TP.HCM đề xuất 4 siêu ga đường sắt, tổng vốn quy hoạch hơn 544.000 tỷ đồng
Mạng lưới đường sắt khu vực đầu mối TP.HCM được đề xuất gồm 8 tuyến, tổng chiều dài khoảng 508km và nhu cầu vốn hơn 544.000 tỷ đồng đến năm 2050. 
8 tuyến đường sắt tạo mạng kết nối liên vùng
Cục Đường sắt Việt Nam vừa có tờ trình gửi Bộ Xây dựng đề nghị phê duyệt Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP.HCM.
Theo phương án, mạng lưới gồm 8 tuyến đường sắt, trong đó có một tuyến hiện hữu và 7 tuyến, đoạn tuyến xây dựng mới. Tổng chiều dài các tuyến trong phạm vi nghiên cứu khoảng 508km.
Bốn ga đầu mối được đề xuất gồm Thủ Thiêm, An Bình, Tân Kiên và Trảng Bom. Các ga được phân chia chức năng phục vụ hành khách, hàng hóa và kết nối giữa đường sắt quốc gia với các phương thức vận tải khác.
Mạng lưới được tính toán kết nối TP.HCM với nhiều khu vực lân cận như Đồng Nai, Tây Ninh, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu và các tỉnh miền Tây.
Các tuyến đáng chú ý gồm đường sắt Hà Nội – TP.HCM hiện hữu, An Bình – Sài Gòn (Hòa Hưng) – Tân Kiên, Biên Hòa – Vũng Tàu, TP.HCM – Lộc Ninh, TP.HCM – Cần Thơ – Cà Mau, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, TP.HCM – Mộc Bài và tuyến kết nối cảng Hiệp Phước với cảng Long An.
Hơn 544.000 tỷ đồng cho toàn bộ quy hoạch
Theo hồ sơ đề xuất, tổng nhu cầu vốn thực hiện quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP.HCM khoảng 544.281 tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn đến năm 2030 cần khoảng 92.723 tỷ đồng, còn giai đoạn 2031-2050 khoảng 451.558 tỷ đồng.
Nguồn vốn dự kiến gồm ngân sách nhà nước, vốn vay ưu đãi và nguồn lực xã hội hóa.
Cục Đường sắt Việt Nam xác định ngân sách nhà nước là nguồn vốn chính cho quản lý, bảo trì và đầu tư kết cấu hạ tầng đường sắt. Với các dự án quy mô lớn, liên vùng, vốn vay ưu đãi được xem xét là một nguồn lực bổ sung.
Đối với nguồn vốn xã hội hóa, phương án đề xuất khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư phương tiện vận tải, kho bãi, thiết bị xếp dỡ và các công trình hỗ trợ vận tải đường sắt.
Hồ sơ cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế hỗ trợ ngân sách cho các dự án đường sắt đầu tư theo phương thức PPP, với mức hỗ trợ tối đa không quá 80%.
Thủ Thiêm là đầu mối hành khách phía Đông
Theo đề xuất, ga Thủ Thiêm được quy hoạch là ga cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đồng thời là ga hành khách của metro số 2 TP.HCM và tuyến Thủ Thiêm – Long Thành.
Ga này có chức năng trung chuyển hành khách giữa các tuyến đường sắt và các phương tiện giao thông công cộng khác. Khu đất quy hoạch ga nằm tại cửa ngõ khu đô thị mới Thủ Thiêm, gần các trục giao thông lớn như đại lộ Mai Chí Thọ, cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và đường Đồng Văn Cống.
Trong phạm vi nghiên cứu đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến chính từ ga Thủ Thiêm đến Cảng hàng không quốc tế Long Thành dài khoảng 35km, cùng đoạn Cẩm Mỹ – Trảng Bom dài khoảng 25km. Hai đoạn được đề xuất đường đôi, điện khí hóa, khổ 1.435mm.
An Bình và Tân Kiên cùng phục vụ hành khách, hàng hóa
Ga An Bình có diện tích khoảng 173ha, được quy hoạch làm đầu mối cả hành khách và hàng hóa. Đây cũng là điểm trung chuyển hành khách từ đường sắt quốc gia sang các phương tiện giao thông công cộng khác.
An Bình đồng thời là ga cuối của tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM hiện hữu, đường đơn khổ 1.000mm.
Ga Tân Kiên có diện tích khoảng 105,1ha, được quy hoạch là đầu mối hành khách và hàng hóa. Khu vực này có quỹ đất dự trữ để tổ chức đón, gửi và đỗ các đoàn tàu đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam kết nối vào mạng lưới đầu mối TP.HCM.
Theo phương án, các đoàn tàu này có thể kết nối với mạng đường sắt đầu mối TP.HCM qua tuyến Cẩm Mỹ – Trảng Bom, sau đó đi qua trung tâm thành phố theo hướng An Bình – Sài Gòn – Tân Kiên.
Trảng Bom được quy hoạch làm đầu mối hàng hóa
Ga Trảng Bom có diện tích khoảng 63,9ha, được xác định là ga đầu mối hàng hóa.
Ga đảm nhận các chức năng giao nhận, xếp dỡ, bảo quản hàng hóa, các dịch vụ liên quan đến vận tải hàng hóa và tác nghiệp kỹ thuật.
Trảng Bom cũng là điểm trung chuyển hàng hóa với tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM hiện hữu, khổ 1.000mm, đồng thời kết nối với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam thông qua tuyến Cẩm Mỹ – Trảng Bom.
Về lâu dài, khu vực này có quỹ đất dự trữ để tổ chức vận tải hành khách và tiếp chuyển hành khách quốc gia, đô thị.
Ba tuyến được ưu tiên triển khai đến năm 2030
Trong giai đoạn đến năm 2030, Cục Đường sắt Việt Nam đề xuất ưu tiên khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam; tuyến Biên Hòa – Vũng Tàu giai đoạn 1, từ An Bình/Trảng Bom đến Thị Vải và các nhánh kết nối cảng; cùng tuyến TP.HCM – Cần Thơ – Cà Mau giai đoạn 1, trước mắt xây dựng đường đơn đoạn TP.HCM – Cần Thơ.
Sau năm 2030, phương án dự kiến cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM hiện hữu và hoàn thành, đưa vào khai thác các tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, An Bình – Sài Gòn – Tân Kiên, Biên Hòa – Vũng Tàu, TP.HCM – Lộc Ninh và TP.HCM – Cần Thơ – Cà Mau.
Theo dự báo trong hồ sơ quy hoạch, đến năm 2050, nhu cầu vận tải đường sắt tại khu vực đầu mối TP.HCM có thể đạt khoảng 85,03-102,17 triệu lượt hành khách và 41,28-45,34 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Các con số vốn nêu trên hiện là nhu cầu dự kiến trong hồ sơ đề xuất quy hoạch, chưa phải tổng mức đầu tư đã được phê duyệt cho các dự án. Việc triển khai từng tuyến còn phụ thuộc vào quá trình phê duyệt quy hoạch, phân kỳ đầu tư, phương án huy động vốn và chuẩn bị dự án.
