Tỷ lệ sinh chính thức của Trung Quốc giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ

Epoch Times
•
Thứ Ba, 20/01/2026

Bất chấp các biện pháp khuyến khích, giới trẻ Trung Quốc — những người đang phải đối mặt với chi phí sinh hoạt đô thị cao và sự bấp bênh về việc làm trong bối cảnh kinh tế chững lại — vẫn không mặn mà với việc lập gia đình và sinh con.

Thanh niên thất nghiệp ở Hợp Phì, An Huy phải trả nợ thế chấp, vay mua ô tô, vay tiền trực tuyến và nuôi con. Anh nói rằng anh đang đi xuống vực thẳm và không biết phải làm gì. (Ảnh cắt từ video)

Trung Quốc ghi nhận tỷ lệ sinh thấp nhất từ trước đến nay vào năm 2025, làm nổi bật những thách thức mà chính quyền Bắc Kinh đang đối mặt trong nỗ lực ngăn chặn một cuộc khủng hoảng nhân khẩu học do chính các chính sách của mình gây ra.

Theo dữ liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố hôm thứ Hai (19/1), chỉ có 7,92 triệu trẻ em được sinh ra trong năm ngoái, giảm so với 9,54 triệu ca sinh được ghi nhận vào năm 2024. Điều này tương đương với tỷ lệ sinh 5,63 trẻ trên mỗi 1.000 người, mức thấp nhất kể từ khi Trung Quốc bắt đầu ghi chép thống kê chính thức vào năm 1949, thời điểm Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) giành quyền kiểm soát Đại Lục.

Trước nguy cơ khủng hoảng nhân khẩu học cận kề mà các nhà phân tích cho rằng có thể đe dọa tham vọng địa chính trị của chế độ cộng sản, giới lãnh đạo Trung Quốc đã triển khai hàng loạt biện pháp khuyến khích.

Từ trợ cấp tiền mặt đến ưu đãi thuế, chính quyền địa phương trong những năm gần đây đã thử nhiều sáng kiến khác nhau nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng sinh hai hoặc ba con. Chính quyền trung ương ở Bắc Kinh cũng đã triển khai các chương trình giáo dục mầm non miễn phí vào mùa thu năm ngoái, sau khi áp dụng các khoản trợ cấp trên toàn quốc, theo đó mỗi trẻ em dưới 3 tuổi được hỗ trợ khoảng 500 USD mỗi năm.

Trong số các biện pháp mới nhất có việc áp dụng thuế giá trị gia tăng đối với bao cao su và các biện pháp tránh thai khác, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1.

Song song với các biện pháp hỗ trợ tài khóa là một chiến dịch tuyên truyền quy mô lớn. Truyền thông nhà nước Trung Quốc và các quan chức nước này đã tìm cách thúc đẩy những quan điểm mà họ gọi là “tích cực” và “lành mạnh” về hôn nhân và sinh con, nhằm xóa nhòa tác động của chính sách kế hoạch hóa gia đình kéo dài gần năm thập kỷ đối với thế hệ trẻ.

Từ năm 1979 đến năm 2015, các cặp vợ chồng Trung Quốc sinh hơn một con thường phải đối mặt với các khoản phạt nặng, mất việc làm, thậm chí là cưỡng bức phá thai theo một chính sách trên toàn quốc được gọi là chính sách một con. Giới chức khi đó từng ca ngợi rằng chính sách này đã ngăn chặn khoảng 400 triệu ca sinh, lập luận rằng nó giúp giảm áp lực lên tài nguyên và môi trường.

Năm nay đánh dấu 10 năm kể từ khi chính quyền chấm dứt chính sách tai tiếng này và cho phép các gia đình sinh hai con. Trong nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng dân số, Bắc Kinh tiếp tục nâng giới hạn lên ba con vào năm 2021.

Tuy nhiên, bất chấp những nỗ lực của Bắc Kinh, nhiều người trẻ Trung Quốc — những người đang phải đối mặt với chi phí sinh hoạt đô thị cao và sự bất ổn về việc làm trong bối cảnh kinh tế chậm lại — dường như không mấy hưởng ứng và vẫn ngần ngại lập gia đình. Dữ liệu từ Bộ Dân chính cho thấy số đơn đăng ký kết hôn đã giảm khoảng 1/5 trong năm ngoái, xuống mức thấp kỷ lục. Đồng thời, tỷ lệ ly hôn cũng gia tăng, với số vụ ly hôn hằng năm tăng lên 2,62 triệu trong năm vừa qua.

Bên cạnh tỷ lệ sinh sụt giảm, Trung Quốc còn đang đối mặt với số lượng người cao tuổi cần được hỗ trợ ngày càng tăng. Dữ liệu mới nhất cho thấy có tới 323,4 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm gần 23% dân số cả nước. Theo các dự báo của chính Trung Quốc, đến năm 2035, nhóm người trên 60 tuổi sẽ chiếm ít nhất 30% dân số, vượt mốc 400 triệu người — con số lớn hơn tổng dân số của Hoa Kỳ.

Trước tình trạng dân số già hóa, chính quyền ĐCSTQ năm ngoái đã phê duyệt một kế hoạch tăng dần độ tuổi nghỉ hưu trong vòng 15 năm.

Năm ngoái, số người tử vong tăng lên 11,31 triệu, so với 10,93 triệu vào năm 2024. Hệ quả là tổng dân số ghi nhận năm thứ tư liên tiếp suy giảm, giảm 3,39 triệu người xuống còn 1,405 tỷ.

Độ tin cậy của các số liệu thống kê chính thức của Trung Quốc từ lâu đã bị đặt dấu hỏi, do ĐCSTQ có tiền lệ che giấu những thông tin bị coi là gây tổn hại đến hình ảnh của mình, đặc biệt là các dữ liệu liên quan đến đại dịch COVID-19. Hiện vẫn chưa rõ có bao nhiêu người Trung Quốc đã tử vong trong đại dịch và điều này đã tác động như thế nào đến cơ cấu dân số của nước này.