Gương soi cuộc đời: Nhìn người khác để thấu hiểu chính mình

Năng lực mạnh nhất trên đời là nhìn rõ chính mình qua người khác. Mọi mối quan hệ quanh ta, từ đồng nghiệp đến người thân, đều là tấm gương phản chiếu con người bên trong.

Con người vốn hay cho mình là đúng. Không ai không tin vào mắt mình, vào cảm giác và phán đoán của bản thân. Tuy nhiên, điều mắt ta thấy thường chỉ là hiện tượng của một khoảnh khắc hay một giai đoạn, vậy mà ta lại coi hiện tượng ấy là sự thật.

Đó là gốc rễ khiến người với người không ngừng tranh cãi, sinh thị phi, gây ra đủ lỗi lầm. Đó cũng là gốc rễ của mọi khổ đau.

Kinh Kim Cương viết: “Phàm những gì có hình tướng đều là hư vọng (không có thật). Nếu thấy các tướng không phải là tướng, tức là thấy Như Lai”. Ý câu này là mọi thứ ta trực tiếp nhìn thấy đều là giả tướng. Ai nhìn xuyên qua được lớp bề ngoài để thấy bản chất thì sẽ thấy Như Lai.

“Người trong cuộc thì mê, người ngoài cuộc thì tỉnh.” Ta luôn nhìn thấu việc của người khác đến từng chân tơ kẽ tóc, nhưng lại làm ngơ trước hành vi của chính mình. Điều gì cũng thấy rõ, chỉ riêng bản thân là khó thấy. Vì thế mới cần “lấy đồng làm gương để sửa mũ áo, lấy người làm gương để soi thấu nội tâm”. Tấm gương ấy chính là “năng lực tự soi xét lại mình”.

Một bài thơ cổ viết: “Suốt ngày tìm xuân chẳng thấy xuân, giày cỏ dẫm nát mây đầu núi. Trở về tình cờ qua gốc mai, xuân trên cành đã tròn mười phần”. “Giữa đám đông tìm người trăm nghìn lượt, chợt ngoảnh đầu lại, người ấy đứng nơi đèn đuốc lưa thưa.” Đời người cần đúng một lần ngoảnh lại như thế, một lần bừng tỉnh như thế.

Những tấm gương quanh ta

Mọi mối quan hệ của bạn đều là một tấm gương. Nhìn qua đó, bạn mới nhận ra con người thật của mình.

Khi tìm hiểu người khác, bạn cũng đang vô tình khám phá chính mình. Hiểu cảm giác, suy nghĩ của người kia, bạn sẽ hiểu mình hơn, và hai người trở thành tấm gương của nhau. Nếu thấy bạn đời không còn quan tâm đến mình, có thể chính bạn cũng đang thiếu quan tâm đến người ấy.

Một chuyên gia hôn nhân từng nói: “Nếu hôn nhân của chúng ta trở nên nhạt nhẽo, có thể vì tôi thấy nó nhạt nhẽo, hoặc tệ hơn, vì chính tôi là người nhạt nhẽo”.

Thực ra, những người khiến bạn chán ghét đang giúp bạn. Họ giúp bạn hiểu mình và nhận ra mặt tối của bản thân. Đó là lý do càng gần gũi một người, ta càng dễ sinh chán ghét: Người ấy cho ta thấy bộ mặt thật của mình. Điều ở người khác khiến bạn khó chịu nhất thường cũng là điều bạn khó chấp nhận nhất ở chính mình.

Khi ta phóng chiếu mình lên người khác

Bạn là người thế nào thì sẽ nghĩ người khác như thế ấy.

Người không chung thủy sẽ nghi ngờ người khác không chung thủy với mình. Người thiếu ngay thẳng, thiếu đứng đắn thì nhìn hành động nào của người khác cũng suy nghĩ sai lệch.

Người trong lòng giấu điều gian thì thấy bên ngoài toàn kẻ xấu, còn người lương thiện thì tin rằng ai cũng có mặt thân thiện. Nếu bạn hay nổi nóng, bạn dễ cho rằng người khác thường chọc giận mình, và việc gì cũng có thể thành cớ để bạn bực tức.

Không phải mọi thứ quanh bạn đều sai, mà là bạn đang phóng chiếu: Bạn đem những gì ẩn sâu bên trong mình gán lên người khác. Trong lòng chứa quá nhiều giận dữ nên bạn trách móc mọi người, mọi việc và chỉ một việc nhỏ cũng đủ châm ngòi cơn giận.

Tương tự, điều người khác nói về bạn cũng phản ánh họ là ai và thế giới nội tâm của họ ra sao.

Khi lòng hướng thiện, bạn sẽ thôi phê phán người khác và thôi phản ứng trước lời phê phán của họ. Ném đá vào một cây táo trĩu quả thì thứ rơi xuống chỉ có táo, ai ném cũng vậy. Một người thật sự lương thiện, dù bạn đối xử thế nào, cũng chỉ thể hiện sự ôn hòa, lương thiện, vì họ vốn là người như thế.

