Nghiên cứu: Cảm giác thư giãn khi dùng cần sa có thể chỉ là hiệu ứng giả dược

Một thử nghiệm mù đôi trên 120 người dùng cần sa thường xuyên cho thấy mức căng thẳng họ tự đánh giá giảm như nhau, dù hít cần sa dạng hơi có THC hay chỉ hít giả dược.

Kết quả này khiến chính các nhà nghiên cứu bất ngờ.

“Chúng tôi thực sự đã nghĩ THC sẽ làm cảm giác căng thẳng giảm nhiều hơn so với giả dược,” Giáo sư tâm lý học Carrie Cuttler tại Đại học Bang Washington, tác giả chính của nghiên cứu, nói với The Epoch Times.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Neuropsychopharmacology gợi ý rằng với người dùng cần sa thường xuyên, cảm giác thư giãn có thể đến từ kỳ vọng sẽ được giải tỏa căng thẳng nhiều hơn là từ chính THC, hoạt chất tác động lên tâm thần trong cần sa. Kỳ vọng ấy, cùng những động tác quen thuộc khi hít hơi, có thể là một phần khiến người dùng thấy dễ chịu.

Nhóm hít giả dược cũng thấy bớt căng thẳng

Những người tham gia đều là người trưởng thành khỏe mạnh, dùng cần sa thường xuyên. Các nhà nghiên cứu chia ngẫu nhiên họ thành 3 nhóm: một nhóm hít giả dược, hai nhóm còn lại hít cần sa chứa delta-9 THC ở liều vừa 20 mg hoặc liều cao 40 mg.

Mẫu giả dược vẫn chứa THC, nhưng chỉ ở lượng cực nhỏ, quá thấp để gây tác dụng.

Trước khi hít, người tham gia tự chấm mức căng thẳng trên thang điểm từ 0 đến 10. Họ chấm lại sau khoảng 5 phút, rồi thêm một lần nữa một giờ sau đó.

Nhóm nghiên cứu còn lấy mẫu nước bọt để đo cortisol, hormone chính của phản ứng căng thẳng. Họ theo dõi cả nhịp tim và độ dẫn điện của da, tức những thay đổi nhỏ về lượng mồ hôi phản ánh hoạt động của nhánh thần kinh điều khiển phản ứng “chiến đấu hay bỏ chạy”.

Sau khi hít, mức căng thẳng tự đánh giá giảm ở cả 3 nhóm và vẫn thấp hơn ban đầu khoảng một giờ sau đó. Hai nhóm dùng THC không thấy bình tĩnh hơn nhóm giả dược.

“Có vẻ đây thật sự là hiệu ứng kỳ vọng,” Giáo sư Cuttler nhận xét về kết quả này.

Sức mạnh của kỳ vọng

Nhà tâm lý học này giải thích rằng người dùng cần sa thường xuyên “kỳ vọng sẽ bớt căng thẳng khi dùng cần sa”, và họ thấy nhẹ nhõm hơn thật, kể cả khi chỉ được dùng giả dược. “Thật ra, đó chính là kỳ vọng rằng mình sẽ bớt căng thẳng sau khi hít cần sa,” Giáo sư Cuttler nhấn mạnh.

Bản thân việc hít hơi có thể củng cố kỳ vọng đó: tạm rời công việc, ngồi trong một khung cảnh quen thuộc, và trong nghiên cứu này là hít vào chậm rãi, nín thở vài giây rồi mới thở ra. Những động tác ấy tự chúng đã có thể giúp thư giãn, bất kể trong thiết bị có chứa gì.

Đây cũng là lý do cần sa khó nghiên cứu. Giới khoa học phải tách tác dụng trực tiếp của chất này khỏi mọi thứ mà người dùng đã quen gắn với việc dùng cần sa.

Các nghiên cứu trước đây từng phát hiện kỳ vọng có thể ảnh hưởng đến việc người dùng đánh giá cần sa mạnh đến đâu và cảm nhận tác dụng rõ đến mức nào. Nghiên cứu về nicotine cũng có kết quả tương tự. Trong các thử nghiệm có kiểm soát, người ta tin rằng mình hút thuốc có nicotine đôi khi cho biết họ thấy dịu lại và bớt căng thẳng hơn, dù điếu thuốc không hề có nicotine.

Nhóm nghiên cứu chưa xác định được thay đổi trong điểm căng thẳng có bao nhiêu phần đến từ kỳ vọng, bao nhiêu từ thói quen hít hơi, từ thời gian trôi qua hay từ các yếu tố khác của bối cảnh. Tuy nhiên, kết quả gợi ý rằng cảm giác phê và thư giãn khi dùng cần sa không chỉ do riêng chất này tạo ra.

Cơ thể không phản ứng theo cùng một hướng

Người tham gia cho biết họ thấy thư giãn, nhưng cơ thể họ không phản ứng đồng loạt như vậy.

Ở nhóm dùng liều cao, nhịp tim cao hơn đáng kể so với nhóm giả dược.

“Điều đó hoàn toàn nằm trong dự đoán,” Giáo sư Cuttler nói. “Một trong những phản ứng phổ biến nhất với THC là nhịp tim tăng.”

Người đã quen dùng cần sa thường nhận ra đó là tác dụng của THC, không phải dấu hiệu căng thẳng hay lo âu.

Nồng độ cortisol giảm trong thời gian ngắn ở cả 3 nhóm, nhưng giảm mạnh hơn ở nhóm dùng liều cao, cho thấy THC có tác dụng riêng ngoài hiệu ứng giả dược. Chỉ số này trở về mức ban đầu trong vòng một giờ. Đến lần đo cuối, các nhóm không còn khác biệt đáng kể.

THC cũng làm thay đổi các tín hiệu nhỏ từ tuyến mồ hôi, một chỉ dấu về mức kích hoạt của hệ thần kinh. Ở các nhóm dùng THC, từng tín hiệu riêng lẻ nhỏ hơn so với nhóm giả dược, còn nhóm liều cao có nhiều tín hiệu hơn mỗi phút, điều các nhà nghiên cứu không lường trước.

Kết quả này cho thấy căng thẳng không có một dấu hiệu sinh học duy nhất. Một người có thể thấy bình tĩnh dù nhịp tim và hoạt động của tuyến mồ hôi lại cho thấy điều khác.

“Điều này cho thấy cần sa tác động khác nhau lên từng hệ thống liên quan đến căng thẳng. Cần sa không chỉ đơn giản làm dịu phản ứng căng thẳng của cơ thể,” tác giả chính của nghiên cứu nói. “Mọi chuyện phức tạp hơn nhiều.”

Phát hiện về giả dược cũng là một phần của câu chuyện đó. “Hiệu ứng giả dược thật sự rất, rất mạnh,” Giáo sư Cuttler nói.

Xem thêm

Giả dược 'trung thực': Khi thuốc vẫn có tác dụng dù bệnh nhân biết là giả

Giả dược - “những lời nói dối biết chữa bệnh”