Bão Saudel đổi hướng rồi mạnh trở lại, Phúc Kiến hứng mưa lớn
- Lý Tịnh, Cố Hiểu Hoa
- •
Sau khi bão Saudel bị ngừng theo dõi với tư cách một cơn bão được đánh số, hệ thống này lại mạnh lên. Từ ngày 1/9, Phúc Kiến, Quảng Đông và một số khu vực khác tiếp tục hứng mưa lớn. Một số nơi ở Phúc Kiến chỉ sau một đêm đã ngập đường phố; nhiều người dân nói với Epoch Times rằng nước lũ dâng rất nhanh và mạnh, gây thiệt hại nghiêm trọng cho cửa hàng và xe cộ; thậm chí trụ sở chính quyền địa phương và đồn công an cũng bị ngập. Người dân đặt câu hỏi liệu cống, đập kiểm soát nước tại địa phương có được mở kịp thời hay không.
Bão đổi hướng, rồi quay lại
Bão Saudel là cơn bão thứ 18 trong năm nay ở Trung Quốc. Vào lúc 13 giờ ngày 1/9, tâm bão nằm trên vùng biển cách thành phố Sán Vĩ, tỉnh Quảng Đông, khoảng 345 km về phía nam-tây nam. Sức gió mạnh nhất gần tâm bão đạt cấp 8, tốc độ khoảng 18 m/giây.
Điểm đặc biệt của cơn bão này là đường đi thay đổi bất thường. Trước đó, bão được dự báo sẽ đổ bộ Đài Loan, nhưng bất ngờ đổi hướng giữa chừng và tiến thẳng vào Trung Quốc Đại Lục. Ngày 28/8, bão đổ bộ tại Đài Châu, tỉnh Chiết Giang, rồi đi qua nhiều tỉnh gồm Chiết Giang, Phúc Kiến, Giang Tây, Quảng Tây, Quảng Đông và Hải Nam. Những ngày qua, Phúc Kiến liên tục có mưa, một số nơi mưa rất to, nhiều khu vực ở thành phố Tuyền Châu bị ngập nghiêm trọng.
Ngày 30/8, bão suy yếu rõ rệt và không còn được đánh số. Tuy nhiên, sau khi hoàn lưu còn lại đi ra biển, hệ thống này lại phát triển và đến ngày 1/9 một lần nữa đạt cấp bão nhiệt đới. Đài Khí tượng Trung ương Trung Quốc dự báo trong ba ngày tiếp theo, do ảnh hưởng của Saudel và hoàn lưu ngoại vi, khu vực trung và đông Phúc Kiến, miền nam Chiết Giang và miền đông Quảng Đông sẽ có mưa vừa đến mưa rất to. Một số nơi ở đông bắc Phúc Kiến có thể mưa cực lớn, với lượng mưa 250–280 mm.
Theo dự báo thời tiết, từ ngày 1 đến 3/9, thành phố Tuyền Châu sẽ tiếp tục có mưa lớn và nguy cơ xảy ra các thảm họa thứ phát ở mức cao.
Trước việc “bão Saudel hồi sinh”, ông Lâm Siêu Anh, cựu Giám đốc Đài quan sát Hồng Kông, đăng trên mạng xã hội: “Rốt cuộc ông trời muốn nói với chúng ta điều gì?”. Ông cho biết đã làm việc trong ngành khí tượng 40 năm nhưng chưa từng thấy một cơn bão như vậy, đồng thời cảm thán: “Con người thường khoe khoang về ‘công nghệ cao’, nhưng làm sao sánh được với sự huyền bí khó lường của thời tiết?”.
9月1日凌晨，福建泉州市突降暴雨，造成许多区域严重内涝，街道变河流，许多汽车被冲走。当局发布暴雨红色预警信号。 pic.twitter.com/sSa33MBcSy
— 希望之聲 – 中國時局 (@SoundOfHope_SOH) September 1, 2026
Chủ cửa hàng: Nước ngập đến tầng ba
Một chủ cửa hàng quần áo họ Trần ở thị trấn Hà Thị, quận Lạc Giang, thành phố Tuyền Châu, cho biết tầng một trên con phố nơi bà sống đều là cửa hàng. Sau khi nước lũ tràn vào, rất nhiều hàng hóa bị ngập nước và gần như đã trở thành rác.
