Bộ Y tế đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến tạng

Minh Long
•
Thứ Năm, 22/10/2026

Bộ Y tế đề xuất cho phép người chưa đủ 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, với điều kiện đáp ứng các yêu cầu về nguyện vọng và sự đồng ý của người đại diện.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan. (Ảnh: quochoi.vn)

Mở rộng nguồn hiến tạng đối với người chưa thành niên

Ngày 21/10/2026, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình Quốc hội dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sửa đổi. Dự thảo gồm 7 chương, 39 điều, với nhiều nội dung liên quan đến mở rộng nguồn hiến, bảo vệ người hiến và hoàn thiện cơ chế điều phối ghép tạng.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể. Theo nội dung được trình bày, việc đăng ký cần có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện và chính người đăng ký.

Dự thảo cũng đề xuất cho phép hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn đối với người chưa thành niên nếu người đó đã đăng ký hoặc thể hiện nguyện vọng hiến trước khi chết, đồng thời đáp ứng điều kiện về sự đồng ý của người đại diện.

Việc bổ sung quy định này nhằm mở rộng nguồn mô, tạng phục vụ điều trị, đặc biệt đối với những bệnh nhi cần bộ phận cơ thể có kích thước và đặc điểm giải phẫu phù hợp. Chính sách cũng hướng tới việc tôn trọng nguyện vọng hiến tặng của người chưa thành niên và gia đình.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về lấy mô, bộ phận cơ thể từ người được xác định chết tuần hoàn. Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý so với quy định hiện hành được nêu trong hồ sơ dự án luật.

Cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ nguy cơ bị ép buộc

Trong báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh ghi nhận ý nghĩa nhân văn của đề xuất mở rộng quyền hiến mô, bộ phận cơ thể đối với người dưới 18 tuổi.

Tuy nhiên, trẻ em và người chưa thành niên thuộc nhóm cần được bảo vệ đặc biệt. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá đầy đủ những tác động về tâm lý, đạo đức và xã hội, nhất là nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc để gây sức ép hoặc cưỡng ép lấy mô, bộ phận cơ thể.

Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu các biện pháp bảo vệ chặt chẽ hơn nhằm bảo đảm quyết định hiến tặng thực sự xuất phát từ nguyện vọng tự nguyện, không bị chi phối bởi hoàn cảnh gia đình hoặc lợi ích của người khác.

Tại phiên thảo luận tổ ngày 21/10, đại biểu Hứa Đức Việt thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn cho rằng khái niệm “thành viên gia đình” trong dự thảo còn rộng, có thể làm tăng nguy cơ tạo áp lực giữa những người có quan hệ thân nhân. Đại biểu đề nghị thu hẹp phạm vi người có quyền đồng ý hiến tạng sau khi người thân qua đời, đồng thời xác minh chặt chẽ quan hệ giữa người hiến và người nhận trong trường hợp hiến tạng khi còn sống.

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM cho rằng việc hiến một phần cơ thể hoặc hiến xác là quyết định nhân thân quan trọng, đòi hỏi sự tự nguyện và cân nhắc kỹ lưỡng. Bà lưu ý việc cho phép thành viên gia đình đồng ý hiến thay người đã khuất khi người đó chưa đăng ký có thể phát sinh xung đột lợi ích hoặc không phản ánh đúng nguyện vọng của người mất.

Trong khi đó, đại biểu Trịnh Ngọc Phương thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh đề nghị bổ sung các điều kiện chặt chẽ đối với trường hợp người chưa thành niên hiến mô tái sinh để điều trị cho người thân.

Theo ý kiến này, việc có chữ ký đồng ý của người đại diện chưa đủ để bảo đảm quyền lợi của trẻ. Cần xem xét tính cần thiết, mức độ tương xứng của việc lấy mô, khả năng có phương án thay thế và yêu cầu đánh giá độc lập. Đại biểu nêu tình huống trẻ 13 tuổi được đề nghị hiến mô để điều trị cho cha, trong khi người cha lại là người quyết định thay trẻ, qua đó đặt ra yêu cầu phải có cơ chế đánh giá khách quan.

Đề xuất nâng tuổi đối với người hiến tạng khi còn sống

Một nội dung khác trong dự thảo là điều chỉnh điều kiện về tuổi đối với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình.

Theo đề xuất, người hiến trong trường hợp này phải từ đủ 25 tuổi trở lên. Dự thảo đồng thời bổ sung yêu cầu xác minh nhân thân và mối quan hệ giữa người hiến với người nhận, bảo đảm việc đánh giá điều kiện hiến và tư vấn được thực hiện độc lập.

Các quy định bổ sung còn nhằm ngăn việc lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế hoặc nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi trái quy định. Dự thảo cũng đưa ra những hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến việc tạo phôi để lấy tế bào, lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai và tổ chức đưa người Việt Nam ra nước ngoài hiến, ghép bộ phận cơ thể trái quy định.

Đối với việc xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, dự thảo đề xuất thành lập hội đồng chuyên môn độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép. Người hiến chỉ được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn khi tất cả thành viên chuyên môn của hội đồng cùng kết luận.

Dự thảo cũng đề cập việc điều phối mô, bộ phận cơ thể không tái sinh thông qua hệ thống điều phối quốc gia, hướng tới bảo đảm tính minh bạch, khách quan và hạn chế nguy cơ mua bán.

Bổ sung quy định về bảo tồn khả năng sinh sản và quyền lợi người hiến

Ngoài các nội dung liên quan trực tiếp đến hiến tạng, dự thảo đề xuất cho phép người vợ nhận tinh trùng của người chồng đã chết, chết não hoặc chết tuần hoàn, hoặc nhận phôi của chính hai vợ chồng để sinh con trong những trường hợp được quy định.

Các quy định về lấy và bảo quản tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi cũng được đề cập nhằm bảo tồn khả năng sinh sản.

Dự thảo mở rộng phạm vi quản lý đối với mô, tế bào và các sản phẩm từ mô, tế bào; đồng thời đề xuất cơ chế hỗ trợ người hiến, gồm chăm sóc sức khỏe, ưu tiên ghép mô và hỗ trợ chi phí hoặc quà tặng tùy loại mô, số lần và số lượng hiến.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát tiêu chí xác định thứ tự ưu tiên ghép bộ phận cơ thể, làm rõ cách tính điểm và nghiên cứu ứng dụng thuật toán để việc điều phối được minh bạch, khách quan.