Trung Quốc hôm thứ Hai (12/10) đóng băng tài sản và cấm nhập cảnh 1 bộ trưởng Paraguay cùng Ngoại trưởng Belize, cáo buộc 2 quan chức này ủng hộ việc duy trì quan hệ ngoại giao với Đài Loan.

Quan hệ Belize – Đài Loan (Ảnh: Estera/ Shutterstock)

2 quan chức bị trừng phạt là Bộ trưởng Công nghệ Thông tin và Truyền thông Paraguay Gustavo Villate và Ngoại trưởng Belize Francis Fonseca, người còn phụ trách các lĩnh vực ngoại thương, giáo dục, văn hóa, khoa học và công nghệ.

Báo Hồng Kông STNN đăng toàn văn 2 lệnh số 21 và 22 của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, có hiệu lực ngay trong ngày. Theo đó, Bắc Kinh đóng băng toàn bộ động sản, bất động sản và các tài sản khác của 2 người tại Trung Quốc, đồng thời cấm các tổ chức và cá nhân Trung Quốc thực hiện giao dịch hoặc hợp tác với họ.

Trung Quốc cũng từ chối cấp thị thực và cấm 2 người nhập cảnh, kể cả vào Hồng Kông và Ma Cao.

2 văn bản cáo buộc một số “chính khách chống Trung Quốc” tại Paraguay và Belize đã “ngoan cố ủng hộ” việc duy trì “cái gọi là quan hệ ‘bang giao’” với Đài Loan vì lợi ích cá nhân. Bắc Kinh cho rằng những người này đã có “hàng loạt lời nói và hành động sai trái” liên quan đến Trung Quốc, gây tổn hại đến “lợi ích cốt lõi” của nước này.

Phía Trung Quốc viện dẫn Luật Chống trừng phạt nước ngoài, khẳng định các biện pháp này nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển quốc gia, đồng thời phản đối “các hành vi ly khai ‘Đài Loan độc lập’”.

Bộ Công nghệ Thông tin và Truyền thông Paraguay cùng Bộ Ngoại giao Belize chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận do ngoài giờ làm việc. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Đài Loan cũng chưa đưa ra bình luận, theo Reuters.

Paraguay và Belize là 2 trong số 12 quốc gia còn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan. Nauru, quốc đảo ở Thái Bình Dương, là nước gần nhất cắt đứt quan hệ với Đài Bắc vào năm 2024. Trước đó, năm 2023, Honduras cũng chấm dứt quan hệ ngoại giao kéo dài nhiều thập kỷ với Đài Loan.

2 bộ trưởng từng gặp quan chức Đài Loan

Thông tin trên trang web Bộ Ngoại giao Đài Loan mà Liên Hợp Tảo Báo (Singapore) trích lại cho thấy ông Villate từng nhận lời mời của Đài Bắc, dẫn đầu phái đoàn thăm Đài Loan từ 17 đến 21/3/2024.

Trong cuộc gặp Ngoại trưởng Đài Loan khi đó vào ngày 21/3/2024, ông Villate cho biết trước chuyến đi, Tổng thống Paraguay Santiago Peña đã gọi ông đến và nhờ chuyển lời chào tới chính quyền cùng người dân Đài Loan. Ông cũng cảm ơn Đài Loan vì đã hỗ trợ Paraguay trong việc triển khai các chính sách phát triển quan trọng suốt nhiều năm qua.

Theo Reuters, hồi tháng 6, ông Villate đã tiếp Thứ trưởng Ngoại giao Đài Loan Trần Minh Kỳ (Chen Ming-chi) tại Paraguay.

Theo AFP, hôm thứ Bảy (10/10), nhân ngày Quốc khánh Đài Loan, ông Villate viết trên mạng xã hội rằng Paraguay “tái khẳng định quan hệ hữu nghị và hợp tác” với Đài Loan, dựa trên những giá trị và nguyên tắc chung, gồm quyền tự quyết của các dân tộc, nhân quyền và dân chủ.

Các biện pháp trừng phạt được công bố chỉ 2 ngày sau Quốc khánh Đài Loan.

Theo Reuters, ngay trước khi Trung Quốc công bố lệnh trừng phạt, Đại sứ quán Belize tại Đài Loan đã đăng lời chúc trên Facebook hôm Chủ nhật (11/10), nhân dịp kỷ niệm 37 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa 2 bên. “Cùng nhau, chúng ta hướng tới một tương lai với tăng trưởng, nhiều cơ hội và tình hữu nghị bền chặt”, đại sứ quán viết.

Liên Hợp Tảo Báo cho biết Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Giai Long dẫn đầu một phái đoàn doanh nghiệp thăm Belize từ ngày 28 đến 30/9 và hội đàm với ông Fonseca vào ngày 29/9.

Tại cuộc gặp, ông Fonseca khẳng định Chính phủ Belize sẽ nỗ lực hết sức để ủng hộ Đài Loan tham gia các hoạt động quốc tế và bảo vệ quyền, lợi ích của hòn đảo tại các tổ chức quốc tế.

Paraguay – đồng minh duy nhất của Đài Loan tại Nam Mỹ

Paraguay là quốc gia duy nhất ở Nam Mỹ còn duy trì quan hệ ngoại giao với Đài Loan. Theo Liên Hợp Tảo Báo, Tổng thống Santiago Peña đã thăm Đài Loan hồi tháng 5 và lên tiếng ủng hộ Đài Bắc trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hồi tháng 9.

Trong chuyến thăm Đài Bắc, ông Peña đã ký nhiều thỏa thuận về tương trợ tư pháp hình sự, hợp tác an ninh mạng và đầu tư vào các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán. Theo AFP, ông gọi Đài Loan là “đối tác nền tảng” của Paraguay.

Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của Trung Quốc và tuyên bố sẽ giành quyền kiểm soát hòn đảo, kể cả bằng vũ lực nếu cần thiết. Chính quyền Đài Loan kiên quyết bác bỏ lập trường này. Ngoài Paraguay và Belize, các đồng minh của Đài Loan tại châu Mỹ còn có Guatemala, Haiti và một số quốc đảo vùng Caribe.

Minh Hoàng (t/h)