Trung Quốc: “Thanh niên dở dang” ngày càng nhiều, “ăn bám kiểu mới” lan rộng

Đường Binh
•
Thứ Bảy, 17/10/2026

Ngày càng nhiều thanh niên Trung Quốc tốt nghiệp nhưng thất nghiệp, hoặc phải dựa vào bố mẹ hay chấp nhận công việc lương thấp. Trong khi đó, trào lưu “ăn bám kiểu mới” ở những người vẫn đi làm đang lan rộng và gây tranh cãi.

Ảnh minh họa. (Nguồn: Miljan Zivkovic / Shutterstock)

Những người ăn bám bố mẹ theo kiểu truyền thống không đi làm, ăn ở tại nhà và sống hẳn bằng tiền bố mẹ chu cấp. Với trào lưu “ăn bám kiểu mới”, phần lớn người trong cuộc vẫn có việc làm, có người thu nhập còn khá, Epoch Times cho biết.

Trào lưu này nổi lên đúng lúc tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên Trung Quốc liên tục tăng.

Cô gái thất nghiệp cả năm chỉ tiêu 2.858 nhân dân tệ

Trang Tân Hồ Nam của Hồ Nam Nhật báo đưa tin bảng chi tiêu cả năm của một cô gái thất nghiệp ở Vân Nam gần đây gây bàn tán khắp mạng xã hội. Cô ăn ở nhà bố mẹ, không xin bố mẹ đồng nào và cả năm chỉ tiêu 2.858 nhân dân tệ, trung bình chưa đến 8 nhân dân tệ mỗi ngày.

Những người chỉ trích cho rằng nhà ở, tiền nhà, điện nước và ba bữa cơm đều do bố mẹ chi trả hoặc lo liệu, nên những khoản cô gái tiết kiệm được thực chất là chi phí sinh hoạt mà bố mẹ phải gánh thay. Họ gọi đó là “ăn bám kiểu mới”.

Một số cư dân mạng lại không coi đây là ăn bám, vì cô không xin tiền bố mẹ, cùng lắm thì nhà có thêm một đôi đũa.

Với những người bênh cô gái, ăn bám thật sự là vét sạch khoản tiền bố mẹ dành dụm cả đời để trả trước tiền mua nhà, rồi vẫn phải nhờ bố mẹ góp tiền trả góp hằng tháng. Một dạng khác là đã kết hôn, sinh con nhưng vẫn để bố mẹ lo cả ba bữa ăn mỗi ngày.

Nhiều báo Đại Lục đã đăng lại video về vụ việc.

Cư dân mạng: “Bọn trẻ không nhìn thấy hy vọng”

Trên mạng xã hội Đại Lục, chủ đề “ăn bám kiểu mới” cũng thu hút nhiều ý kiến bàn luận.

Một người viết: “Miễn không trộm, không cướp, không tiêu tốn tài nguyên công thì sống thế nào cũng là lựa chọn của mỗi người, nên tôn trọng”. Người khác khuyên: “Nếu bố mẹ thấy lo âu, mệt mỏi thì xin gợi ý họ điều chỉnh lại tâm lý nhé”.

Cũng có người hỏi: “Sao các bạn không đi làm mà vẫn có tiền tiêu? Chúng tôi cũng muốn sống như vậy”. Một bình luận khác viết: “Bảo hiểm xã hội không thu được nữa rồi, cứu chúng tôi với”. Có người tóm lại: “Nói trắng ra là: bố mẹ cần người nuôi lúc tuổi già, nhà nước cần người tạo nguồn thu”.

Một cư dân mạng kể: “Lần này về nước, tôi thấy nhiều người trẻ quanh mình khó tìm việc, ai tìm được việc thì đến bố mẹ cũng thấy lương thấp. Với tâm lý như vậy, chắc chắn nhiều người ăn bám. Ăn bám là chuyện của cả hai phía”.

