Các bộ trưởng G7 thảo luận tăng cường chuỗi cung ứng khoáng sản, giảm phụ thuộc vào TQ
- Lý Tư Kỳ
- •
Sau 2 ngày thảo luận, các bộ trưởng thương mại thuộc Nhóm Bảy nước công nghiệp phát triển (G7) hôm thứ Tư (6/5) đã ra tuyên bố chung, bày tỏ quan ngại sâu sắc về “cưỡng ép kinh tế”, hiện tượng này chủ yếu thể hiện qua việc Trung Quốc hạn chế tùy tiện xuất khẩu các khoáng sản quan trọng như đất hiếm, đồng thời nhất trí sẽ có các biện pháp mạnh mẽ hơn để ứng phó với mất cân bằng kinh tế toàn cầu.
Tuyên bố nêu: “Chúng tôi bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về cưỡng ép kinh tế, bao gồm các hạn chế xuất khẩu tùy tiện có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng, đặc biệt là chuỗi cung ứng các khoáng sản quan trọng”.
Mặc dù tuyên bố không nêu rõ quốc gia nào, nhưng dựa trên thực tế Trung Quốc gần đây thường xuyên hạn chế xuất khẩu khoáng sản quan trọng, nội dung này được hiểu rộng rãi là nhằm vào Bắc Kinh.
Các bộ trưởng G7 (Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Mỹ) đã gặp nhau tại Paris từ ngày 5–6/5. Các vấn đề thảo luận bao gồm cung ứng nguyên vật liệu quan trọng, dư thừa công suất công nghiệp cấu trúc, cải cách Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và thương mại thương mại điện tử gói nhỏ xuyên biên giới.
Trong tuyên bố chung, các bộ trưởng nêu: “Hiện nay thị trường toàn cầu biến động mạnh, rủi ro an ninh năng lượng gia tăng, tồn tại các yếu tố có thể tiếp tục ảnh hưởng đến mất cân bằng kinh tế vĩ mô toàn cầu. Trong bối cảnh này, chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại và hợp tác, nhằm thúc đẩy thịnh vượng kinh tế thông qua thương mại, đồng thời nâng cao khả năng phục hồi và an ninh kinh tế”.
Ngày 6/5, Bộ trưởng Thương mại Pháp Nicolas Forissier khi đến tham dự hội nghị cho biết, Pháp mong muốn trong vai trò Chủ tịch luân phiên G7, việc đảm bảo cung ứng khoáng sản quan trọng trở thành một trong những thành quả cụ thể nhất.
Ông Forissier nói: “Tôi tin rằng chúng ta sẽ đạt được tiến bộ rất cụ thể về đất hiếm và các khoáng sản quan trọng, đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng và không để bị một số quốc gia chi phối”.
Các quan chức tham gia cho biết các bên đã đạt đồng thuận rộng rãi về việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, bởi hiện nhiều khoáng sản quan trọng chủ yếu do Trung Quốc kiểm soát.
Ông nhấn mạnh các bên đã đề xuất nhiều biện pháp nhằm “xây dựng một bộ công cụ chung”, đồng thời các sáng kiến G7 bổ trợ cho các chương trình tương tự của Mỹ.
Các công việc này nhằm chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh G7 dự kiến tổ chức tại Evian, Pháp vào tháng Sáu.
G7 tiếp tục chú trọng giảm phụ thuộc vào Trung Quốc
Trong cuộc họp bộ trưởng tài chính G7 vài tuần trước, các bộ trưởng đã đồng thuận tăng cường hợp tác với các quốc gia giàu tài nguyên và ngân hàng phát triển đa phương, nhằm phá vỡ sự kiểm soát khoáng sản quan trọng của Trung Quốc và giảm phụ thuộc vào nước này.
