Trong 3 tháng khảo sát tại Hà Nội, TP.HCM, Buôn Ma Thuột và Cần Thơ, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) ghi nhận 35/155 nhà hàng quảng cáo bán các món ăn từ chim hoang dã trong thực đơn.

Một chú chim bị mắc kẹt trong bẫy lưới. (Ảnh: thiennhien.org)

Khảo sát nhanh của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) tại 155 nhà hàng ở Hà Nội, TP.HCM, Buôn Ma Thuột và Cần Thơ cho thấy 35 nơi quảng cáo món chim hoang dã, giữa lúc mùa chim di cư bắt đầu.

ENV thực hiện khảo sát này từ tháng 6 đến tháng 9/2026 và công bố kết quả vào ngày 14/10, trong lời kêu gọi cộng đồng chung tay chấm dứt nạn tận diệt chim hoang dã và chim di cư. Theo EVN, cứ 4 nhà hàng được khảo sát thì có 1 nơi quảng cáo bán các món ăn từ chim hoang dã trong thực đơn.

Ngoài khảo sát này, trong 9 tháng đầu năm 2026, ENV ghi nhận 1.042 vụ việc do người dân phản ánh, liên quan đến hơn 150.000 cá thể chim. Các vi phạm gồm săn bắt, nuôi nhốt, quảng cáo trên mạng và mua bán tại cửa hàng chim cảnh.

Tháo gỡ 200 cò giả, khoảng 2.000 que nhựa, chong dính keo, cứu 30 cá thể cò thả về tự nhiên tại khu vực Rừng ngập mặn Rú Chá, Huế, tháng 9/2021. (Video: Kiểm lâm thành phố Huế/Facebook)

Tổ chức bảo tồn thiên nhiên và động vật hoang dã cho biết từ tháng 9 đến tháng 4 hằng năm, các vùng đất ngập nước và ven biển của Việt Nam là điểm dừng chân của hàng trăm loài chim di cư. Chim di cư dừng lại kiếm ăn, nghỉ ngơi tại đây khi bay xuống phía Nam và cả khi quay lại phương Bắc.

Tuy nhiên, hàng nghìn cá thể chim hoang dã vẫn bị săn bắt, tận diệt mỗi năm để phục vụ nhu cầu tiêu thụ “đặc sản” tại nhiều nhà hàng, ENV cho biết.

“Bầu trời và thiên nhiên Việt Nam nên là điểm đến an toàn trong hành trình di cư của các loài chim hoang dã,” bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, nói. Đại diện EVN kêu gọi người dân cả nước chung tay ngăn chặn việc săn bắt, buôn bán và tiêu thụ trái phép, để chấm dứt nạn tận diệt chim hoang dã và chim di cư.

Một cá thể chim Dẽ Giun được cứu khỏi bẫy lưới, được thả về tự nhiên, Huế, ngày 24/9/2026. (Ảnh: Kiểm lâm thành phố Huế/Facebook)

“Chừng nào nhu cầu tiêu thụ chim hoang dã còn tồn tại, hoạt động săn bắt và buôn bán trái phép sẽ còn tiếp diễn và trực tiếp đe dọa sự sống còn của các loài chim di cư và chim bản địa. Nói KHÔNG với tiêu thụ chim hoang dã là hành động thiết thực để cộng đồng góp phần bảo vệ bầu trời Việt Nam”, theo ENV.

Người dân phát hiện nhà hàng quảng cáo, kinh doanh trái phép món chim hoang dã có thể báo cho cơ quan chức năng tại địa phương hoặc gọi đường dây nóng bảo vệ động vật hoang dã của ENV, số 1800 1522.

Người bẫy chim có thể bị phạt tù 15 năm

Theo Điều 24, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP ngày 06/5/2026, hành vi săn, bắt, giết chim trái pháp luật bị xử phạt dựa trên loài, số lượng và giá trị tang vật.

Mức phạt thấp nhất từ 1 – 5 triệu đồng (đối với cá nhân), khi động vật rừng thông thường trị giá dưới 5 triệu đồng, hoặc động vật rừng thuộc danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm nhóm IIB trị giá dưới 3 triệu đồng.

Mức phạt cao nhất từ 360 – 400 triệu đồng đối với hành vi vi phạm có tang vật là động vật rừng thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm nhóm IB với số lượng từ 2 cá thể lớp thú, 5 – 6 cá thể lớp chim hoặc bò sát, 6-9 cá thể động vật lớp khác.

Người có hành vi bẫy, bắn, bắt chim tự nhiên có thể bị phạt tù nếu vi phạm vào các trường hợp quy định tại Điều 234 (Tội vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã) hoặc Điều 244 (Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm) của Bộ luật Hình sự. Mức phạt tù từ 6 tháng đến 15 năm.

Minh Sơn