Đảng Cộng hòa đặt cược vào Little Saigon để giữ Hạ viện

Quận Cam (Orange County), California có một đoạn dài khoảng 1,5 dặm trên đại lộ Bolsa với những dãy trung tâm thương mại ngoại ô trông khá bình thường. Tuy nhiên, đây thực chất là một trong những trung tâm văn hóa tập trung nhất của khu vực. Hàng trăm tiệm bánh, nhà hàng, hiệu thuốc, sòng bài, phòng khám nha khoa và các cửa hàng khác tại đây chủ yếu phục vụ cộng đồng người Việt nhập cư địa phương, cung cấp đủ loại hương vị quê hương, từ một tô phở giá 8 đô la cho đến một bát tổ yến ăn được trị giá 850 đô la.

Quận Cam là nơi sinh sống của cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam, với khoảng 240.000 cư dân gốc Việt. Phần lớn trong số họ sinh sống tại khu vực Little Saigon (Tiểu Sài Gòn) và vùng phụ cận. Cộng đồng người Việt này trải dài qua các thành phố Garden Grove, Westminster, Fountain Valley và Santa Ana.

Dọc theo đại lộ Bolsa, quốc kỳ Mỹ tung bay bên cạnh lá cờ vàng ba sọc đỏ của Việt Nam Cộng hòa, nhằm tưởng niệm làn sóng người tị nạn Việt Nam định cư tại đây sau sự kiện Sài Gòn thất thủ năm 1975.

Sự kiện Sài Gòn thất thủ và giấc mơ Mỹ đang đóng vai trò quan trọng trong cuộc bầu cử sơ bộ tại Địa hạt Quốc hội số 45 của California, nơi lá phiếu của cử tri gốc Việt có thể quyết định kết quả cuối cùng. Sau đợt phân chia lại địa hạt bầu cử đầy quyết liệt tại California, Địa hạt 45 là một trong số ít khu vực còn được xem là địa bàn dao động (swing district), giữ vai trò then chốt đối với nỗ lực duy trì thế đa số mong manh của Đảng Cộng hòa tại Hạ viện liên bang Mỹ.

Năm 2024, gương mặt mới của Đảng Dân chủ là ông Derek Tran, một người Mỹ gốc Việt, đã đánh bại dân biểu đương nhiệm hai nhiệm kỳ của Đảng Cộng hòa là bà Michelle Steel, người Mỹ gốc Hàn Quốc, với cách biệt chỉ hơn 600 phiếu. Trong cuộc bầu cử tháng 11 năm nay, Đảng Cộng hòa hy vọng sẽ tận dụng truyền thống bảo thủ của khu vực để giành lại ghế này.

“Người Việt thường bỏ phiếu cho người Việt.” Đó là câu nói quen thuộc được một chủ doanh nghiệp tại Little Saigon chia sẻ với tờ Epoch Times, đồng thời cũng là nhận định thường xuyên xuất hiện trong các cuộc trò chuyện của cư dân và giới chính trị địa phương.

Và Đảng Cộng hòa dường như đã rút ra bài học từ điều đó.

Bốn đối thủ chính thách thức ông Derek Tran trong năm 2026 đều là thành viên Đảng Cộng hòa và đều là những người tị nạn Việt Nam. Mỗi người đều mang trong mình một câu chuyện đau thương về việc chạy trốn khỏi chế độ cộng sản trước khi đạt được một phiên bản của “Giấc mơ Mỹ”. Những trải nghiệm ấy chạm đến ký ức tập thể sâu sắc của cộng đồng người Việt, đồng thời ảnh hưởng đến quan điểm của họ về các vấn đề như nhà ở, người vô gia cư, chi phí sinh hoạt và sự can thiệp từ nước ngoài. Chính những câu chuyện đó giúp các ứng viên cộng hưởng với cử tri bảo thủ gốc Việt, nhưng cũng khiến họ khó tạo được sự khác biệt rõ rệt.

Ngày 27/5, ông David Pham, chủ một tiệm ảnh trên đại lộ Bolsa, cho biết ông sẽ bỏ phiếu cho ứng viên Đảng Cộng hòa, nhưng vẫn chưa quyết định sẽ chọn ai.

