Trung Quốc: Tăng dân số tự nhiên năm 2025 âm 2,41‰, 24 địa phương ghi nhận mức âm

Lưu Nghị
•
Chủ Nhật, 25/10/2026

Số liệu chính thức vừa công bố cho thấy tỷ lệ tăng dân số tự nhiên của Trung Quốc năm 2025 ở mức âm 2,41‰. Trong 31 đơn vị hành chính cấp tỉnh, 24 nơi có tỷ lệ âm.

Ảnh minh họa: Một cửa hàng bán đồ dùng trẻ sơ sinh và trẻ em ở Nam Xương, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc, ngày 28/8/2018.(Ảnh: humphery/Shutterstock)

Cục Thống kê Quốc gia của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) mới đây công bố tỷ suất sinh của Trung Quốc năm 2025 là 5,63‰, còn tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là âm 2,41‰. Nói cách khác, trong năm 2025, cứ 1.000 dân thì có khoảng 5,63 trẻ chào đời và 8,04 người qua đời, khiến dân số giảm tự nhiên 2,41 người trên mỗi 1.000 dân.

Các số liệu này nằm trong “Niên giám Thống kê Trung Quốc 2026” do cơ quan này biên soạn và vừa xuất bản, hiện chưa công bố rộng rãi. Niên giám cung cấp số liệu về tỷ suất sinh, tỷ suất chết và tỷ lệ tăng dân số tự nhiên năm 2025 của cả 31 đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Trang tin Yicai hôm thứ Bảy (24/10) dẫn niên giám cho biết cả năm 2025, Trung Quốc có 7,92 triệu trẻ sinh ra. Chỉ 7 đơn vị cấp tỉnh có tỷ lệ tăng dân số tự nhiên dương, gồm Tây Tạng, Tân Cương, Quảng Đông, Ninh Hạ, Quý Châu, Hải Nam và Thanh Hải.

Có 9 tỉnh đạt tỷ suất sinh trên 7‰, cũng chủ yếu ở miền Tây và Hoa Nam: Tây Tạng, Quý Châu, Tân Cương, Ninh Hạ, Thanh Hải, Quảng Đông, Hải Nam, Vân Nam và Quảng Tây. Các nơi này phần lớn có tỷ lệ đô thị hóa thấp.

Quảng Đông là ngoại lệ duy nhất. Tỷ lệ đô thị hóa của Quảng Đông đứng thứ tư cả nước, nhưng tỷ suất sinh của tỉnh vẫn thuộc nhóm dẫn đầu.

Tờ báo nhận định truyền thống coi trọng hôn nhân, sinh con và việc nối dõi giữa các thế hệ của người Quảng Đông là một trong những yếu tố giúp duy trì mức sinh cao tại tỉnh này.

Năm 2025, số người chết ở Trung Quốc nhiều hơn số trẻ sinh ra

“Công báo Thống kê Phát triển Sự nghiệp Y tế năm 2025” do Ủy ban Y tế Quốc gia của ĐCSTQ ban hành hôm 28/8 cho thấy số trẻ sinh ra trong năm 2025 giảm 1,62 triệu so với năm 2024, còn tỷ suất sinh giảm 1,14 điểm phần nghìn. Trong năm 2025, có 11,31 triệu người qua đời, với tỷ suất chết là 8,04‰.

Như vậy, số người chết ở Trung Quốc năm 2025 tiếp tục vượt số trẻ sinh ra.

Số liệu chính quyền ĐCSTQ công bố qua các năm cho thấy số trẻ sinh ra từ năm 2021 đến 2025 lần lượt là 10,62 triệu, 9,56 triệu, 9,02 triệu, 9,54 triệu và 7,92 triệu. Năm 2024, tỷ suất sinh tăng 0,38 điểm phần nghìn so với năm trước, nhưng đến năm 2025 lại giảm 1,14 điểm phần nghìn.

Dân số Trung Quốc đã giảm tự nhiên nhiều năm liền, và năm 2025 mức giảm còn lớn hơn, theo số liệu chính thức.

Nhiều yếu tố cộng lại khiến mức sinh ở Trung Quốc giảm liên tục

Giới chuyên môn nhìn chung cho rằng mức sinh của Trung Quốc giảm liên tục và ở mức thấp là kết quả của nhiều yếu tố cộng lại: cơ cấu dân số thay đổi, áp lực kinh tế – xã hội, quan niệm văn hóa chuyển dịch và tác động kéo dài của chính sách cũ.

Trước hết là áp lực kinh tế và chi phí sinh con cao. Nuôi một đứa trẻ tốn rất nhiều tiền bạc, công sức và thời gian. Giá nhà và chi phí sinh hoạt không ngừng tăng, trong khi việc làm và thu nhập bấp bênh. Áp lực cạnh tranh trên thị trường lao động cùng đà tăng trưởng kinh tế chậm lại khiến người trẻ dè dặt khi tính đến thu nhập lâu dài, nên có xu hướng trì hoãn việc sinh con hoặc quyết định không sinh con.

Thứ hai, quan niệm của giới trẻ về hôn nhân và sinh con đã đổi khác. Độ tuổi kết hôn trung bình ngày càng cao, trong khi người trẻ cũng có xu hướng sinh con muộn hơn. Lối sống “kết hôn muộn, sinh con muộn”, thậm chí “không kết hôn, không sinh con”, dần được nhiều người chấp nhận. Phụ nữ thì ngại sinh con vì có thể bị phân biệt đối xử nơi làm việc, phải gián đoạn sự nghiệp hay khó thăng tiến.

Ngoài ra, quan niệm truyền thống “nuôi con để dưỡng già” đã phai nhạt. Con cái không còn là chỗ dựa duy nhất khi về già.

Cuối cùng, số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ tiếp tục giảm. Chính sách một con kéo dài hàng chục năm cùng mức sinh thấp trong thời gian dài đã góp phần làm giảm số phụ nữ thuộc nhóm tuổi 20–34, nhóm tuổi sinh đẻ chính.

Tạp chí Fortune hôm 7/7 đăng bài phỏng vấn nhà nhân khẩu học Trung Quốc Lương Kiến Chương (Liang Jianzhang). “Nếu dân số giảm, không chỉ khả năng đổi mới suy yếu mà chúng ta còn mất khả năng làm chủ chính việc đổi mới,” ông nói.

Theo ông Lương, văn hóa giáo dục cạnh tranh quá mức khiến người trẻ lo âu, buộc họ hoãn, thậm chí từ bỏ việc lập gia đình. Ông cũng cho rằng nam giới nên gánh nhiều trách nhiệm hơn trong việc nuôi con. Ông Lương từng phê phán chính sách một con của ĐCSTQ, vốn áp đặt giới hạn sinh con nghiêm ngặt đối với phần lớn các gia đình Trung Quốc.

Tổng tỷ suất sinh của Trung Quốc thấp hơn mức sinh thay thế

Trong nhân khẩu học, để thế hệ sau thay thế được thế hệ trước, tổng tỷ suất sinh thường phải ở mức 2,1, tức trung bình mỗi phụ nữ sinh khoảng 2,1 con trong đời. Ở mức này, nếu không có di cư quốc tế quy mô lớn, tổng dân số sẽ ổn định lâu dài, không giảm cũng không tăng.

Trong khi đó, “Niên giám Thống kê Dân số và Việc làm Trung Quốc” do chính quyền ĐCSTQ phát hành cho thấy tổng tỷ suất sinh của Trung Quốc năm 2024 chỉ khoảng 1,14, thấp xa mức 2,1.