Iran dọa tấn công tới 7 nước vùng Vịnh, ông Trump vạch trần thủ đoạn của Tehran

Giới chức Iran hôm thứ Năm (22/10) dọa tấn công tới 7 nước vùng Vịnh nếu Mỹ và Israel tấn công lần nữa. Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Tehran bịa tin tấn công tàu để đẩy giá dầu.

Mục tiêu Iran nêu ra gồm cơ sở dầu mỏ, cáp ngầm dưới biển, trung tâm dữ liệu và cơ sở trí tuệ nhân tạo của các nước này.

Ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, tuyên bố nếu xung đột bùng phát trở lại, Iran sẽ lên kế hoạch tấn công trên phạm vi rộng hơn, The Guardian đưa tin.

Cùng lúc đó, ông Mehdi Mohammadi, cố vấn của trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Ghalibaf, khẳng định ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã đồng ý về nguyên tắc sẽ tấn công Iran lần nữa. Ông còn đe dọa rằng trong cuộc chiến tới, Iran sẽ theo chiến lược “không lằn ranh đỏ”, khiến xung đột kéo dài hơn và lan ra nhiều khu vực hơn.

Đúng lúc Iran đưa ra lời đe dọa, eo biển Hormuz lại xuất hiện tin tàu chở dầu bị tấn công.

Đài truyền hình nhà nước Iran hôm thứ Năm đưa tin từ đêm thứ Tư đến rạng sáng thứ Năm, 7 tàu chở dầu tại eo biển Hormuz bị tấn công hoặc trúng thủy lôi. Trong số này, 4 tàu đang chuyển tải dầu bị tấn công và bốc cháy, 3 tàu còn lại trúng thủy lôi và mất khả năng di chuyển.

Các thông tin này hiện chưa được kiểm chứng độc lập.

Đáp lại loạt tin tấn công liên tiếp phát đi từ phía Iran, ông Trump hôm thứ Năm đăng bài trên mạng xã hội Truth Social, cáo buộc Iran tìm cách thao túng giá dầu thế giới.

Ông cho rằng Iran đang tìm mọi cách đẩy giá dầu lên trước cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ, thậm chí không ngần ngại bịa ra tin tấn công tàu, rải thủy lôi.

Lượng dầu đi qua eo biển Hormuz hiện nay thực tế còn nhiều hơn trước khi xung đột nổ ra, ông viết.

Ông Trump cũng lên án chính quyền Iran liên tục sát hại người biểu tình và bất kỳ ai cản đường họ. Bài đăng nêu con số 75 nghìn người biểu tình thiệt mạng trong chưa đầy 7 tháng qua, và chỉ trích Đảng Dân chủ cùng cộng đồng quốc tế thờ ơ trước việc này.

Tổng thống Mỹ nhấn mạnh tuyệt đối không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, và nước này sẽ không bao giờ có được loại vũ khí đó.

Trong khi đó, lệnh phong tỏa trên biển của Mỹ đang cắt đứt nguồn thu quan trọng từ dầu mỏ của Tehran.

Dữ liệu của công ty phân tích năng lượng Kpler mà The Wall Street Journal đăng hôm thứ Tư (21/10) cho thấy lượng dầu Iran trữ trên các tàu ở vùng biển châu Á, chờ bán cho Trung Quốc, đã cạn sạch vào giữa tháng 10.

Lúc cao điểm, lượng dầu này lên gần 90 triệu thùng nhưng giảm nhanh sau khi Mỹ khôi phục phong tỏa trên biển vào giữa tháng 7. Đến ngày 5/10, con số này chỉ còn chưa đến 1 triệu thùng, rồi về 0.

Ông Homayoun Falakshahi, trưởng bộ phận phân tích dầu thô của Kpler, cho biết Iran không còn dầu để giao cho Trung Quốc.

Trước đây, Iran vẫn bán dầu thô cho Trung Quốc bằng cách chuyển tải qua các tàu ở vùng biển gần Malaysia và Singapore. Khi lệnh phong tỏa của Mỹ kéo dài, kênh xuất khẩu này bị hạn chế nghiêm trọng.

Ông Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, gần đây cho biết lệnh phong tỏa đã khiến Iran mất ít nhất 25 tỷ USD tiền bán dầu, và làm suy yếu khả năng khôi phục nhà máy và vũ khí, khí tài bị hư hại của nước này.

