Vì sao không nên dùng nước lạnh như đá để rửa vết bỏng?

Trần Tuấn Thôn
•
Chủ Nhật, 11/10/2026

Khi sử dụng thiết bị điện hoặc nấu ăn tại nhà, có thể vô tình bị bỏng do nhiệt hoặc nước nóng. Nếu diện tích bị thương không lớn hoặc không xảy ra ở những bộ phận quan trọng, mọi người thường tự xử lý, trong đó rửa bằng nước sạch là một phương pháp sơ cứu. Nhưng bác sĩ cảnh báo rằng tuyệt đối không được dùng nước lạnh như đá để rửa. Tại sao lại như vậy?

Bác sĩ kiêm người nổi tiếng trên mạng Amir Khan thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (National Health Service) gần đây đã nói về vấn đề này trong chương trình Podcast – No Appointment Necessary – do ông chủ trì.

Một người dẫn chương trình khác là Cherry Healey chia sẻ đầu tiên rằng, đối với vết bỏng, cô thường chỉ đặt vùng bị thương dưới vòi nước lạnh để rửa, nhưng chỉ rửa trong 3 giây rồi mới làm việc khác.

Bác sĩ Khan nói: “Làm như vậy là sai”. Healey lập tức hỏi: “Tôi nên làm thế nào?”

Bác sĩ Khan cho biết, mọi người thường muốn dùng nước lạnh như đá để rửa vết bỏng, nhưng nước lạnh như đá thực ra không có lợi cho việc lành vết bỏng. Mặc dù mọi người cho rằng nước lạnh như đá có thể làm giảm nhiệt độ vùng bị thương, nhưng thực tế nước lạnh như đá sẽ khiến mạch máu co lại, làm giảm lượng máu chảy đến vùng bị bỏng, từ đó ảnh hưởng đến quá trình lành vết thương. Khi đề cập đến phương pháp đúng, ông nói: “Bạn nên đặt vùng bị thương dưới nước để rửa, nhưng nhiệt độ nước phải ở trạng thái hơi mát, không lạnh không nóng hoặc hơi ấm. Nói cách khác, không được quá nóng, cũng không được quá lạnh, phải là nước mát”.

Ông còn nói rằng, trong điều kiện lý tưởng, bạn nên rửa dưới nước mát trong 20 phút, vì như vậy mới có thể làm giảm cảm giác đau rát, nhưng nhiệt độ không được quá thấp.

Ông nói: “Như tôi đã nói, bạn cần duy trì sự lưu thông máu. Rất nhiều người đã mắc sai lầm này”.

Ngoài Bác sĩ Khan, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh cũng khuyến nghị mọi người phải xử lý vết bỏng ngay lập tức, đồng thời rửa dưới dòng nước mát chảy liên tục trong 20 phút.

Cơ quan này chỉ ra rằng, trong vòng 3 giờ sau khi bị bỏng, cần dùng nước để rửa càng sớm càng tốt. Nếu không có nước chảy, có thể sử dụng nước đóng chai mát hoặc khăn ướt.

Nếu gần vùng bị thương có quần áo hoặc đồ trang sức, hãy tháo bỏ chúng, nhưng không được cố gắng lấy những vật đang dính vào vùng bị thương. Sau khi vùng bị bỏng đã được làm mát, nếu có điều kiện, có thể phủ một lớp màng bọc thực phẩm lên vùng bị thương, nhưng không được quấn quanh vùng bị thương.

Cơ quan này cho biết, các vết bỏng nhỏ có thể tự xử lý tại nhà, thông thường sẽ lành trong hai tuần. Nếu là bỏng nghiêm trọng thì phải đến bệnh viện điều trị.

Các phương pháp điều trị bỏng tại bệnh viện có thể bao gồm:

Sử dụng thuốc — chẳng hạn như thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau.
Làm sạch và băng bó vùng bị bỏng.
Truyền dịch — thông thường thông qua tiêm vào tĩnh mạch ở cánh tay.
Phẫu thuật — có thể được sử dụng để sửa chữa vết thương hoặc tái tạo vùng da bị tổn thương.

Cơ quan này còn cho biết, bạn có thể dùng thuốc giảm đau như ibuprofen để giảm đau. Nếu vùng bị thương xuất hiện ngứa hoặc khô trong quá trình lành, bạn có thể thoa thuốc mỡ dưỡng ẩm, nhưng trước tiên nên hỏi dược sĩ về loại sản phẩm cần sử dụng.

Cơ quan này nhắc nhở mọi người không được thoa bất kỳ loại kem, dầu mỡ hoặc bơ nào lên vết bỏng, cũng không được sử dụng băng cá nhân (còn gọi là băng dán vết thương) hoặc vật liệu băng bó có chất dính để che phủ vết thương. Nếu có bóng nước, tuyệt đối không được chọc vỡ.

Trưởng khoa Ngoại Bệnh viện Mackay Đài Loan, Đổng Quang Nghĩa, cũng từng cho biết, vết bỏng cũng không được chườm bằng đá, vì đá sẽ khiến mạch máu co lại, làm vết thương sâu hơn, đặc biệt là những vết thương có diện tích lớn.

Ông nói, cũng không được dùng cồn, kem đánh răng và những thứ có cảm giác “mát mát” khác để thoa lên vết thương. Làm như vậy chỉ gây kích thích vùng bị thương, không giúp giảm nhiệt độ, thậm chí có thể khiến việc điều trị sau đó phức tạp hơn.