Bộ Công Thương đề xuất dừng trích Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ năm 2027

Minh Long
•
Thứ Năm, 15/10/2026

Trong dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đề xuất bỏ Quỹ bình ổn khỏi danh mục biện pháp bình ổn giá, nhưng vẫn duy trì các công cụ can thiệp khi thị trường biến động bất thường.

Đề xuất bỏ Quỹ bình ổn khỏi công cụ bình ổn giá

Bộ Công Thương vừa gửi các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và hiệp hội lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu.

Theo dự thảo, cơ quan soạn thảo đề xuất loại Quỹ bình ổn giá xăng dầu khỏi danh mục các biện pháp bình ổn giá, đồng thời chấm dứt việc trích lập và chi sử dụng quỹ từ ngày 1/1/2027.

Thay vì sử dụng quỹ như một công cụ bình ổn, cơ quan quản lý dự kiến kết hợp các biện pháp điều hòa cung cầu giữa nguồn cung trong nước và nhập khẩu, giữa các vùng, địa phương; quản lý tổng nguồn xăng dầu tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ xăng dầu quốc gia cùng các công cụ về thuế, tài chính và tiền tệ.

Trong trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể áp dụng giá tối đa, khung giá hoặc mức giá cụ thể trong một thời hạn nhất định để bình ổn thị trường.

Dự thảo nhấn mạnh việc điều hành giá phải phù hợp với cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời tránh làm méo mó tín hiệu thị trường trong trung và dài hạn.

Quy định cách xử lý số dư quỹ và hoàn trả ngân sách

Đối với khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu được tạm ứng từ ngân sách nhà nước theo Nghị quyết 69/NQ-CP ngày 27/3/2026, Bộ Công Thương có trách nhiệm xây dựng phương án hoàn trả.

Nếu đến ngày 1/1/2027, số dư quỹ được tạm ứng tại các thương nhân đầu mối chưa đủ để hoàn trả ngân sách, việc trích lập sẽ tiếp tục được thực hiện theo phương án dự thảo cho đến khi đủ nguồn hoàn trả.

Sau khi hoàn tất việc bù trừ số dư quỹ, Bộ Tài chính dự kiến bàn giao tài khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu mở tại Kho bạc Nhà nước cho Bộ Công Thương. Hai cơ quan sẽ phối hợp tổng hợp số liệu, lập báo cáo trình Chính phủ.

Nếu còn số dư thặng dư sau khi quyết toán, toàn bộ khoản tiền này phải được nộp vào ngân sách nhà nước trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Chính phủ phê duyệt báo cáo.

Dự thảo cũng đề xuất siết trách nhiệm của thương nhân đầu mối trong việc quản lý và quyết toán quỹ. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, đồng thời thực hiện nghiêm quy định phong tỏa tài khoản quỹ.

Theo phương án được đề xuất, doanh nghiệp chậm quyết toán quá 60 ngày có thể bị đình chỉ kinh doanh tạm thời; nếu chậm quá 90 ngày, doanh nghiệp có thể bị thu hồi Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu.

Đối với hành vi tẩu tán hoặc chiếm dụng tiền quỹ, dự thảo đề xuất xử phạt vi phạm hành chính, buộc hoàn trả số tiền vi phạm và chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý hình sự.

Giá xăng dầu mới phải công bố trước ít nhất 30 phút

Cùng với việc sửa đổi cơ chế bình ổn giá, dự thảo quy định doanh nghiệp đầu mối và doanh nghiệp phân phối độc lập phải công bố giá xăng dầu mới đến hệ thống phân phối của mình trước thời điểm áp dụng ít nhất 30 phút.

Thông báo phải nêu rõ giá hiện hành, giá mới, phạm vi áp dụng và thời điểm có hiệu lực, cụ thể đến giờ, phút.

Trước khi giá mới có hiệu lực, các điểm bán tiếp tục áp dụng mức giá hiện hành. Khi đến thời điểm điều chỉnh, doanh nghiệp phải cập nhật giá bán và bảng niêm yết theo quy định.

Dự thảo nghiêm cấm việc tăng giá trước thời điểm có hiệu lực, trì hoãn áp dụng giá giảm hoặc lợi dụng thời điểm điều chỉnh giá để ngừng bán, hạn chế bán hàng trái quy định.

Đối với doanh nghiệp phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, dự thảo đề xuất cho phép bán thấp hơn nhưng không được cao hơn mức giá đầu mối đã công bố đối với cùng loại xăng dầu, chất lượng, đơn vị tính và địa bàn. Khi đầu mối tăng giá, doanh nghiệp phân phối không bắt buộc phải tăng tương ứng.

Với doanh nghiệp phân phối độc lập, giá bán được xác định trên cơ sở giá mua thực tế, chi phí lưu thông, phân phối hợp lý, lợi nhuận và các khoản thuế, phí. Giá mua phải tính đến chiết khấu, giảm giá và không được tính trùng các khoản chi phí đã nằm trong giá mua.

Điều chỉnh cách xác định chi phí kinh doanh xăng dầu

Một nội dung khác của dự thảo là điều chỉnh cơ chế thông báo chi phí kinh doanh định mức. Theo đó, Bộ Công Thương sẽ thông báo mức điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và thời điểm áp dụng thống nhất, chậm nhất vào ngày 31/1 hằng năm.

Quy định này khác với phương án trước đó, khi doanh nghiệp đầu mối được đề xuất chủ động quyết định thời gian áp dụng và mức điều chỉnh hằng năm.

Các nội dung nêu trên hiện vẫn là đề xuất trong dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu, đang được lấy ý kiến hoàn thiện, chưa phải toàn bộ quy định đã chính thức có hiệu lực.