Hà Nội nghiên cứu dịch chuyển 27,5 km đường sắt Bắc – Nam về phía nam

Minh Long
•
Thứ Năm, 22/10/2026

Tuyến đường sắt Bắc – Nam đoạn phía nam Hà Nội được đề xuất chuyển sang hành lang gần đường sắt tốc độ cao, đi qua khu vực Thường Tín, Phú Xuyên và kết nối trở lại tuyến hiện hữu tại xã Chuyên Mỹ. Dự án có sơ bộ tổng mức đầu tư gần 12.420 tỷ đồng.

Phương án mở rộng cao tốc Bắc – Nam phía Đông được Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ có tổng vốn sơ bộ gần 180.000 tỷ đồng, trong đó 15 đoạn đã đầu tư công dự kiến chia thành hai dự án PPP không cần ngân sách nhà nước hỗ trợ. (Ảnh: AI)

Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội vừa đề xuất phương án tuyến và vị trí công trình tỷ lệ 1/500 đối với dự án cải dịch đường sắt Bắc – Nam khu vực phía nam thành phố. Hồ sơ do liên danh tư vấn gồm TEDI, ICC và PCC lập.

Việc cải dịch được nghiên cứu nhằm phục vụ nâng cấp, mở rộng và chỉnh trang đô thị dọc hành lang quốc lộ 1, đồng thời tổ chức lại mạng lưới đường sắt phía nam Thủ đô. Một yêu cầu quan trọng là duy trì hoạt động của tuyến Bắc – Nam trong quá trình tổ chức lại hạ tầng.

Theo phương án, tuyến cải dịch dài khoảng 27,5 km, bắt đầu từ tổ hợp ga Ngọc Hồi, đi qua khu vực Thường Tín, Phú Xuyên và kết nối trở lại đường sắt Bắc – Nam hiện hữu tại xã Chuyên Mỹ, TP. Hà Nội. Hành lang nghiên cứu đi qua 7 xã gồm Đại Thanh, Thanh Trì, Ngọc Hồi, Thường Tín, Thượng Phúc, Phượng Dực và Chuyên Mỹ.

Từ Ngọc Hồi về Phú Xuyên, tuyến được đề xuất nằm bên trái đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, chạy song song với khoảng cách khoảng 25 m và cơ bản nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng dự kiến của tuyến tốc độ cao.

Tuyến tiếp tục đi qua ga Thường Tín mới và ga Phú Xuyên. Để hạn chế ảnh hưởng đến các công trình hiện hữu và những tuyến đường sắt liên quan, tư vấn kiến nghị giữ hướng tuyến quy hoạch từ Ngọc Hồi đến trước vị trí giao cắt quốc lộ 1.

Khu vực sông Châu Giang là điểm cần xử lý kỹ thuật

Phần cuối tuyến được đánh giá là khu vực có nhiều yêu cầu kết nối, do phải vượt sông Châu Giang, giao cắt quốc lộ 1 và nối trở lại tuyến đường sắt hiện hữu.

Tại đây, liên danh tư vấn đề xuất tuyến rẽ phải theo đường cong bán kính 600 m, hướng về phía đông, giao cắt quốc lộ 1 trước khi kết nối với tuyến Bắc – Nam đang khai thác.

Theo phương án được nêu, quốc lộ 1 sẽ có cầu đường bộ vượt đường sắt khổ 1.000 mm và đường sắt tốc độ cao. Tại khu vực đê sông Châu Giang, một đường ngang có người gác được dự kiến để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân địa phương.

Tư vấn đề xuất tuyến đường sắt chủ yếu đi trên mặt đất nhằm giảm chi phí đầu tư. Các công trình giao cắt được bố trí để duy trì kết nối giao thông giữa hai bên tuyến.

Ngoài tuyến chính dài khoảng 27,5 km, hồ sơ còn nghiên cứu một đoạn đường sắt dài khoảng 3 km kết nối từ ga Ngọc Hồi với tuyến Bắc Hồng – Văn Điển hiện hữu. Đoạn này đi theo hành lang đường sắt vành đai phía tây, đến khu vực sông Tô Lịch thì rẽ về phía tây để nối với tuyến đang khai thác.

Ba ga đảm nhận những chức năng khác nhau

Phương án cải dịch nghiên cứu bố trí ba ga gồm Ngọc Hồi, Thường Tín và Phú Xuyên, với chức năng được phân chia theo định hướng tổ chức lại mạng lưới đường sắt khu vực đầu mối Hà Nội.

Ga Ngọc Hồi được định hướng trở thành đầu mối vận tải hành khách, kết nối đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến đường sắt đô thị.

Ga Thường Tín mới dự kiến đảm nhận chức năng đầu mối hàng hóa phía nam Hà Nội, phục vụ lập tàu, xếp dỡ, chuyển tải hàng hóa và sửa chữa đầu máy, toa xe.