Bên trong thế nào, bên ngoài thể hiện ra thế ấy

Bên trong bạn có gì thì kiểu người tương ứng sẽ thu hút bạn. Bạn bài xích điều gì ở bên ngoài thì cũng đang bài xích chính điều đó bên trong mình.

Nhìn chung, những người ta thấy dễ chịu khi ở cạnh phản chiếu phần nội tâm mà ta yêu thích và chấp nhận. Những người ta không ưa thì phản chiếu phần nội tâm khiến ta không vui và không chấp nhận.

Muốn hai người sống hòa thuận, chi bằng giúp mỗi người hòa hợp với chính lòng mình, khi đó cả hai tự khắc hòa thuận. Muốn tình cảm hai bên thêm gắn bó, chi bằng giúp họ tự hoàn thiện bản thân, mối quan hệ khi ấy cũng tự nhiên lớn lên.

Thay đổi bắt đầu từ bên trong

Muốn cải thiện một mối quan hệ, trước hết bạn cần đi sâu vào nội tâm mình. Chưa giải quyết xong vấn đề bên trong thì bạn không những không cải thiện được quan hệ, mà còn gây thêm rắc rối.

Người thích kiểm soát, nếu chưa lấp đầy khoảng trống bên trong, sẽ không thể buông ý muốn điều khiển người khác và cũng khó tự giải thoát mình. Người mang nhiều oán hận, nếu chưa hóa giải gốc rễ của mối hận năm xưa, sẽ không thể thôi oán trách. Người hay ghen tị, nếu chưa tìm thấy sự tự tin bên trong, sẽ không thể thôi ghen tị.

Lời nói, cử chỉ bên ngoài của mỗi người đều là biểu hiện của suy nghĩ bên trong.

Không tin chính mình thì khó tin người khác, không tôn trọng chính mình thì khó tôn trọng người khác, không ghi nhận chính mình thì khó ghi nhận người khác, không soi sáng được chính mình thì không thể soi sáng cho người khác.

Nhìn lại quan hệ với chính mình

Mối quan hệ giữa bạn với mỗi người đều phản ánh mối quan hệ giữa bạn với chính mình. Nếu bên trong không ngừng xung đột, bạn cũng sẽ không ngừng xung đột với người khác. Nếu tình cảm bên trong giằng xé, bạn cũng sẽ giằng xé về tình cảm với người khác.

Vấn đề ta gặp trong tình cảm cũng chính là vấn đề bên trong ta. Vì vậy, ngoài việc xem lại quan hệ với người khác, bạn còn cần tự xét lại quan hệ với chính mình. Bạn có thể tự hỏi: Khi nhìn vào hình ảnh của tôi mà người kia phản chiếu, tôi cảm thấy gì (giận dữ, sợ hãi, mất kiểm soát, bối rối…)? Người kia đang phản chiếu phần nào trong tôi?

Những gì làm ta phiền lòng ở “bên ngoài” chính là phần “bên trong” mà ta chưa dung hòa được. Muốn cải thiện mọi thứ bên ngoài, phải bắt đầu từ việc thay đổi bên trong.

Học từ những điều mình không thích

Điều gì bạn rất bài xích thì đó là bài học bạn phải học. Điều gì bạn rất trân trọng thì có thể chuyển hóa thành tình yêu thương.

Dù là sếp, đồng nghiệp, cấp dưới, bạn bè, bạn học, hay cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em, những tính cách, suy nghĩ và hành vi bạn không thích ở họ thường là phần bạn cần học. Họ phơi bày phần bóng tối của bạn, lặp đi lặp lại những lời nói, việc làm bạn không ưa để bạn học.

Khi có người chỉ ra lỗi của bạn, bạn giận người đó. Nhưng đó có phải lỗi của họ? Không. Họ chỉ giúp bạn đem “phần bóng tối ẩm mốc” ra phơi nắng. Vì thế, lần sau khi bị người khác chỉ trích, đừng lập tức tấn công hay phản pháo như trước. Hãy bắt đầu tự hỏi lại mình, vì điều họ nói rất có thể là thật. Còn nếu không phải thật, bạn hà tất phải “để bụng”, đúng không?

Người bên cạnh là lương duyên trời ban

Người ta vẫn nói “lương duyên trời ban”. Vậy lương duyên là gì? Những người gần gũi nhất bên bạn là những người có “nhân duyên” sâu nhất với bạn. Họ ở cạnh bạn đều có lý do.

Vì vậy, đừng vì không thích mà bài xích hay tìm cách tránh né họ. Họ đều là “lương duyên trời ban” và bạn nên tận dụng cơ duyên này để chuyển hóa bản thân.

Chúc phúc cho mỗi người đọc được bài viết này, vì điều này hoàn toàn không phải ngẫu nhiên. Mọi cơ duyên đều đến vì sự tu dưỡng của bạn. Giờ bạn đã nhận ra rồi, hãy hành động thôi!

Xem thêm

Đạo trị quốc thời xưa: Nhìn mặt nước tự soi mình

Một vị vua quyết định dùng bản thân làm vật hiến tế để cầu mưa cho bách tính.