“Gia đình tôi sống ở tầng ba, còn tầng một dùng để mở cửa hàng. Hầu như mọi thứ trong cửa hàng đều không còn sử dụng được. Nước bắt đầu ngập khoảng 10 giờ tối và có lẽ sâu nhất vào khoảng nửa đêm.”
Bà nói nước lũ dâng quá đột ngột, mọi người hoàn toàn không kịp sơ tán. “Lúc sâu nhất, nước trên đường phố chắc phải cao khoảng 1,7 m.”
Bà Trần kể lúc đó chồng và mẹ chồng vẫn đang ở tầng một để chuyển hàng lên chỗ cao hơn, nhưng nước bất ngờ dâng rất nhanh.
“Khi nước vừa bắt đầu tràn vào, họ xuống dưới định chuyển hàng lên cao. Không ngờ nước dâng quá nhanh. Cuối cùng họ phải rất vất vả mới đóng được cửa hàng, vì áp lực nước quá lớn.”
Do phía sau cửa hàng gần sông, hai người sau đó bị mắc kẹt ở khu vực thấp. “Nước đã dâng đến ngực chồng tôi. Sau đó họ sang nhà hàng xóm và ở tạm một lúc, đợi nước rút mới quay về. May mắn là không xảy ra chuyện gì.”
Bà Trần cho biết lúc nước lên cao nhất, khu vực còn bị mất điện; hiện việc cấp điện và cấp nước vẫn chưa ổn định. “Điện có lại sau 9 giờ sáng nay, nhưng bây giờ lại mất nước.”
Nước rút khá nhanh nhưng để lại rất nhiều bùn đất và rác trên đường. “Mọi người đang dọn dẹp mặt đường. Người nhà tôi đều bận thu dọn tầng dưới. Toàn bộ số hàng hóa đó coi như bỏ đi.”
Hơn 100 xe bị hư hỏng
Một cư dân địa phương họ Lâm cho biết nước sông hiện đã rút và người dân đang dọn dẹp, nhưng phạm vi thiệt hại khá rộng.
“Tất cả cửa hàng đều bị ảnh hưởng. Những cơ sở kinh doanh gần sông hầu như đều bị ngập, không nơi nào tránh khỏi.”
Ông nói tại thị trấn Hà Thị có rất nhiều xe bị ngâm nước hoặc bị nước cuốn trôi. “Riêng ở Hà Thị đã có hơn 100 xe bị ảnh hưởng, nhiều người bị thương. Chợ nông sản địa phương đặc biệt nghiêm trọng. Những người bán gà, vịt còn đáng thương hơn vì thiệt hại rất lớn.”
Nước lũ cũng lan xuống các không gian ngầm và công trình xung quanh. Một cư dân họ Ngô cho biết nhiều cửa hàng bị ngập, bãi đỗ xe ngầm Vạn Hồng Nhất cũng bị ảnh hưởng: “Toàn bộ xe đều bị ngâm nước.”
Một cư dân khác họ Trương nói sau khi nước rút, xe cứu hộ xuất hiện khắp các tuyến đường. “Trên đường toàn là xe kéo, trong nhà đầy bùn, dọn mãi không hết.” Một số nông cụ phục vụ sản xuất cũng bị nước cuốn trôi.
Bà Trần cho biết xe của gia đình bị hư hỏng nặng: “Xe nhà tôi bị đưa thẳng đi thanh lý, bảo hiểm cũng không bồi thường được.”
Cống, đập có được mở kịp thời?
Ngoài thiệt hại về cửa hàng và xe cộ, điều khiến cư dân quan tâm nhất là hệ thống cống, đập kiểm soát nước ở địa phương. Nhiều người dân thị trấn Hà Thị cho rằng công trình này có thể đã không được mở kịp thời, khiến nước từ thượng nguồn không thể thoát ra thuận lợi.
