Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Quách Gia Côn hôm thứ Tư (30/9) đã gọi thẳng tên bà Takaichi Sanae tại cuộc họp báo thường kỳ, không dùng chức danh “Thủ tướng Nhật”.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi hôm 19/1/2026. (Ảnh: Rodrigo Reyes Marin/POOL / AFP qua Getty Images)

Ông Quách nhắc đến bà Takaichi khi trả lời một câu hỏi về Nhật Bản.

Sing Tao (Hồng Kông) nhận định đây không phải là lỡ lời, vì Bộ Ngoại giao ĐCSTQ xưa nay vẫn cân nhắc kỹ từng chữ trong các phát ngôn đối ngoại. Theo bài báo này, khi bà Takaichi mới nhậm chức hồi tháng 10 năm ngoái, phía Trung Quốc vẫn gọi bà là “Thủ tướng Nhật”. Đến tháng 11, sau khi bà nhắc đến “Đài Loan có biến” tại Quốc hội, cách gọi dần chuyển thành “nhà cầm quyền Nhật Bản” và “lãnh đạo đương nhiệm của Nhật Bản”.

Hôm 23/9, Bắc Kinh còn gọi chính phủ của bà Takaichi là “chính quyền hiện nay của Nhật Bản”.

Nhà báo kỳ cựu Yaita Akio cho rằng Bộ Ngoại giao ĐCSTQ không chỉ gọi thẳng tên bà Takaichi tại họp báo mà còn gọi Bộ trưởng Quốc phòng Koizumi Shinjiro là “người phụ trách ngành quốc phòng đương nhiệm của Nhật Bản”. Theo ông, điều đó cho thấy Bắc Kinh ngày càng bực tức với chính phủ của bà Takaichi.

Ông giải thích rằng trong lịch sử, mỗi khi bất mãn hay tức giận với ai, ĐCSTQ thường hạ thấp người đó qua 3 bước: “bỏ chức danh, chụp mũ, đặt biệt danh”.

Cách gọi mới, theo ông Yaita, là một “động tác nhỏ” có chủ ý của phía Trung Quốc. Về bản chất, đó là cách phản ứng khi không làm được gì trên thực tế, chỉ còn biết lấy lời lẽ để chiếm phần hơn, đúng kiểu “tinh thần AQ”.

Về phía Nhật Bản, bà Takaichi khẳng định vẫn giữ lập trường cởi mở đối thoại với Trung Quốc.

Trong cuộc phỏng vấn với đài Nippon TV hôm thứ Năm (1/10), bà được hỏi liệu có đối thoại với ông Tập Cận Bình nhân dịp Hội nghị các nhà lãnh đạo APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11 hay không. Bà cho biết chưa tiện nói trước, nhưng sẽ “duy trì đối thoại” và xử lý một cách bình tĩnh, thỏa đáng, trên cơ sở lợi ích quốc gia của Nhật Bản.