Một nhà nghiên cứu tại Đại học Cambridge (Anh) đã chấm điểm 20 loại thực phẩm giàu protein theo lợi ích sức khỏe, giá cả, độ dễ mua và tác động môi trường. Kết quả, đậu phụ đứng đầu bảng xếp hạng.

(Ảnh: Shutterstock)

Đậu phụ là món ăn truyền thống rất phổ biến, có lịch sử hơn 1.000 năm và hiện có mặt khắp châu Á cũng như nhiều nơi trên thế giới.

Mới đây, một nhà nghiên cứu đã đánh giá toàn diện 20 loại thực phẩm giàu protein trên 4 mặt: lợi ích đối với sức khỏe, giá cả phải chăng, độ dễ mua và tác động tới môi trường. Đậu phụ vượt lên dẫn đầu và được xếp là nguồn protein tốt nhất theo cách chấm điểm này.

Người thực hiện đánh giá là ông Chris Macdonald, nhà nghiên cứu thuộc Viện Trách nhiệm Doanh nghiệp và Phát triển Bền vững của Đại học Cambridge. Ông muốn tìm hiểu chi phí, độ dễ mua, ảnh hưởng tới sức khỏe và dấu ấn môi trường (mức tác động lên môi trường trong quá trình sản xuất ra thực phẩm) chi phối việc đánh giá các thực phẩm giàu protein ra sao. Vì vậy, ông xét cùng lúc cả 4 yếu tố khi phân tích 20 nguồn protein động vật và thực vật thường gặp.

Trong 20 thực phẩm được đánh giá, đậu phụ xếp thứ nhất.

Bảng xếp hạng cho thấy một quy luật rõ ràng. Nhóm có điểm cao nhất đều là thực phẩm thực vật. Ngược lại, nhóm có điểm thấp nhất đều là thực phẩm động vật.

Đậu phụ đứng đầu nhờ đạt kết quả tốt ở mọi hạng mục. Về môi trường, đậu phụ đạt điểm tối đa 16/16. Ở cả 4 chỉ số phát thải khí nhà kính, ô nhiễm nguồn nước, sử dụng đất và tiêu thụ nước ngọt, thực phẩm này đều thuộc nhóm có kết quả tốt nhất.

Về sức khỏe và độ dễ mua, đậu phụ đạt 20/24 điểm. Món ăn này cung cấp đủ cả 9 loại axit amin thiết yếu, nên được điểm tối đa ở tiêu chí về axit amin.

Nhìn chung, cách chấm điểm này không chỉ xét hàm lượng protein. Ngoài những yếu tố thực tế như dinh dưỡng, giá cả và độ dễ mua, các chỉ số còn tính cả cái giá mà môi trường phải trả để làm ra lượng protein đó.

Bài báo khoa học công bố kết quả này nhận định rằng cách đánh giá chỉ chú trọng một đặc điểm có thể không cho người tiêu dùng bức tranh đầy đủ. Một sản phẩm nổi trội ở mặt này chưa chắc đã tốt ở mặt khác, và giữa các mặt có thể phải đánh đổi.

Khung đánh giá do ông Macdonald đề xuất nhằm giúp mọi người hiểu rõ các yếu tố có khi trái chiều nhau này. Khung này cũng giúp người mua thấy mình đang ủng hộ hệ thống thực phẩm nào qua những gì mình chọn mua, thay vì để các chiêu tiếp thị dễ gây nhầm lẫn dẫn dắt.

Kết quả nghiên cứu được công bố hồi tháng 7/2026 trên tạp chí Frontiers in Sustainable Food Systems.

Nhờ giàu protein, đậu phụ được người ăn chay dùng thay cho các thực phẩm động vật như trứng và thịt gà. Đây cũng là món ăn thực vật được nhiều người ưa chuộng.

Giá trị dinh dưỡng của đậu phụ không chỉ nằm ở protein. Hiệp hội Tim mạch Mỹ cho biết đậu phụ còn chứa các vitamin và khoáng chất cơ thể cần, như canxi, mangan, sắt và vitamin A.

Đậu phụ là sản phẩm làm từ đậu nành, đã được ghi chép trong sách cổ Trung Quốc từ rất sớm. Tương truyền, món này do Hoài Nam vương Lưu An thời nhà Hán sáng tạo ra.

Cách làm là ngâm đậu trong nước, xay nhuyễn, lọc bỏ bã rồi đun nóng. Sau đó, người ta cho nước ót (phần nước mặn đắng còn lại khi làm muối) vào để sữa đậu đông lại thành khối ngay trong nồi. Một cách khác là đổ sữa đậu đã nấu chín vào chum rồi thêm bột thạch cao cho đông lại.