“Mỗi ngày tan làm trong trạng thái kiệt quệ cả thể chất lẫn tinh thần, đi ngang qua quảng trường, tôi thấy những người cao tuổi đang nhảy múa, cứ như thể tiền lương hưu của mình đang ở đó. Nhưng cha mẹ tôi lại chẳng có mặt trong số họ,” một người khác viết. (Câu này mang tính ẩn dụ, hàm ý của người viết là nhìn thấy những người cao tuổi đang nhảy quảng trường và liên tưởng rằng họ đang sống bằng khoản lương hưu mà thế hệ trẻ như mình đóng góp hoặc sẽ phải đóng góp trong tương lai. Trong bối cảnh người trẻ khó tìm việc, thu nhập thấp và phải gánh nhiều áp lực kinh tế, hình ảnh này thể hiện cảm giác chua chát: bản thân đang làm việc đến kiệt sức nhưng vẫn phải lo cho hệ thống lương hưu, trong khi tương lai của chính mình lại bấp bênh.)

Có người đặt câu hỏi rồi tự trả lời: “Ai gây ra tình cảnh này? Là do bọn trẻ không chịu cố gắng sao? Là vì bọn trẻ không nhìn thấy hy vọng”.

Một blogger nhận định người trẻ chỉ tạm chọn con đường này, chưa chắc vì lười hay trốn tránh. Có thể họ gửi hồ sơ xin việc đi mà không ai hồi âm, phỏng vấn xong chỉ nghe “về chờ thông báo” rồi bặt tin. Cũng có thể họ đang làm yên ổn thì bị cắt giảm, hoặc đổi mấy chỗ làm mà chỗ nào cũng gặp trắc trở.

4 dạng “ăn bám kiểu mới”

Trên Weibo, một cư dân mạng chỉ ra điểm khác lớn nhất giữa hai kiểu ăn bám. Kiểu cũ là ở nhà không đi làm, sống hẳn nhờ bố mẹ nuôi. Kiểu mới không nằm nhà, không trực tiếp xin tiền, bề ngoài tươm tất nhưng âm thầm tiêu tốn tiền bạc, thời gian và sức lực của bố mẹ.

Người này cho biết nhóm “ăn bám kiểu mới” phần lớn có việc làm, thậm chí thu nhập khá, và thường rơi vào 4 dạng:

Phó mặc việc nuôi con: vợ chồng trẻ đi làm, giao hết cho ông bà việc chăm cháu hằng ngày, đưa đón, đưa đi khám bệnh; hai vợ chồng thường xuyên ăn nhờ cơm nhà bố mẹ, còn ông bà gánh việc nhà và trông cháu, hao tổn sức lực.
Nhờ bố mẹ “đỡ” tiền mua nhà: dùng tiền dưỡng già của bố mẹ để trả trước tiền nhà, đồng thời nhờ họ trả thêm các khoản nợ vay, khiến khoản dành dụm tuổi già bị vét sạch.
Ôn thi kéo dài: lấy lý do thi cao học, thi công chức để nghỉ làm dài hạn, ăn ở do bố mẹ lo, nhiều năm không có kế hoạch, ôn thi không thời hạn, không đặt mốc dừng.
Làm “con cái toàn thời gian”: một số người trẻ về nhà ở cùng, chăm sóc bố mẹ để đổi lấy tiền trợ cấp của gia đình. Có người coi đây là báo hiếu có lương, có người xếp vào dạng ăn bám kiểu mới, nên gây nhiều tranh cãi.

Một blogger cho rằng thực ra cả xã hội đang ăn bám, và người trẻ sẽ ngày càng mất nhiều thời gian hơn sau khi tốt nghiệp mới có thể tự lập về tài chính.

Blogger này giải thích tự lập về tài chính ở đây chỉ là lương tạm đủ lo ăn, mặc, ở, đi lại, thỉnh thoảng đi chơi với bạn bè và chi cho sở thích riêng. Người trẻ làm được như vậy đã là giỏi. Hơn 10 năm trước, sinh viên ra trường ở tuổi 22, 23 về cơ bản đã làm được, còn bây giờ vừa tốt nghiệp mà muốn vậy thì thật sự rất khó.

Thất nghiệp tăng, “thanh niên dở dang” thành từ khóa

Số liệu của Bộ Giáo dục Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) cho thấy số sinh viên tốt nghiệp đại học, cao đẳng chính quy khóa 2026 trên cả nước dự kiến đạt 12,7 triệu người. Con số này tăng khoảng 480 nghìn người so với khóa 2025 và lại lập kỷ lục mới.

