Phân tích: Ngành robot Trung Quốc bong bóng hóa cả công nghệ lẫn vốn

Thứ Bảy, 24/10/2026

Ngành robot Trung Quốc có cảnh trái ngược: nhiều công ty xếp hàng chờ IPO, trong khi nhiều công ty khác phá sản. Giới phân tích cho rằng ngành này đang thành bong bóng cả về công nghệ lẫn vốn.

Robot hình người AI Unitree Technology G1 tại một sự kiện ở Hàng Châu, Chiết Giang, Trung Quốc, ngày 21/3/2026. (Nguồn: Academia Centrum Limited / Shutterstock)

Hôm thứ Tư (21/10), công ty robot Unitree Robotics của Trung Quốc Đại Lục ra mắt mẫu robot vệ sĩ cá nhân mới mang tên “H2-X Huyền thoại Kung Fu – Người bảo vệ”. Công ty giới thiệu robot hình người này là thiết bị an ninh cá nhân, có thể bảo vệ chủ nhân khi bị cướp, thậm chí nâng được cả ô tô để cứu người mắc kẹt dưới gầm xe.

Tuy nhiên, ông Vương Hưng Hưng, nhà sáng lập kiêm CEO Unitree, từng thừa nhận tại Hội nghị Robot Thế giới 2026 rằng dù robot hiện nay làm được một số việc đơn giản, hiệu suất vẫn thấp hơn con người. Nếu được huấn luyện kỹ trong một khung cảnh cố định, robot có thể đạt tỷ lệ thành công gần 100%, nhưng chỉ cần đổi vật thao tác hay môi trường thay đổi đôi chút, tỷ lệ này sẽ giảm mạnh.

Bản “Báo cáo ngành trí tuệ hiện thân” mới nhất của Viện Nghiên cứu Thông tin và Truyền thông Trung Quốc chỉ ra rằng ngành này còn vướng nhiều nút thắt khi muốn mở rộng quy mô ứng dụng và xây dựng mô hình sinh lời ổn định. Giữa những màn trình diễn công nghệ và sản phẩm thực sự đến tay khách hàng vẫn còn một khoảng cách rõ rệt.

Ngành robot Trung Quốc hiện rơi vào cảnh nóng lạnh trái ngược. Nhờ chính sách thúc đẩy công nghệ cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc, hàng loạt công ty robot đã nhanh chóng ra đời.

Báo chí đưa tin tính đến tháng 7 năm nay, đã có 50 công ty robot bước vào quy trình niêm yết. Hiện vẫn còn không ít công ty robot xếp hàng chờ IPO để lên sàn chứng khoán huy động vốn. Trong 8 tháng đầu năm 2026, lĩnh vực robot gọi được 124,51 tỷ nhân dân tệ, gấp đôi cả năm 2025.

Cùng lúc đó, một loạt công ty robot lại đang phá sản. Thông báo của tòa án và các thông tin công khai khác cho thấy trong 19 tháng, từ tháng 2/2025 đến tháng 9/2026, hơn 20 công ty robot đã phá sản, giải thể, thanh lý hoặc đóng cửa mảng kinh doanh, thuộc ít nhất 11 lĩnh vực khác nhau.

Trường hợp gây chú ý nhất là Công ty TNHH Robot Thâm Lan (Thượng Hải), nay đã rút hẳn khỏi thị trường. Tòa án Khu mới Phố Đông, Thượng Hải đã chính thức thụ lý vụ phá sản thanh lý công ty này và chỉ định một tổ chức chuyên nghiệp làm quản tài viên.

Robot Thâm Lan từng có một thời hào nhoáng, theo các tài liệu công khai. Công ty lần lượt tung ra nhiều dòng robot dọn vệ sinh thương mại, giao hàng thông minh, khử khuẩn phòng dịch và robot cộng tác trong công nghiệp, xuất hiện dày đặc tại các triển lãm trong ngành. Nhờ những màn trình diễn sản phẩm ấn tượng, công ty thu hút nhiều sự chú ý và có lúc được xem là doanh nghiệp đầu tàu trong việc nội địa hóa và thông minh hóa robot ở Trung Quốc.

Tại Thâm Quyến, Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố đã thụ lý đơn của các chủ nợ yêu cầu phá sản thanh lý Robot Doanh Hợp. Hội nghị chủ nợ đầu tiên đã diễn ra hôm thứ Hai (19/10).

Robot Doanh Hợp thành lập tháng 3/2020, lúc đỉnh cao được định giá 500 triệu USD. Cổ đông của công ty gồm những tên tuổi lớn như Meituan, ByteDance, cùng nguồn vốn nhà nước địa phương.

Nhà quan sát thời sự Hạ Ngôn cho rằng hàng loạt công ty robot ra đời nhờ chính sách thúc đẩy, rồi tranh thủ cơ hội để trục lợi tiền trợ cấp của chính quyền và hút vốn đầu tư. Theo Hạ Ngôn, robot của nhiều công ty chỉ là thứ “làm cảnh”, không có giá trị ứng dụng, nên ngành robot ở Đại Lục chỉ là một bong bóng phồn vinh giả tạo do chính sách thổi lên.

Khi phân tích làn sóng phá sản gần đây, một trang truyền thông chuyên về công nghiệp và đầu tư mạo hiểm ở Đại Lục nhận định hai lớp bong bóng của ngành robot Trung Quốc nay đã lộ rõ. Lớp thứ nhất là bong bóng công nghệ, khi doanh nghiệp không thể đưa sản phẩm vào ứng dụng thực tế. Lớp thứ hai là bong bóng vốn, sinh ra từ việc cố tình làm giả và tô vẽ.

Cụ thể, nhiều doanh nghiệp robot lớn lên nhờ liên tục gọi vốn, dựa vào tiền bên ngoài để trang trải chi phí nghiên cứu, nhân lực và sản xuất, trong khi tự thân không tạo ra được dòng tiền dương từ hoạt động kinh doanh. Khi vốn dồi dào, doanh nghiệp có thể liên tục mở rộng, dàn trải hoạt động và làm các dự án mẫu.

Một khi dòng vốn đảo chiều và việc gọi vốn khó khăn hơn, vì không có dòng tiền làm đệm, chuỗi vốn của doanh nghiệp sẽ nhanh chóng đứt gãy.

Giới đầu tư sẵn sàng trả tiền cho tương lai, nhưng thị trường sẽ không mãi đứng ra gánh đỡ cho sự phồn vinh giả tạo. Chính điều này tạo nên cảnh phân hóa đặc biệt của ngành robot hiện nay.