Chiến lược vây hãm của ông Trump có thể khiến ĐCSTQ đi theo vết xe đổ của Liên Xô

Từ Tây bán cầu, Trung Đông đến hành lang chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Mỹ đang từng bước triển khai các bước đi chiến lược. Các chuyên gia phân tích rằng đây không phải là những sự kiện riêng lẻ, mà là một chiến lược lớn nhằm vây hãm Trung Quốc, có thể khiến Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đi theo con đường của Liên Xô.

Trong năm nay, Mỹ liên tiếp thực hiện các động thái lớn: Vào tháng Một, bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, vào tháng Hai, tấn công Iran và tiêu diệt lãnh đạo tối cao Ali Khamenei, đồng thời can thiệp vào vấn đề quyền sở hữu cảng kênh đào Panama.

Loại bỏ từng đồng minh ngoại vi của ĐCSTQ

Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã cùng nhau phát động chiến dịch quân sự “Cơn thịnh nộ sử thi” nhằm tấn công Iran, loại bỏ lãnh đạo quân sự và chính trị của nước này. Trước đó, vào tháng Một, Mỹ đã bắt giữ ông Maduro.

Chỉ trong 2 tháng, hai lãnh đạo mạnh mẽ có quan hệ chặt chẽ với Bắc Kinh, vốn được coi là điểm tựa địa chính trị của ĐCSTQ và là “tiền đồn chống Mỹ”, đã bị loại bỏ, gây thay đổi trong cục diện chiến lược quốc tế.

Nhà sử học kiêm bình luận gia chính trị Mỹ, Victor Davis Hanson, nhận định trong một video trên YouTube rằng, những động thái tưởng chừng không có kế hoạch của Tổng thống Trump thực chất là nhằm vào yếu tố Trung Quốc, đồng thời tạo ra một khoảng cách giữa Bắc Kinh và Moscow, ép buộc Nga phải xem xét lại rủi ro dài hạn khi liên minh với Trung Quốc.

Iran và Venezuela cung cấp một phần năng lượng giá rẻ cho Trung Quốc. Venezuela từng cung cấp từ 3% – 4% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc, trong khi Iran chiếm từ 15% – 23%. Các động thái mạnh mẽ của Tổng thống Trump đã làm suy yếu “mạch sống năng lượng” của ĐCSTQ.

Ông Hanson cho biết, Mỹ đang chuyển trọng tâm quân sự từ “cuộc chiến an ninh vô tận ở nước ngoài” sang việc xây dựng lực lượng răn đe trong cuộc cạnh tranh giữa các đại cường quốc.

Chuyên gia an ninh mạng của Viện Nghiên cứu Quốc phòng Đài Loan, ông Tạ Phái Học (Pei-Shiue Hsieh), đồng ý với quan điểm của ông Hanson và cho biết: “Chi phí đối đầu trực tiếp giữa Trung Mỹ quá cao, nhưng việc vây hãm gián tiếp có chi phí thấp. Đây chính là sự tinh tế trong chiến lược của ông Trump.”

Ông Tạ phân tích cụ thể rằng, nếu đối đầu quân sự trực tiếp với ĐCSTQ sẽ dẫn đến nguy cơ hạt nhân, khủng hoảng kinh tế và phản ứng trong nội bộ Mỹ, nhưng “loại bỏ từng đồng minh ngoại vi của ĐCSTQ” có chi phí kiểm soát tốt hơn, dễ dàng xử lý dư luận và ĐCSTQ sẽ khó phản kháng.

Chuyên gia quân sự Tô Tử Vân cho biết: “Về việc loại bỏ Iran lần này, ĐCSTQ không chỉ mất đi đòn bẩy địa chính trị, mà còn cho thấy rằng họ không thể đối đầu với phương Tây, và mất đi nguồn dầu giá rẻ.” Điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến đàm phán trong cuộc gặp gỡ giữa ông Trump và Tập Cận Bình vào cuối tháng Ba tới.

