Giới trẻ TQ đua nhau dùng ứng dụng “Chết hay chưa” phản ánh hiện tượng gì?
- Trương Đình
- •
Gần đây, một ứng dụng có tên “Chết hay chưa” (Dead or Not) bất ngờ trở nên cực kỳ phổ biến trong giới trẻ tại Trung Quốc Đại Lục, thu hút sự chú ý rộng rãi. Một số ý kiến cho rằng sự bùng nổ của “Chết hay chưa” giống như một ẩn dụ xã hội mang màu sắc hài hước đen, nhắc nhở mọi người cần quan tâm nhiều hơn đến thế giới nội tâm của giới trẻ đương đại.
“Chết hay chưa” là một công cụ “nhắc nhở an toàn cho người sống một mình” được thiết kế dành cho những người độc cư. Người dùng cần thiết lập người liên hệ khẩn cấp và phải “điểm danh” 2 ngày 1 lần để xác nhận với hệ thống rằng mình vẫn còn sống. Nếu liên tục 2 ngày không điểm danh, hệ thống sẽ tự động liên hệ với người liên lạc khẩn cấp đã được chỉ định từ trước.
Tuần trước, ứng dụng này đã trở thành ứng dụng trả phí có số lượt tải xuống cao nhất trên App Store tại Trung Quốc.
Theo hãng tin AP, một trong những nhà phát triển của ứng dụng, ông Lữ, từng sống và làm việc một mình tại Thâm Quyến trong suốt 5 năm, thấu hiểu sâu sắc nỗi cô đơn. Ông cho biết, đối với những người sống nội tâm, cách “điểm danh” tiện lợi này đặc biệt quan trọng.
“Mỗi ngày nhắn tin cho người khác để nói rằng mình vẫn còn sống là điều không thực tế,” ông nói.
Theo “Báo cáo Thời đại độc cư mới” do Viện Nghiên cứu Beike công bố, đến năm 2024, số người sống một mình tại Trung Quốc đã lên tới 123 triệu người.
Viên Tang Tang (Yuan Sangsang, 38 tuổi), một nhà thiết kế tại Thượng Hải, đã sống một mình suốt 10 năm. Cô không kỳ vọng ứng dụng này sẽ cứu mạng mình, mà chỉ hy vọng rằng nếu chẳng may qua đời trong cô độc, ứng dụng có thể giúp ích cho người thân của cô.
“Tôi chỉ không muốn chết mà không có chút tôn nghiêm nào, thi thể phân hủy bốc mùi mà vẫn chưa được phát hiện,” cô nói. “Điều đó quá bất công đối với những người buộc phải xử lý thi thể.”
Thoạt nhìn, ứng dụng này dường như phù hợp hơn với người cao tuổi, nhưng trên thực tế, nó lại đang được giới trẻ đua nhau sử dụng, trở thành một hình thức “điểm danh” trên mạng xã hội mang tính châm biếm nhẹ.
Trong một bài bình luận, ông Hà Đào, biên tập viên của tạp chí Nhất Tài Kinh, cho rằng ứng dụng Internet bất ngờ nổi tiếng này giống như một tấm gương, phản chiếu một khía cạnh kín đáo trong trạng thái sinh tồn và tư duy của giới trẻ hiện nay — hóa ra, ẩn sau những lời tự giễu như “chó độc thân”, “trâu ngựa” là những áp lực và sự giằng xé rất thật của họ. Điều này khiến người ta phải suy ngẫm liệu xã hội có đang thiếu đi sự thấu hiểu và quan tâm dành cho họ hay không.
Theo Hà Đào, áp lực mà giới trẻ đương đại phải gánh chịu là đa chiều. Ở phương diện kinh tế, họ đối mặt với tình trạng “cuộn xoáy cạnh tranh” và sự bất định của thị trường lao động; văn hóa làm việc “996” lan rộng trong một số ngành nghề, phá vỡ sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Ở phương diện hôn nhân và gia đình, chi phí nhà ở và nuôi dạy con cái cao ngất ngưởng xung đột với những kỳ vọng truyền thống của gia đình, khiến nhiều người trẻ cảm thấy chật vật trên con đường “lập gia đình, lập nghiệp”. Còn về mặt văn hóa – xã hội, việc mạng xã hội liên tục tô đậm cái gọi là “áp lực đồng trang lứa” và “nỗi lo thành công” càng làm trầm trọng thêm gánh nặng tâm lý. Những áp lực này vừa mang tính phổ quát của thời đại toàn cầu hóa, vừa in đậm dấu ấn của giai đoạn phát triển đặc thù của Trung Quốc, khiến cá nhân khó lòng thoát ra.
“Sự bùng nổ của ‘Chết chưa?’ giống như một ẩn dụ xã hội mang màu sắc hài hước đen, nhắc nhở chúng ta cần quan tâm đến trạng thái sinh tồn và thế giới nội tâm của giới trẻ ngày nay,” Hà Đào nói. “Những người trẻ tải ứng dụng này rõ ràng không chỉ cần một công cụ an toàn mang tính chức năng, mà còn cần một tín hiệu được nhìn thấy, được thấu hiểu — một cái ôm ấm áp từ xã hội.”
Trong văn hóa Trung Quốc, cái chết là một chủ đề cấm kỵ, thậm chí ngay cả chữ “tử” cũng bị kiêng tránh, đến mức nhiều tòa nhà không có tầng 4, vì cách phát âm của “4” gần giống với “chết”.
Ngay lập tức, có người chỉ trích tên gọi “Chết hay chưa” là không may mắn, cho rằng việc đăng ký sử dụng có thể mang lại xui xẻo. Cũng có ý kiến đề nghị đổi tên thành “Bạn vẫn ổn chứ?” hoặc những tên gọi tương tự.
Trước đó trong ngày thứ Sáu, ứng dụng này đã bị gỡ khỏi App Store của Apple tại Trung Quốc, ít nhất là ở thời điểm hiện tại. Nhà phát triển không nêu rõ lý do, nhưng vài ngày trước đó, họ đã thông báo sẽ sử dụng một tên mới. Tên được chọn là “Demumu”. Tuy nhiên, vào tối thứ Tư (14/1), đội ngũ phát triển đã đăng bài trên tài khoản Weibo cho biết kết quả thảo luận về tên “Demumu” là “không như mong đợi”. Nhóm này đang kêu gọi cộng đồng đề xuất tên mới và sẽ chọn ra trong cuối tuần này. Phần thưởng cho tên được chọn là 666 nhân dân tệ (96 USD).
Xem thêm
Từ khóa Xã hội Trung Quốc Thanh niên Trung Quốc Giới trẻ Trung Quốc Dead or Not
