Ba bài tập chân cho người cao tuổi khó đi bộ
Người cao tuổi đi lại sẽ hạn chế hơn, nhưng vẫn có thể thử một số bài tập thân dưới có lợi cho sức khoẻ. Dưới đây là ba động tác chân phù hợp với từng mức độ vận động.
Đi bộ mang lại rất nhiều lợi ích. Thói quen này giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim, tiểu đường, sa sút trí tuệ, trầm cảm, ung thư và nhiều bệnh khác.
Tuy nhiên, ít nhất 30% người trên 65 tuổi gặp khó khăn khi đi bộ qua ba dãy phố hay leo một tầng cầu thang.
Khi có tuổi, đau đầu gối, khớp kém linh hoạt và cơ bắp yếu đi có thể khiến việc đi bộ khó khăn hơn. Dẫu vậy, bạn vẫn có thể giữ những lợi ích mà đi bộ mang lại: cử động đôi chân theo cách phù hợp với khả năng của mình và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Dưới đây là 3 bài tập cho phần thân dưới, phù hợp với những mức độ vận động và sức chân khác nhau.
3 bài tập giúp tiếp tục vận động
Theo Đông y, phần thân dưới có nhiều đường năng lượng lớn chạy qua, gọi là kinh lạc. Từ góc nhìn này, cử động đôi chân giúp khí (năng lượng sống) và huyết lưu thông khắp cơ thể, nuôi dưỡng cả não bộ.
Hãy thử các động tác sau, tùy theo khả năng vận động hiện nay của mình.
1. Kéo giãn cơ đùi sau ở tư thế nằm ngửa
Nhiều người bị thoái hóa khớp gối sẽ thấy căng cứng ở mặt sau đầu gối và dọc mặt sau chân. Tình trạng này khiến họ khó duỗi thẳng gối hoàn toàn và thấy cứng, vướng khi đi bộ.
Bài kéo giãn này không đòi hỏi giữ thăng bằng hay cúi gập người về phía trước. Khi tập, cơ thể được nâng đỡ và động tác nhẹ nhàng kéo giãn vùng sau đầu gối, mặt sau chân cùng vùng thắt lưng.
Động tác đạt hiệu quả tốt nhất khi một chân có thể buông thõng thấp hơn thân người, còn chân kia được nâng cao. Lý tưởng nhất là dùng một chiếc ghế kéo giãn. Nếu không có ghế này, bạn có thể kê giường sát cạnh một khung cửa. Một tấm ván được cố định chắc chắn cũng giúp bạn vào tư thế dễ hơn, nhờ đó tập đều đặn thuận tiện hơn.
Cách thực hiện:
- Nằm ngửa trên ghế kéo giãn, giường hoặc một mặt phẳng cứng, vững chắc. Duỗi thẳng hai tay qua đầu.
- Nâng một chân lên, tựa vào cột, tường hoặc khung cửa. Để chân còn lại buông thõng tự nhiên xuống dưới, hơi chếch vào phía trong.
- Thở tự nhiên và giữ tư thế kéo giãn khoảng 10 phút rồi đổi bên. Người mới tập có thể bắt đầu với 2–5 phút, sau đó tăng dần thời gian tùy theo phản ứng của cơ thể.
Bạn sẽ thấy hơi căng kéo dọc mặt sau chân. Đừng kéo giãn đến mức đau. Nếu thấy có những điểm cơ co cứng sau đầu gối, hãy vỗ nhẹ vùng đó cho cơ thả lỏng trước khi kéo giãn.
Đông y mô tả một đường kinh rất quan trọng chạy qua vùng thắt lưng và xuống mặt sau hai chân. Trên đường kinh này, ngay giữa nếp gấp sau đầu gối, có huyệt Ủy Trung (BL40), một điểm thường được dùng để giảm khó chịu ở thắt lưng, chân và đầu gối.
Một nghiên cứu tổng quan hệ thống công bố năm 2024 cho thấy thường xuyên kéo giãn các cơ ở mặt sau chân có thể giúp giảm cứng khớp và cải thiện tầm vận động của khớp (mức khớp co duỗi được). Nhờ đó, người tập có thể duỗi gối dễ hơn và đi lại nhẹ nhàng hơn.
2. Đứng một chân
Nếu không thể đi bộ lâu nhưng vẫn đứng vững, có thể tập bài tại chỗ này để rèn luyện phần thân dưới. Đây là bài bổ sung rất tốt cho những lần đi bộ ngắn.
Khi đứng một chân, các cơ đùi, cơ hông và cơ lõi (nhóm cơ quanh bụng và lưng giúp giữ vững thân người) ở bên chân trụ phải làm việc. Bài tập cũng rèn khả năng giữ thăng bằng. Các nghiên cứu đã cho thấy đứng một chân có thể giúp giảm nguy cơ té ngã.
Cách thực hiện:
- Đứng thẳng lưng, hai bàn chân mở rộng bằng vai.
- Hơi thả lỏng đầu gối để chắc chắn gối không bị khóa cứng. Nếu thăng bằng kém, hãy vịn vào bàn hoặc lưng một chiếc ghế chắc chắn.
- Nhấc một bàn chân lên đến khi các ngón chân cách sàn khoảng 5 cm và giữ tư thế trong một phút. Thở tự nhiên trong suốt thời gian tập.