Trump chống lại ĐCSTQ với chiến lược “vây thành phố bằng nông thôn”

Trong chương trình “American Thought Leaders” ngày 1/3, chuyên gia về vấn đề Trung Quốc, ông Gordon Chang, nói rằng chiến lược của Tổng thống Trump có thể giống như chiến lược của Mao Trạch Đông.

Ông Chang giải thích, Mao đã thắng trong cuộc nội chiến Trung Quốc bằng cách áp dụng chiến lược “nông thôn bao vây thành phố”. Trong khi ông Tập Cận Bình rất ngưỡng mộ Mao và cũng muốn vây hãm Mỹ từ những “nông thôn” như Ukraine, Bắc Phi, và Israel, thì ông Trump lại đảo ngược chiến lược, coi Venezuela và Iran là “nông thôn”, còn Trung Quốc là “thành phố”.

Ông Chang cho rằng, ông Tập Cận Bình rất hiểu những gì Trump đang làm nhưng không thể làm gì được. Trong chiến lược cụ thể, năng lượng đóng vai trò then chốt.

Trước đây, Venezuela cung cấp từ 3% – 4% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, trong khi Iran chiếm từ 15% – 23%. Cả hai nguồn này đều bị tấn công mạnh mẽ, “Trung Quốc trước đây phụ thuộc vào dầu giá rẻ, nhưng bây giờ họ sẽ phải trả giá theo giá thị trường nếu muốn có dầu.”

Chuyên gia tiết lộ dù có báo cáo cho rằng khoảng 15 – 18 chiếc máy bay vận tải Trung Quốc đã bay vào không phận Iran, và phía Trung Quốc đã chuyển giao các radar mẫu đặc biệt, nhưng quân đội Mỹ đã tiêu diệt các radar này sau khi Iran kích hoạt vào ngày 28/2 mà không mất bất kỳ máy bay nào.

Ông thẳng thắn nói rằng, vũ khí xuất khẩu của Trung Quốc sẽ hoàn toàn vô dụng trước các biện pháp phản công điện tử của Mỹ.

Chiến lược chia rẽ Trung Quốc và Nga là bước đi then chốt trong chiến lược của Nixon

Ông Tạ Phái Học cho biết, chia rẽ Trung Quốc và Nga là bước quan trọng nhất trong chiến lược này. “Chỉ cần rời xa Trung Quốc, Nga sẽ nhận được những lợi ích ngọt ngào.”

Nếu chiến lược chia rẽ này thành công, ĐCSTQ sẽ mất đi vùng đệm chiến lược ở phía Bắc và Tây Bắc, cũng như các nguồn cung cấp năng lượng và công nghệ quân sự, khiến kế hoạch hợp tác Trung – Nga chống lại hệ thống đô la Mỹ sụp đổ, và sự bảo vệ ngoại giao của Liên Hợp Quốc cũng sẽ bị suy yếu.

Ông so sánh với chiến lược “Wedge Strategy” mà Tổng thống Richard Nixon áp dụng trong năm 1972 để lôi kéo Trung Quốc ra khỏi phe Liên Xô, nay ông Trump đang “lật ngược kịch bản”. Ông Tạ gọi đây là một phiên bản nâng cấp của chiến lược “bao vây” thời Chiến tranh Lạnh, nhưng “mạnh mẽ hơn và có tính thực thi cao hơn so với thời Kissinger”.

Ông Tô Tử Vân cho biết từ góc nhìn chiến lược, Tổng thống Trump không chỉ tập trung vào cuộc đối đầu với Trung Quốc ở Ấn Độ – Thái Bình Dương, mà còn đang tiến hành các chiến lược trong các khu vực phụ cận, bao gồm việc nhanh chóng kết thúc chiến tranh Nga – Ukraine, xử lý vấn đề Iran ở Trung Đông, và giải quyết vấn đề Venezuela ở Nam Mỹ.