Tiền bán dầu thường chiếm 30–40% nguồn thu của Chính phủ Iran, nên việc xuất khẩu bị chặn càng đẩy Tehran vào thế khó về tài chính.

Trái ngược với Iran, lượng dầu vận chuyển của các nước sản xuất dầu khác ở Vịnh Ba Tư đã vượt mức trước chiến tranh.

Wall Street Journal cho biết, với sự bảo vệ an ninh của Mỹ, một hệ thống vận chuyển dầu mới đang vận hành, giúp tàu chở dầu tiếp tục đi qua eo biển Hormuz.

Trong tuần tính đến ngày 18/10, lượng dầu Trung Đông vận chuyển qua eo biển Hormuz và các tuyến thay thế đạt trung bình hơn 24 triệu thùng mỗi ngày, cao hơn mức 23,3 triệu thùng trước chiến tranh, theo số liệu của Kpler.

Riêng lượng dầu đi qua eo biển Hormuz và chuyển tải trên biển ở vịnh Oman đạt khoảng 14 triệu thùng mỗi ngày, bằng 82% mức trước chiến tranh.

Ả Rập Xê Út và UAE cũng sử dụng đường ống để đưa dầu đi vòng qua eo biển Hormuz. Trong tháng 9, khoảng 40% lượng dầu thô không phải của Iran ở Vịnh Ba Tư được xuất khẩu qua các tuyến khác, so với chỉ 17% trước chiến tranh.

Tờ báo Mỹ đánh giá dù Iran liên tục tấn công tàu buôn để ngăn vận chuyển dầu, khả năng phong tỏa eo biển của nước này đã suy giảm.

Từ đầu tháng 10 đã có khoảng 30 vụ tấn công nhằm vào tàu, chiếm khoảng 20% tổng số tàu bị tấn công trong cả cuộc chiến, theo thống kê của tờ báo này.

Để tránh bị tấn công, nhiều tàu chở dầu chọn đi dọc bờ biển Oman, trên tuyến có máy bay Mỹ yểm trợ, và tắt tín hiệu định vị. Sau khi tàu ra khỏi eo biển, dầu được chuyển sang tàu khác để chở đến thị trường châu Á.

Rủi ro vẫn cao, nhưng lợi nhuận lớn đã thu hút thêm nhiều chủ tàu và thủy thủ tham gia.

Kpler ước tính các nhà giao dịch bán lại dầu thô Iraq có thể lãi thêm 20 USD mỗi thùng so với trước chiến tranh. Một siêu tàu chở 2 triệu thùng dầu có thể mang về thêm khoảng 40 triệu USD chỉ sau một chuyến.

Một số hãng tàu còn trả thêm cho thủy thủ khoản tiền gấp 2–3 lần lương tháng bình thường.

Tuy nhiên, các vụ tấn công liên tiếp của Iran cũng đẩy chi phí vận chuyển lên cao. Cước siêu tàu chở dầu từ Vịnh Ba Tư đến Trung Quốc đã tiến sát mức kỷ lục 37,37 USD mỗi thùng, còn phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng từ dưới 3% lên tới 10% giá trị con tàu.

Bà Natasha Kaneva, trưởng nhóm chiến lược hàng hóa toàn cầu của JPMorgan, cho biết hồi tháng 4, thị trường lo thiếu dầu thô, còn đến tháng 10, vấn đề chính đã chuyển thành chi phí vận chuyển.

The Wall Street Journal nhận định Iran vẫn có thể khiến việc chở dầu qua eo biển Hormuz trở nên nguy hiểm và tốn kém, nhưng ngày càng khó ngăn dầu tiếp tục được chở ra ngoài.

Điều này cũng có nghĩa là con bài eo biển Hormuz mà Iran dùng để gây sức ép lên Mỹ đang yếu dần.

Xem thêm

Ông Trump: Mỹ phải quyết định thắng Iran bằng cách "ôn hòa” hay “cứng rắn”

Ông Trump cho biết Mỹ đang cân nhắc hai cách đánh bại Iran, ôn hòa hay cứng rắn, và phải đưa ra quyết định cuối cùng.