Nếu cộng cả những người tốt nghiệp các năm trước chưa có việc và du học sinh về nước, tổng số người tìm việc còn lớn hơn nhiều.

Trong tháng 8, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên Trung Quốc tăng lên 18,9%, mức cao nhất trong vòng một năm.

Ông Từ Chân, một người kỳ cựu trong giới thị trường vốn Trung Quốc, trước đó nói với Epoch Times rằng tỷ lệ thất nghiệp thanh niên mà chính quyền công bố đã được tô đẹp. “Do ĐCSTQ điều chỉnh cách thống kê, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên chỉ tính những người lao động ở thành thị đang chủ động tìm việc,” ông nói.

Theo ông Từ, những người thiếu việc làm, làm việc lương thấp hay không có bảo đảm vẫn được tính là có việc. Rất nhiều thanh niên “nằm thẳng” (buông xuôi), ăn bám hay thi cao học để câu giờ không bị tính là thất nghiệp, còn thất nghiệp ẩn của lao động nông thôn cũng nằm ngoài thống kê.

Trước thị trường việc làm khắc nghiệt, ngày càng nhiều người trẻ Trung Quốc bi quan về tương lai. Họ đứng trước lựa chọn khó: nhận một việc lương thấp, sống dựa vào bố mẹ như một “thanh niên dở dang”, hoặc “nằm thẳng” hẳn, không đi làm.

“Thanh niên dở dang” (烂尾娃, nghĩa đen là “đứa trẻ dở dang”) là từ lóng mới thịnh hành trên mạng tiếng Hoa vài năm gần đây. Từ này mượn hình ảnh “tòa nhà bỏ dở” trong ngành bất động sản, chỉ những người trẻ đã đèn sách nhiều năm, được bố mẹ dồn nhiều công sức, tiền bạc nuôi dạy, nhưng ra trường là thất nghiệp, phải ăn bám hoặc nhận việc lương thấp. Cuộc đời họ dừng lại như một công trình xây dở.

Hôm 5/10, bài viết “Ở Thượng Hải, người trẻ dở dang ngày càng nhiều” trên một tài khoản WeChat công khai khiến nhiều người trẻ thành thị Trung Quốc đồng cảm.

Bài viết kể về Tiểu Nam, sinh năm 1992. Trước đây cô làm việc tại ByteDance, ngày nào cũng tính phải dành dụm bao nhiêu mới đủ tiền trả trước mua nhà, và nói nhất định phải kết hôn, sinh con trước tuổi 30. Giờ đây, cô xách chiếc túi vải đã bạc màu, gọi hai chai bia lạnh và cười nói:

“Đời tôi coi như dở dang rồi. Tiền dành dụm để trả trước tiền mua nhà thì đã thua lỗ trong các khoản đầu tư tài chính, còn tôi đã nghỉ việc gần nửa năm nay, giờ ngày nào cũng ở nhà trồng hoa.”

Mấy năm gần đây, cũng có người trẻ chia sẻ cuộc sống “nghỉ hưu” ở nông thôn. Họ tự gọi mình là “người về hưu”, kể rằng đã bị cắt giảm, nghỉ việc hoặc chưa từng có việc, và nay đang nghỉ dài ngày hoặc thất nghiệp.

Ông Lý Lâm Nhất, chuyên gia về các vấn đề Trung Quốc, nhận định người trẻ Trung Quốc gặp khó khăn hiện bộc lộ sự bất lực nhiều hơn là giận dữ. Nhiều bố mẹ vẫn hỗ trợ con cái về tài chính, giúp chia sẻ chi phí sinh hoạt, nhờ vậy áp lực tạm thời dịu bớt phần nào.

Tuy nhiên, ông cảnh báo sự thất vọng và vỡ mộng ngày càng sâu sắc của người trẻ có thể kéo theo những rủi ro xã hội lớn hơn. Nếu tâm lý này tiếp tục dồn nén và chuyển thành bất mãn tập thể, xã hội có thể rơi vào tình trạng bất ổn, tạo thêm thách thức cho chính quyền ĐCSTQ.