Ông Thẩm Minh Thất, chuyên gia an ninh quốc gia của Viện Nghiên cứu Quốc phòng Đài Loan, chỉ ra rằng từ chiến lược an ninh quốc gia mà chính phủ Trump công bố, mục tiêu chính của họ là ĐCSTQ, “nhưng không phải là đối đầu trực tiếp với Trung Quốc, mà là đầu tiên loại bỏ các quốc gia và lực lượng hỗ trợ hoặc có liên quan đến Trung Quốc”, từ Tây bán cầu, Trung Đông cho đến khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương, các bước đi đều nhất quán.

Chuyên gia an ninh quốc gia Đài Loan Thẩm Minh Thất cho rằng, trong 10 – 20 năm tới, Mỹ sẽ phải duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu và “kẻ thù lớn nhất là ĐCSTQ”. Ông Chang thẳng thắn cho biết Mỹ đang tiến hành một “cuộc chiến sinh tồn” với ĐCSTQ.

Ông Chang cho biết, tháng 5/2019, tờ Nhân dân Nhật báo của ĐCSTQ đã công bố một bài xã luận liên quan đến “Chiến tranh nhân dân”, tháng 3/2023, Báo Quân đội đã định nghĩa đây là “Chiến tranh không giới hạn”, cho thấy ĐCSTQ đã nâng cao cuộc cạnh tranh với Mỹ lên thành mức độ đối đầu toàn diện.

Ông nói rằng, các quốc gia dân chủ thường phản ứng chậm trong việc nhận diện mối đe dọa, nhưng “đôi khi, tổng thống phải thực hiện hành động tuyệt đối cần thiết để bảo vệ công chúng Mỹ.” Ông lấy ví dụ về chính sách nhượng bộ của Anh và Pháp trước khi Thế chiến II nổ ra, cho rằng hiện tại chính là “thời điểm để thể hiện sự dũng cảm.”

Ông Tạ Phái Học tiếp tục chỉ ra rằng, sự tập trung quyền lực cao độ của Tập Cận Bình khiến hệ thống càng trở nên mong manh, “điều này cũng xảy ra vào cuối thời kỳ Liên Xô,” và sự thay đổi chính quyền ở Iran đã kích hoạt hiệu ứng “sụp đổ quyền lực” khiến câu chuyện hợp pháp của ĐCSTQ bị đe dọa mạnh mẽ.

Hiện nay, các vấn đề trong cấu trúc kinh tế của Trung Quốc đang ngày càng rõ ràng: Sự sụp đổ của ngành bất động sản, tỷ lệ thất nghiệp ở giới trẻ, sự suy giảm dân số và các áp lực chồng chất. Ông Tạ cho rằng, nếu các điểm chiến lược ngoại vi bị loại bỏ một cách tuần tự, hiệu quả lợi nhuận của “Dự án Vành đai và Con đường” cũng sẽ sụp đổ.

Ông Thẩm Minh Thất bổ sung thêm, vào những năm 1980, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan phát triển kế hoạch vệ tinh không gian, dẫn đến cuộc chạy đua vũ trang và cuối cùng kéo nền kinh tế Liên Xô vào khủng hoảng.

Ông nói rằng, nếu ĐCSTQ chọn tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang với Mỹ, phát triển các tàu sân bay, tên lửa tiên tiến và các loại vũ khí khác, thì rất có thể họ sẽ đi theo vết xe đổ của Liên Xô, bởi vì gánh nặng kinh tế sẽ khiến chế độ sụp đổ, và cuối cùng dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền.

Với tình hình biến động mạnh mẽ ở Iran và Venezuela, chiến lược “yêu cầu hòa bình bằng sức mạnh” của Mỹ đang tái cấu trúc lại cán cân quyền lực toàn cầu, đồng thời tiếp tục thu hẹp không gian địa lý của ĐCSTQ. Cộng đồng quốc tế đang chăm chú theo dõi.

Xem thêm

Hoa Kỳ công bố chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nhằm ứng phó với TQ

Nhà Trắng đã công bố Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, phác thảo cách thức họ lên kế hoạch đối phó với sự liều lĩnh ngày càng gia tăng của ĐCSTQ.