Hạ viện Mỹ thông qua dự luật ủy quyền quốc phòng trị giá 1.150 tỷ USD

Ngày 22/7, Hạ viện Mỹ đã thông qua Dự luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) cho năm tài khóa 2027 với tổng giá trị lên tới 1.150 tỷ USD bằng tỷ lệ sít sao 216 phiếu thuận và 212 phiếu chống. Mặc dù dự luật đã vượt qua cửa ải tại Hạ viện, phản ứng của hai đảng hoàn toàn trái ngược, trong khi chặng đường tại Thượng viện được dự báo sẽ đối mặt với nhiều trở ngại do thiếu số phiếu ủng hộ.

Trong cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện, các nghị sĩ gần như bỏ phiếu theo đường lối đảng phái. Bên phía Đảng Cộng hòa, chỉ có 7 nghị sĩ bỏ phiếu chống, còn lại đều ủng hộ dự luật. Trong khi đó, chỉ có 6 nghị sĩ Đảng Dân chủ bỏ phiếu thuận, số còn lại đều phản đối.

Hai đảng phản ứng trái chiều

Sau cuộc bỏ phiếu, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (đảng Cộng hòa, bang Louisiana) ca ngợi dự luật, cho rằng nó sẽ “đảm bảo nước Mỹ duy trì lực lượng quân đội có sức mạnh hủy diệt, năng động và năng lực tác chiến hàng đầu thế giới. NDAA năm nay được xây dựng trên nền tảng những khoản đầu tư quan trọng song hành với chính sách giảm thuế cho các gia đình lao động”.

Ông nhấn mạnh: “Trong một thế giới ngày càng nguy hiểm, chúng ta nhớ đến lời cảnh báo của Tổng thống Reagan rằng: ‘Tự do không phải là điều tự nhiên mà có, mà phải được đấu tranh và bảo vệ để thế hệ sau tiếp tục được hưởng.’ Với tư cách là những người được dân bầu, bảo vệ tự do và năng lực phòng thủ của đất nước là một trong những trách nhiệm cơ bản nhất của chúng ta”.

Trong khi đó, phần lớn các nghị sĩ Dân chủ phản đối việc trao cho Lầu Năm Góc khoản ngân sách lớn như vậy. Họ chỉ trích các nghị sĩ Cộng hòa vừa tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, vừa cắt giảm ngân sách dành cho chương trình bảo hiểm y tế Medicaid, giáo dục mầm non phổ cập và các chương trình xã hội nhằm giảm chi phí sinh hoạt cho người dân Mỹ.

Đảng Dân chủ cũng phản đối cuộc chiến với Iran, cho rằng xung đột đã đẩy giá cả tăng cao và khiến Mỹ phải chi khoảng 37,5 tỷ USD để duy trì các hoạt động quân sự. Đồng thời, họ bày tỏ lo ngại về điều khoản trong dự luật nhằm tăng cường đáng kể hợp tác quốc phòng và chia sẻ tình báo giữa Mỹ và Israel.

Dành hàng trăm tỷ USD cho quốc phòng và công nghệ quân sự

Về nội dung, NDAA năm tài khóa 2027 bao gồm nhiều khoản chi lớn nhằm mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng của Mỹ, tăng lương từ 5% đến 7% cho toàn bộ quân nhân đang phục vụ, đồng thời phân bổ 1,8 tỷ USD để xây dựng doanh trại và nhà ở quân đội, cũng như mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục và dịch vụ chăm sóc trẻ em cho gia đình quân nhân.

Dự luật cũng phân bổ 56 tỷ USD cho các chương trình phát triển máy bay quân sự, bao gồm tiêm kích thế hệ mới, máy bay ném bom chiến lược B-21 Raider, máy bay tuần tra biển P-8 Poseidon, tiêm kích F-35 cùng nhiều loại trực thăng quân sự.

Ngoài ra, hơn 60 tỷ USD sẽ được sử dụng để đóng mới và hỗ trợ chiếc tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo lớp Columbia thứ tư, hai tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia và hai tàu khu trục lớp Arleigh Burke.

Dự luật cũng chính thức luật hóa nhiều ưu tiên quốc phòng của chính quyền Tổng thống Donald Trump, trong đó có hệ thống phòng thủ “Golden Dome” nhằm đối phó với các mối đe dọa tên lửa từ Trung Quốc và Nga.

Bên cạnh đó, dự luật tăng cường đầu tư vào các công nghệ tiên tiến như vũ khí siêu vượt âm, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống tự hành, công nghệ không gian mạng, lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ di động và vũ khí laser năng lượng cao, những lĩnh vực được xem là có ý nghĩa then chốt trong việc răn đe Trung Quốc.