“Đây là một quyết định rất khó khăn,” ông nói và cho biết mình đã thu hẹp lựa chọn xuống còn hai ứng viên mà theo ông có sự cân bằng phù hợp giữa kinh nghiệm và độ tuổi. Mặc dù khả năng tiếng Anh của bản thân còn hạn chế, ông cho biết ông mong muốn vị dân biểu đại diện cho mình có thể nói tiếng Anh lưu loát và ít mang giọng địa phương.

Ông David Pham còn lấy điện thoại ra cho xem dự đoán của Polymarket – nền tảng dự báo chính trị lớn nhất thế giới có trụ sở tại New York. Theo dự báo này, ông Derek Tran có 99% khả năng tái đắc cử.

Đảng Dân chủ hiện đang nhỉnh hơn đôi chút tại Địa hạt 45. Tính đến ngày 28/5, ông Derek Tran đã gây quỹ được 4,2 triệu đô la, trong khi đối thủ gần nhất vẫn chưa vượt mốc 800.000 đô la. Dù vậy, chắc chắn sẽ có một ứng viên Cộng hòa giành vị trí thứ hai trong cuộc bầu cử sơ bộ kiểu “jungle primary” của California vào ngày 2/6, qua đó đối đầu trực tiếp với ông Derek Tran trong cuộc tổng tuyển cử tháng 11.

Cuộc bầu cử năm 2024 là một trong những cuộc đua tốn kém nhất. Khi đó, ông Derek Tran và bà Michelle Steel đã cạnh tranh quyết liệt để giành sự ủng hộ của cử tri gốc Việt, thậm chí còn cáo buộc lẫn nhau có liên hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nếu lấy cuộc đua đó làm tham chiếu, cuộc bầu cử lần này có thể sẽ rất căng thẳng.

Bên ngoài khu thương mại nơi ông David Pham làm việc và dọc các tuyến đường chính, gần như mọi góc phố đều xuất hiện biển vận động tranh cử của năm ứng viên hàng đầu, với khẩu hiệu, cương lĩnh và màu sắc thiết kế cạnh tranh nhau để thu hút sự chú ý của cử tri.

“Những lá phiếu quyết định sẽ đến từ cử tri gốc Việt,” bà Amy Phan West, nghị viên thành phố Westminster và cũng là nữ ứng viên duy nhất trong cuộc đua, nói với Epoch Times. “Ở địa hạt này, người da trắng không thể thắng, người da đen cũng không thể thắng. Ứng viên gốc Hàn cũng rất khó chiến thắng, bởi phần lớn cử tri ở đây là người Việt.”

Bà Amy Phan West hiện mới gây quỹ được khoảng 58.000 đô la, thấp hơn các đối thủ Cộng hòa khác. Tuy nhiên, bà cho rằng chi phí vận động thấp, mức độ nhận diện cao và mạng lưới vận động cơ sở mạnh là lợi thế của mình. Phong cách đối đầu quyết liệt của bà thường dẫn đến mâu thuẫn với các đồng nghiệp trong hội đồng thành phố. Năm 2024, chính quyền thành phố từng kiện bà và một nghị viên khác với cáo buộc “gây rối trật tự” trong các phiên họp hội đồng.

Bà cho rằng California cần những đại diện mạnh mẽ hơn tại Washington.

“Chúng ta cần một người có thể chiến đấu vì chúng ta, có thể lên tiếng thay chúng ta — một người có thể tranh luận với AOC,” bà nói, ám chỉ Dân biểu Alexandria Ocasio-Cortez của Đảng Dân chủ. “Nếu không, chúng ta sẽ bị đánh bại hoàn toàn.”

Sau khi đề xuất phân chia lại địa hạt bầu cử năm 2025 của Thống đốc Gavin Newsom được thông qua, Đảng Dân chủ hiện nắm lợi thế nhẹ trong địa hạt này. Tính đến cuối tháng 5, khoảng 38% cử tri đăng ký thuộc Đảng Dân chủ, 30% thuộc Đảng Cộng hòa. Khoảng 25% không có khuynh hướng đảng phái, còn khoảng 5% thuộc các đảng nhỏ như Đảng Xanh, Đảng Tự do hoặc không xác định.