Ông Lâm nói: “Cống không mở thì nước làm sao thoát được? Toàn bộ nước từ thượng nguồn đổ xuống nhiều như vậy.”
Ông cho biết trong dân địa phương lan truyền thông tin rằng người phụ trách quản lý cống, đập không có mặt tại hiện trường mà nhờ người khác đến vận hành.
“Có tin đồn rằng người quản lý cống đến Lạc Giang uống rượu, rồi gọi người khác đến giúp mở cống. Người đó bị nước lũ cuốn trôi và chết.” Ông Lâm nói ngoài trường hợp tử vong được đồn đoán này, còn có một người lái xe bị nước cuốn cả người lẫn xe.
Một cư dân khác họ Hoàng cũng cho biết có tin đồn tương tự: “Nghe nói người quản lý cống đi uống rượu, sau đó nhờ người khác mở. Không mở được thì người kia còn bị nước cuốn trôi.”
Bà Ngô nói: “Tôi sống ở Hà Thị. Nghe nói cống không mở, nếu không thì làm sao chỉ một trận mưa lại ngập thành như vậy được?”
Tuy nhiên, ông Lâm sau đó bổ sung rằng cống trước đó từng được mở, chứ không phải luôn luôn không thể vận hành. Ông nói: “Mấy hôm trước khi mưa, nước cũng dâng lên nên họ vội mở cống. Sau đó trời nắng nên họ đóng lại. Ai ngờ hôm qua mưa lớn như vậy, lại đến quá đột ngột.”
Trụ sở chính quyền cũng bị ngập
Ông Lâm cho biết lũ lần này không chỉ ảnh hưởng đến các cửa hàng ven sông mà còn tác động đến một số công trình công cộng.
“Đồn công an Hà Thị bị ngập sâu 1,5 m, trụ sở chính quyền thị trấn cũng bị ngập.”
Ông nói một số tuyến đường xảy ra vỡ bờ và sạt lở. “Cống không mở, bờ bị vỡ, toàn bộ thị trấn Hà Thị bị ngập, tất cả cửa hàng đều bị thiệt hại.”
Bà Hoàng cũng cho biết mức độ thiệt hại rất nghiêm trọng: “Tầng một đều bị ngập, thiệt hại nặng. Nhà tôi cũng bị ngập.” Bà nghe nói con đường gần Công viên Du Đại Du xảy ra sạt lở trên diện tích rất lớn.
Mặc dù nước lũ đã rút đáng kể, khu vực vẫn tiếp tục có mưa. Bà Trần lo ngại nhất vấn đề thoát nước sau lũ.
“Nước đã rút, nhưng tôi sợ rác trên đường làm tắc cống, không thể thoát nước. Nếu tiếp tục mưa rất to, những nơi khác gần đây chắc cũng thiệt hại không nhỏ, nhất là các vùng trũng hơn.”
Người dân hiện vừa phải dọn dẹp nhà cửa, cửa hàng và đường sá, vừa lo đợt mưa mới có thể gây ngập lần nữa.
Ông Lâm cho biết việc xả nước từ hồ chứa Huệ Nữ ảnh hưởng đến các tuyến sông qua khu vực thị trấn Mã Giáp và Hà Thị. Ông nói thêm rằng hôm qua khu vực Hồng Lại thuộc Nam An cũng bị ngập, còn khu dân cư Bích Quế Viên ở Tiên Du cũng bị ảnh hưởng.
Theo mô tả của nhiều cư dân, tác động của đợt mưa lớn không chỉ giới hạn ở một con phố. Các khu vực ven sông, vùng trũng, bãi đỗ xe ngầm và cửa hàng mặt phố là những nơi chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.
Theo truyền thông Trung Quốc, ngày 1/9, thành phố Phủ Điền, tỉnh Phúc Kiến, hứng chịu thời tiết đối lưu mạnh. Một số thị trấn xuất hiện mưa cực lớn trong thời gian ngắn, khiến nước trên đường dâng nhanh và nhiều tuyến đường đô thị, nông thôn bị cản trở. Đài Khí tượng Phủ Điền lúc 13 giờ cùng ngày đã nâng cảnh báo mưa lớn màu cam lên mức cao nhất là cảnh báo mưa lớn màu đỏ.