Luật Khoáng sản Quan trọng (CRMA) của EU liệt kê 34 loại nguyên liệu, trong đó khoảng 20 loại chuỗi cung ứng toàn cầu do Trung Quốc dẫn đầu. Đặc biệt là đất hiếm: 90% các nguyên tố đất hiếm nặng dùng cho nam châm, điện tử và quốc phòng, và 85% các nguyên tố đất hiếm nhẹ dùng cho nam châm, chất xúc tác và thủy tinh đều nhập từ Trung Quốc.
Các khoáng sản khác như gallium (Ga) dùng trong bán dẫn, LED và pin năng lượng mặt trời, 94% nhập từ Trung Quốc; tungsten (W) dùng trong dao cắt và ứng dụng quốc phòng, 82% từ Trung Quốc.
Trong những năm gần đây, Trung Quốc nhiều lần dùng hạn chế chuỗi cung ứng kim loại quan trọng để gây áp lực lên Mỹ, Nhật và EU. Tháng 1/2026, Trung Quốc thắt chặt xuất khẩu đất hiếm quân-dân dụng sang Nhật Bản nhằm trả đũa phát ngôn của Thủ tướng Nhật Takaichi Sanae: “Đài Loan có chuyện nghĩa là Nhật có chuyện”.
Hành động quốc tế
Phó Ngoại trưởng Mỹ Christopher Landau hôm 5/5 tại hội nghị ‘SelectUSA Investment Summit’ ở Maryland cho biết Mỹ và các quốc gia khác không thể để Trung Quốc kiểm soát chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng và tùy ý “vặn vòi nước”.
Ông Landau nói Mỹ ưu tiên ký các biên bản ghi nhớ hợp tác với các nước sở hữu khoáng sản quan trọng, thiết lập mức giá tối thiểu để ngăn hành vi định giá áp bức cản trở phát triển nguồn khoáng sản toàn cầu; đồng thời “chúng tôi đang thảo luận về cơ sở chế biến”.
Ông nhấn mạnh điều này quan trọng với kinh tế tự do toàn cầu: “Không thể để bất kỳ quốc gia nào có khả năng bóp chết sự phát triển kinh tế thế giới”.
Nhật Bản, chịu áp lực chuỗi cung ứng từ Trung Quốc, tích cực đa dạng hóa nguồn cung. Ngày 10/3, hãng khai thác đất hiếm chính của Úc – Lynas Rare Earths – thông báo hợp tác mới với Nhật Bản. Lynas sẽ gia hạn hợp đồng cung ứng với Japan Australia Rare Earths B.V. (JARE) đến năm 2038. JARE là liên doanh của Sojitz và Cơ quan An ninh Kim loại & Năng lượng Nhật Bản (JOGMEC).
Lynas là công ty ngoài Trung Quốc đầu tiên sản xuất oxit đất hiếm nặng phân tách, trở thành nguồn cung trọng yếu ngoài Trung Quốc.
CEO Lynas Amanda Lacaze tại Canberra cho biết các quy định mới của Mỹ và EU đang thúc đẩy khách hàng mua đất hiếm từ nguồn ngoài Trung Quốc.
Bà nói: “Mỹ sẽ ban hành hướng dẫn mua sắm mới năm tới, gồm hạn chế mua một số nam châm, tantali và tungsten; EU cũng sẽ áp dụng hạn chế tương tự theo khung nguyên liệu quan trọng… Chúng tôi thấy khách hàng thay đổi quyết định mua để tuân thủ quy định.”
Do đó, bà Lacaze kêu gọi chính phủ các nước can thiệp tích cực hơn, khuyến khích ngành đất hiếm ngoài Trung Quốc phát triển, bao gồm kêu gọi các nước ngoài Mỹ và Nhật thiết lập mức giá tối thiểu.
Bộ trưởng Tài nguyên Úc vào tháng Ba cho biết nước này đang sửa đổi chính sách xây dựng dự trữ chiến lược, sẽ bao gồm các điều khoản về mức giá tối thiểu.
Xem thêm
Từ khóa G7 Đất hiếm Trung Quốc