Hạ viện cũng thông qua một sửa đổi do Hạ nghị sĩ Andy Biggs (đảng Cộng hòa, bang Arizona) đề xuất. Theo đó, nếu bất kỳ đơn vị nào thuộc Lầu Năm Góc không vượt qua kiểm toán, ngân sách quốc phòng của đơn vị đó sẽ bị cắt giảm 0,5%, và số tiền này sẽ được chuyển về Bộ Tài chính để giảm thâm hụt ngân sách liên bang.

Siết chặt các sản phẩm công nghệ của Trung Quốc

Đáng chú ý, dự luật còn đưa vào các điều khoản quan trọng của Đạo luật GUARD do Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện về các vấn đề liên quan đến Trung Quốc, Hạ nghị sĩ John Moolenaar (đảng Cộng hòa, bang Michigan), đề xuất.

Theo quy định này, Lầu Năm Góc sẽ phải khởi động quy trình đánh giá khả năng cấm robot sản xuất tại Trung Quốc trên phạm vi toàn quốc.

Ngoài robot, NDAA còn thúc đẩy các biện pháp ngăn chặn Trung Quốc tiếp tục thâm nhập vào ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ. Dự luật cấm quân đội mua pin mặt trời, mô-đun quang điện và bộ biến tần có xuất xứ từ Trung Quốc hoặc các quốc gia bị coi là đối thủ, đồng thời cấm xe kết nối thông minh do Trung Quốc sản xuất đi vào các căn cứ quân sự.

Dự luật cũng yêu cầu đẩy nhanh việc thay thế bảng mạch in (PCB) sản xuất tại Trung Quốc và giảm sự phụ thuộc vào đất hiếm cũng như các vật liệu chiến lược khác có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Ông Moolenaar cho biết: “Dự luật được Hạ viện thông qua hôm nay sẽ bảo vệ nước Mỹ trước mối đe dọa từ Đảng Cộng sản Trung Quốc – thách thức lớn nhất mà chúng ta đang phải đối mặt. Việc đưa Đạo luật GUARD mang tính lưỡng đảng vào NDAA gửi đi một tín hiệu rõ ràng rằng Quốc hội đang chủ động giải quyết các rủi ro về quyền riêng tư và an ninh quốc gia do robot Trung Quốc gây ra”.

Ông nhấn mạnh Mỹ không được phép để các robot này chiếm vị trí thống lĩnh tại thị trường trong nước, đồng thời khẳng định NDAA sẽ tiếp tục hỗ trợ các đồng minh ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương nhằm đối phó với các hành động gây hấn và đe dọa từ Trung Quốc.

NDAA sẽ đối mặt nhiều thách thức tại Thượng viện

Trong suốt 65 năm qua, Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng luôn được cả hai đảng tại Mỹ coi là dự luật “bắt buộc phải được thông qua” hằng năm. Theo quy trình lập pháp, Hạ viện và Thượng viện sẽ thông qua các phiên bản riêng, sau đó hai bên đàm phán để xây dựng bản thống nhất trước khi trình Quốc hội bỏ phiếu lần cuối và chuyển lên tổng thống ký ban hành hoặc phủ quyết.

Tuy nhiên, NDAA năm tài khóa 2027 đang đối mặt với những trở ngại đáng kể. Hai đảng vẫn bất đồng sâu sắc về quy mô ngân sách quốc phòng, cuộc chiến với Iran cũng như các gói viện trợ dành cho Israel và Ukraine. Bên cạnh đó, các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện còn quyết định gắn NDAA với Đạo luật SAVE America do ông Trump hậu thuẫn trước khi chuyển lên Thượng viện.

Đạo luật SAVE America là dự luật cải cách bầu cử do Đảng Cộng hòa thúc đẩy, nhằm tăng cường “tính toàn vẹn của bầu cử” và ngăn chặn người không phải công dân Mỹ tham gia bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang.

Quyết định gộp hai dự luật khiến triển vọng thông qua NDAA trở nên khó đoán hơn. Tuần trước, các nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện đã ngăn chặn việc đưa phiên bản NDAA của Thượng viện ra tranh luận. Trong khi đó, Thượng viện hiện cũng chưa có đủ số phiếu để thông qua dự luật cải cách bầu cử gây nhiều tranh cãi này.

Lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện cam kết sẽ tiếp tục thúc đẩy dự luật trước khi Quốc hội bước vào kỳ nghỉ tháng 8, song cuộc đối đầu giữa hai đảng được dự báo vẫn sẽ rất quyết liệt.