Một nhân viên giao đồ ăn ở huyện Tiên Du, thành phố Phủ Điền, cho biết khu vực này cũng bị ngập rõ rệt: “Hiện nước trên đường rất nghiêm trọng, nước tràn vào cửa hàng. Trưa nay bắt đầu mưa lớn rồi ngập; hôm qua mưa không lớn như vậy.”
Do mưa lớn kéo dài, “Trận lũ số 1 trên sông Mộc Lan năm 2026” tại Phúc Kiến đã chính thức hình thành. Hiện các trạm thủy văn Lại Khê và Tiên Du trên dòng chính sông Mộc Lan đều ghi nhận mực nước lũ vượt mức báo động.
Người dân không dám công khai nói về thiên tai
Đáng chú ý, một số cư dân bày tỏ lo ngại về việc công khai thảo luận tình hình thiên tai.
Ông Lâm nói chính quyền chỉ giải thích đây là thiên tai tự nhiên. Ông cho biết một số người dân lo sợ việc công khai nói về tình hình thực tế có thể gây áp lực cho họ.
“Thiên tai kiểu này bây giờ ai dám đưa tin? Chúng tôi có thông tin cũng không dám đăng, ai dám đăng? Nhỡ chính quyền đến ‘uống trà’ với chúng tôi — tức cảnh sát gọi lên làm việc — thì sợ chết khiếp.”
Phúc Kiến tiếp tục mưa gió, nguy cơ thảm họa thứ phát tăng
Trong lúc người dân thị trấn Hà Thị dọn bùn và thống kê thiệt hại, ảnh hưởng của Saudel cùng hoàn lưu ngoại vi đối với Phúc Kiến và Quảng Đông vẫn chưa kết thúc.
Mặc dù Saudel sau khi tái phát triển hiện chưa quá mạnh, hoàn lưu của nó còn khá phân tán, trong khi dòng dẫn hướng yếu. Vì vậy, đường đi của bão vẫn rất khó dự đoán và có thể xuất hiện hiện tượng đổi hướng hoặc xoáy vòng.
Cơ quan khí tượng cảnh báo ảnh hưởng về gió và mưa sau khi bão tái phát triển vẫn không thể xem nhẹ. Từ ngày 1 đến 3/9, nhiều nơi ở Phúc Kiến sẽ có mưa rào hoặc mưa dông; một số thời điểm tại khu vực ven biển, miền trung và miền nam có thể xuất hiện mưa lớn, mưa rất to, thậm chí mưa cực lớn ở một số nơi.
Cơ quan khí tượng dự báo lượng mưa tích lũy trong 24 giờ ngày 1/9 tại một số khu vực ở Phúc Kiến có thể đạt 50–150 mm, cục bộ trên 300 mm. Từ ngày 2 đến 3/9, miền trung, miền nam và các khu vực ven biển vẫn có thể tiếp tục có mưa lớn.
Cùng lúc, gió trên biển cũng sẽ mạnh lên rõ rệt. Từ chiều 2/9 đến ngày 3/9, gió mạnh nhất tại vùng biển ven bờ trung và nam Phúc Kiến, các ngư trường miền trung và miền nam Phúc Kiến, cùng ngư trường vùng bãi cạn Đài Loan, có thể đạt cấp 7–8, gió giật cấp 9–10.
Điều cần đặc biệt chú ý hiện nay không chỉ là gió mạnh do bão gây ra, mà còn là nguy cơ lũ quét, lũ bùn đá và sạt lở đất do nền đất đã bão hòa nước.
Một số khu vực ở Phúc Kiến trước đó đã trải qua nhiều đợt mưa lớn, khiến đất đã ngậm nhiều nước. Trong tình huống này, nếu tiếp tục xuất hiện mưa diện rộng với cường độ lớn trong thời gian ngắn, nguy cơ xảy ra lũ quét, lũ bùn đá và sạt lở sẽ tiếp tục tăng cao.
Xem thêm
Từ khóa Mưa lũ ở Trung Quốc bão Saudel