Mỗi chân giữ một phút, tập một lượt vào buổi sáng và một lượt vào buổi tối. Nếu chưa giữ được một phút, hãy bắt đầu với 30 giây.
3. Nhón gót khi ngồi
Nếu khó đứng lâu, hãy tập nhón gót ở tư thế ngồi.
Bài này đỡ tốn sức hơn các bài tập đứng nhưng vẫn huy động hiệu quả cơ bắp chân. Đây là lựa chọn tốt cho người ngồi nhiều trong ngày, vì động tác có thể giúp duy trì hoạt động trao đổi chất ở phần thân dưới và giảm bớt một phần tác hại của việc ít vận động kéo dài.
Động tác nhón gót chủ yếu tác động vào cơ dép, một cơ nằm sâu trong bắp chân. Khác với nhiều cơ khác, cơ dép dựa nhiều vào chuyển hóa oxy hóa. Nhờ vậy, cơ này có thể liên tục lấy đường glucose và chất béo trong máu làm nguồn năng lượng.
Một nghiên cứu năm 2022 ghi nhận động tác nhón gót, còn gọi là “hít đất cơ dép” (soleus pushup), đã cải thiện đáng kể đường huyết và phản ứng insulin sau bữa ăn.
Đông y cho rằng nếu phần thân dưới được duy trì vận động, khí huyết sẽ ít bị ứ trệ và tuần hoàn toàn thân sẽ thuận lợi hơn.
Bạn có thể tập động tác này tại bàn làm việc, khi xem tivi hay trong lúc đi đường xa.
Cách thực hiện:
- Ngồi trên một chiếc ghế chắc chắn, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, mở rộng bằng vai.
- Gập gối khoảng 90 độ và thả lỏng cơ thể.
- Giữ các ngón chân trên sàn, từ từ nâng gót lên cao hết mức có thể.
- Từ từ hạ gót xuống và lặp lại.
Có nên tiếp tục đi bộ khi đau đầu gối?
Nhiều người băn khoăn không biết đầu gối đau thì nên nghỉ ngơi hay vẫn tiếp tục đi bộ?
1. Duy trì vận động
Đầu gối bị thoái hóa không có nghĩa là bạn nhất thiết phải ngừng đi bộ.
Hướng dẫn của Liên minh các Hiệp hội Thấp khớp học châu Âu nêu rõ tập luyện phù hợp là một cách quan trọng để kiểm soát bệnh thoái hóa khớp.
Khớp hoạt động giống như bản lề cửa. Muốn giữ được độ linh hoạt, khớp cần được cử động thường xuyên trong phạm vi cơ thể còn thấy thoải mái.
Nếu bạn ngại vận động vì sợ đau, cơ chân sẽ càng yếu đi và chức năng của chân càng giảm. Từ đó hình thành một vòng luẩn quẩn: cơn đau hạn chế vận động, còn vận động ít lại khiến cơ yếu hơn.
Tăng dần mức tập
Nhiều người nghĩ phải đi ít nhất 10.000 bước mỗi ngày thì mới có lợi cho sức khoẻ.
Một nghiên cứu đoàn hệ năm 2022 đăng trên tạp chí JAMA Neurology đã theo dõi hơn 78.000 người từ 40 đến 79 tuổi. Kết quả cho thấy nhóm đi khoảng 9.800 bước mỗi ngày có mức giảm nguy cơ sa sút trí tuệ lớn nhất.
Ngay cả việc đi khoảng 3.800 bước mỗi ngày cũng có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn 25%.
Chìa khóa của sức khỏe tốt không nằm ở việc đạt một số bước cố định, mà ở việc duy trì vận động trong khả năng của mình. Như vậy, lúc đầu có thể chỉ tập vài phút mỗi lần, hoặc có thể chia lượng vận động ra trong ngày, vào buổi sáng, buổi chiều và buổi tối, thay vì dồn hết vào một lần.
Vận động một chút bao giờ cũng tốt hơn không vận động và tăng dần mức tập là cách bền vững nhất.
Dừng lại nghỉ ngơi khi cần
Đừng cố đi bộ nếu đầu gối sưng đỏ, nóng lên rõ rệt hay cơn đau đột ngột nặng hơn. Khi đó, bạn hãy nghỉ ngơi và đi khám để xác định có phải do viêm cấp tính, chấn thương hay vấn đề khác ở khớp hay không.
Mục tiêu của tập luyện không phải là đi nhanh nhất hay xa nhất có thể, mà điều quan trọng nằm ở chọn kiểu vận động mà cơ thể thấy thoải mái và có thể duy trì lâu dài.
Lưu ý: Người vừa bị gãy xương, người có nguy cơ té ngã cao, hay người thấy tức ngực, khó thở, chóng mặt hoặc khớp sưng đỏ, nóng, đau rõ rệt trong lúc tập nên dừng lại và tìm đến chuyên gia y tế.
Từ khóa đông y người cao tuổi tập thể dục đi bộ sa sút trí tuệ thoái hóa khớp gối















![[VIDEO] Mẹ ơi, hãy yêu con lần nữa!](https://trithucvn2.net/wp-content/uploads/2026/11/Me-oi-hay-yeu-con-lan-nua-04-446x295.jpg)


















