Giá năng lượng tăng gây biểu tình ở nhiều nước châu Âu, cánh hữu được ủng hộ hơn

Triệu Phượng Hoa
•
Thứ Tư, 21/10/2026

Giá năng lượng leo thang giáng đòn vào kinh tế châu Âu, gây biểu tình lớn ở nhiều nước. Khi khủng hoảng chi phí sinh hoạt nặng thêm, cử tri ngày càng ủng hộ các đảng dân túy cánh hữu.

Những người biểu tình đội mũ trùm đầu với ba lô chạy trốn qua làn khói hơi cay trên quảng trường thành phố Rennes, Pháp, ngày 13/10/2026. (Ảnh: frzubtsov / Shutterstock)

Chi phí năng lượng và sinh hoạt tăng vọt, biểu tình bùng phát ở nhiều nước

Chiến tranh Nga-Ukraine và xung đột ở Trung Đông đã đẩy giá năng lượng thế giới tăng cao. Ủy ban châu Âu ước tính từ khi chiến sự Mỹ-Iran nổ ra hồi tháng 2 năm nay, thương mại đình trệ và thị trường năng lượng biến động đã gây cho châu Âu thiệt hại kinh tế khoảng 100 tỷ euro (khoảng 112 tỷ USD). Giá khí đốt tăng khoảng 140%, còn giá dầu diesel tăng gấp đôi.

Pháp mới đây rơi vào làn sóng bất ổn xã hội nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Những cuộc tuần hành ôn hòa khởi đầu từ các trường trung học ở vùng ngoại ô phía bắc Paris đã nhanh chóng biến thành bạo loạn trên đường phố.

Hôm thứ Bảy (17/10), nhiều cửa hàng đồ xa xỉ ở Paris, Marseille và một số thành phố khác bị cướp phá. Những kẻ bịt mặt còn phóng hỏa thiêu rụi tòa thị chính hơn 100 năm tuổi ở Limoges.

Quentin Leviloux, một người biểu tình 21 tuổi đến từ thành phố Nantes ở miền tây nước Pháp, nói thẳng: “Vì sao tôi đến đây? Nói ra thì đơn giản lắm, tôi thấy chi phí sinh hoạt bây giờ thật sự đáng sợ”.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm Chủ nhật (18/10) có bài phát biểu trước toàn quốc. Ông thừa nhận yêu cầu của người biểu tình về chi phí sinh hoạt là chính đáng, nhưng lên án mạnh mẽ các hành vi bạo lực: “Chúng ta tuyệt đối không được đánh đồng họ với những kẻ phá hoại, đập phá và cướp bóc”.

Tại thành phố Milan của Ý, người dân cũng xuống đường phản đối dịch vụ công yếu kém và giá cả leo thang. Cảnh sát đã đụng độ với người biểu tình. Ở Gela, thành phố cảng phía nam đảo Sicily, nông dân tổ chức đoàn xe diễu hành, giương biểu ngữ “Chúng tôi cày cấy ruộng đất, chúng tôi thu hoạch nợ nần”.

“Chúng tôi hoàn toàn tê liệt, chi phí nhiên liệu đã tăng hơn gấp đôi”, ông Arcangelo Gambino, đại diện nông dân tỉnh Caltanissetta, nói.

Hàng chục ngàn người xuống đường ở Lisbon, Bồ Đào Nha, phản đối lương thấp và chi phí nhà ở tăng cao. Giá thuê nhà tăng cũng làm bùng lên biểu tình trên toàn Tây Ban Nha và dẫn đến cuộc tổng tuyển cử trước thời hạn vào tháng tới. Làn sóng biểu tình cũng lần lượt nổ ra ở Bỉ và Albania.

Giá xăng dầu thành tâm điểm bầu cử, các đảng cực hữu được ủng hộ mạnh trong cuộc thăm dò

Nhà khoa học chính trị Gilles Ivaldi nhận định nỗi lo về sức mua đã trở thành “động lực chính của chính trị dân túy ở châu Âu”.

Pháp sẽ bầu tổng thống vào tháng 4 năm sau. Chính sách cốt lõi của bà Marine Le Pen, lãnh đạo đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia (RN), là giảm mạnh thuế giá trị gia tăng đánh vào nhiên liệu. Đề xuất này giúp bà thu hút cử tri và tăng điểm rõ rệt trong các cuộc thăm dò.

Tại Đức, đảng Lựa chọn vì nước Đức (AfD) đang dẫn đầu các cuộc thăm dò toàn quốc sau những bước tiến đáng kể trong các cuộc bầu cử địa phương. Một khảo sát công bố trong tháng này cho thấy chi phí sinh hoạt là mối quan tâm hàng đầu của người Đức năm thứ 5 liên tiếp.

Lạm phát tháng 9 của Đức tăng vọt lên mức cao nhất trong gần 3 năm, riêng lạm phát giá năng lượng lên tới 14,9%. AfD chỉ trích gay gắt chính sách hiện hành của Thủ tướng Friedrich Merz và vẫn giữ vị trí dẫn đầu.

Phe đối lập kêu gọi nối lại nhập khẩu năng lượng Nga, thách thức đồng thuận ủng hộ Ukraine

Để kéo giá cả trong nước xuống, ngày càng nhiều chính trị gia cực hữu và cực tả chủ trương khôi phục quan hệ năng lượng với Nga. Xu hướng này càng thách thức sự đồng thuận ủng hộ Ukraine vốn là quan điểm dòng chính ở châu Âu.

AfD đang thúc đẩy nối lại hợp tác năng lượng với Nga. Đảng này cho rằng trong lúc kinh tế Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, và nhiều doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng của nước này đang chật vật, Berlin ủng hộ Ukraine là tự làm hại mình một cách không cần thiết.

Tại Ý, đảng cực hữu mới Tương lai Quốc gia do cựu tướng lục quân Roberto Vannacci đứng đầu chủ trương nối lại thương mại khí đốt với Nga.

Ba Lan là đồng minh kiên định của Ukraine, nhưng tại đây ông Grzegorz Braun, lãnh đạo đảng cực hữu Liên minh Vương miện Ba Lan (KKP), cũng kêu gọi mua dầu mỏ và khí đốt của Nga trở lại.

Các cú sốc địa chính trị và giá cả leo thang đang tạo sức ép chính trị lên Chính phủ các nước châu Âu. Họ đứng trước thử thách lớn: vừa giữ đà tăng trưởng kinh tế, vừa kiềm chế lạm phát và duy trì ổn định xã hội.