“Việc phân chia lại địa hạt có thể giúp Đảng Dân chủ được thêm vài điểm. Nhưng những cử tri không theo đảng phái lại có xu hướng nghiêng về Đảng Cộng hòa,” Thị trưởng Westminster Chi Charlie Nguyen, cũng là ứng viên quốc hội, cho biết. “Vì vậy, nếu chúng tôi có thể giành được đủ số phiếu từ nhóm này, chúng tôi sẽ thắng.”

Ông Chi Charlie Nguyen đã huy động được khoảng 473.000 đô la và hy vọng kinh nghiệm phục vụ cộng đồng lâu năm sẽ giúp ông vượt qua các đối thủ gây quỹ mạnh hơn.

“Trước khi tranh cử, tôi đã làm công tác thiện nguyện trong cộng đồng suốt 30 năm. So với tất cả những người khác, tôi là người gắn bó lâu nhất,” ông nói.

Trước khi trở thành dân biểu liên bang, ông Derek Tran từng là cựu quân nhân và luật sư chuyên về thương tích cá nhân. Hiện nay, ông đã bắt đầu công kích ông Chi Charlie Nguyen bằng các tờ rơi tranh cử, mô tả vị thị trưởng này là người trung thành với phong trào MAGA (Make America Great Again – Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại).

Tuy nhiên, các ứng viên thách thức cho rằng đây là chiến thuật bầu cử nhằm “lựa chọn đối thủ” mà ông Derek Tran tin rằng sẽ dễ đánh bại hơn trong tháng 11. Họ cho rằng chiến thuật này tương tự cách mà Dân biểu Adam Schiff từng sử dụng trong cuộc bầu cử năm 2024, khi bị chỉ trích vì chi hàng triệu đô la hỗ trợ ứng viên Cộng hòa Steve Garvey nhằm “thao túng” kết quả bầu cử sơ bộ.

Một đại diện cho biết ông Derek Tran hiện không thể tham gia phỏng vấn.

Trong số các ứng viên Cộng hòa, ông Tom Vo là người lớn tuổi nhất và chủ yếu tự tài trợ cho chiến dịch của mình. Ông đã huy động được 755.910 đô la, chỉ đứng sau ông Derek Tran. Là một phi công chiến đấu có nhiều thành tích, ông thường xuất hiện trong các bức ảnh vận động tranh cử với quân phục hoặc bộ đồ bay có thêu tên.

Đại diện của ông Tom Vo không phản hồi yêu cầu phỏng vấn. Trang web tranh cử của ông tập trung vào các vấn đề như khả năng mua nhà, an toàn công cộng và an ninh biên giới.

Trong khi đó, ông Chuong Vo, người đã phục vụ 28 năm trong Sở Cảnh sát Los Angeles và từng là thị trưởng thành phố Cerritos, cho rằng tầm ảnh hưởng của ông tại khu vực thuộc Quận Los Angeles giúp ông có lợi thế hơn các đối thủ chủ yếu hoạt động ở Little Saigon và các khu vực lân cận.

Ông Chuong Vo nhận định bà Michelle Steel thất bại năm 2024 “vì lần đầu tiên phía đối thủ quyết định đưa ra một ứng viên người Mỹ gốc Việt để cạnh tranh với bà”, đồng thời bà cũng mất phiếu ở một số thành phố thuộc Quận Los Angeles vốn có xu hướng bỏ phiếu cho Đảng Dân chủ.

“Lợi thế của tôi là tôi là một đảng viên Cộng hòa gốc Việt, vì vậy những người bảo thủ ở Little Saigon có thể chọn một đại diện người Việt… Nhưng đồng thời tôi cũng từng là thị trưởng Cerritos… Tôi là ứng viên duy nhất có thể giành lại phần phiếu mà bà Michelle Steel đã mất ở phía Los Angeles.”

Theo số liệu của Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ (FEC), ông Chuong Vo đã gây quỹ được khoảng 405.000 đô la.