Hàn Quốc năm ngoái.

Theo bài báo, ông Tập đã “phản ứng lạnh nhạt” trước lời kêu gọi này.

Sau khi ông Tập kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ, Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue đăng bài trên X, chỉ trích Bắc Kinh “vũ khí hóa” vị thế thống trị trong xuất khẩu đất hiếm và dùng vị thế đó nhắm vào cả thế giới.

Ông cho biết Mỹ đã nói rõ với Trung Quốc rằng hành động này là “không thể chấp nhận”.

Xem thêm

Mỹ-Nhật dự định hợp tác khai thác đất hiếm dưới biển sâu, phá thế độc quyền của ĐCSTQ

Hợp tác Mỹ-Nhật khai thác đất hiếm dưới biển sâu quanh đảo Minamitori của Nhật Bản nhằm phá vỡ thế độc quyền của ĐCSTQ