Trong khi đó, ga Phú Xuyên được bố trí làm ga kỹ thuật và nhường tránh, gồm 4 đường ga cùng các công trình phụ trợ trên diện tích khoảng 5,2 ha.

Ngoài hệ thống nhà ga, phương án dự kiến xây dựng khoảng 18 km đường gom, 10 cầu đường sắt, 2 cầu đường bộ và một vị trí hầm chui tại trục đường Olympic rộng 120 m.

Nguồn tin nêu chi phí xây dựng khoảng 408 tỷ đồng, trong khi sơ bộ tổng mức đầu tư toàn dự án gần 12.420 tỷ đồng. Hai con số phản ánh các khoản chi phí được nêu riêng trong hồ sơ, không nên hiểu là cùng một mức vốn. Nguồn vốn thực hiện dự án được dự kiến từ ngân sách trung ương.

Trước đó, vào tháng 8/2026, UBND TP. Hà Nội đã quyết định xây dựng công trình khẩn cấp đối với dự án cải dịch tuyến đường sắt Bắc – Nam phía nam, giao Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội làm chủ đầu tư. Mục tiêu được nêu là hoàn thành vào tháng 3/2027.

Đề xuất 6 tuyến đường sắt mới dài khoảng 298 km

Song song với phương án cải dịch tuyến hiện hữu, Bộ Xây dựng đang tổ chức thẩm định, xem xét phê duyệt quy hoạch các tuyến và ga đường sắt thuộc khu vực đầu mối TP. Hà Nội.

Theo dự thảo, mạng lưới được nghiên cứu gồm 11 tuyến đường sắt quốc gia với tổng chiều dài khoảng 477 km và 39 nhà ga. Trong đó có 4 ga đầu mối, 35 ga trung gian và ga kỹ thuật, cùng vị trí tổ hợp công nghiệp đường sắt và phương án bố trí các điểm giao cắt.

Năm tuyến đang khai thác gồm Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Lạng Sơn, Hà Nội – Thái Nguyên, Hà Nội – Lào Cai và Hà Nội – TP.HCM, với tổng chiều dài khoảng 179 km. Các tuyến này được định hướng cải tạo, nâng cấp để duy trì an toàn khai thác và đáp ứng nhu cầu vận chuyển.

Sáu tuyến mới được đề xuất có tổng chiều dài khoảng 298 km, gồm:

– Tuyến vành đai phía Đông, từ Ngọc Hồi qua Thường Tín đến Kim Sơn.

– Tuyến vành đai phía Tây, từ Thạch Lỗi qua khu vực tây Hà Nội đến Ngọc Hồi, Thường Tín.

– Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

– Tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.

– Đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh.

– Tuyến Hà Nội – Đồng Đăng.

Theo phương án kỹ thuật trong dự thảo, các tuyến xây dựng mới được đề xuất sử dụng đường đôi, khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm. Cấp kỹ thuật và tốc độ thiết kế được phân chia tùy theo chức năng của từng tuyến.

Hai tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và Hà Nội – Quảng Ninh được đề xuất thuộc cấp đặc biệt. Tuyến Bắc – Nam có tốc độ thiết kế tối đa 350 km/h, trong khi tuyến Hà Nội – Quảng Ninh dự kiến đạt từ 200 km/h trở lên.

Hai tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và Hà Nội – Đồng Đăng được đề xuất thuộc cấp 1, với tốc độ thiết kế 160 km/h. Hai tuyến vành đai phía Đông và phía Tây thuộc cấp 3, tốc độ thiết kế 120 km/h.

Về tải trọng trục, tuyến Hà Nội – Quảng Ninh được đề xuất ở mức 17 tấn/trục, còn 5 tuyến mới khác ở mức 22,5 tấn/trục.

Quy hoạch vẫn đang trong quá trình xem xét

Việc nghiên cứu đồng bộ các tuyến đường sắt, nhà ga, tổ hợp công nghiệp và nút giao nhằm tạo cơ sở cho việc bố trí nguồn lực, chuẩn bị dự án và tăng khả năng kết nối Hà Nội với các trung tâm kinh tế, địa phương và hành lang vận tải quan trọng.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa dự án cải dịch tuyến Bắc – Nam đã được Hà Nội quyết định xây dựng theo cơ chế công trình khẩn cấp và dự thảo quy hoạch mạng lưới đường sắt đang được cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Các thông số về hướng tuyến, vị trí ga và tiêu chuẩn kỹ thuật của 6 tuyến mới hiện là nội dung trong dự thảo quy hoạch, chưa thể coi toàn bộ là phương án đầu tư đã được phê duyệt cuối cùng.

Với dự án cải dịch phía nam Hà Nội, các vấn đề đáng chú ý là khả năng duy trì vận tải trong quá trình thực hiện, tổ chức giao cắt với quốc lộ 1 và các tuyến đường sắt khác, cũng như tiến độ hoàn thành theo mục tiêu đã nêu. Kết quả thực hiện sẽ phụ thuộc vào phương án kỹ thuật được chốt và quá trình tổ chức thi công thực tế.