Đo khí thải xe diesel ‘đạp hết chân ga’, Cục Đăng kiểm khẳng định không gây hư hỏng

Kim Long
•
Thứ Hai, 13/04/2026

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết việc “đạp hết chân ga” khi đo khí thải xe diesel là quy trình theo tiêu chuẩn quốc tế, đã áp dụng nhiều năm, trong khi các ý kiến lo ngại hư hỏng động cơ được cho là chưa có cơ sở khoa học.

Kiểm tra ống xả của một chiếc xe cũ tại một chiếc xe trên trạm để kiểm soát khí thải. (Ảnh: zblaster/shutterstock)

Ngày 13/4, Cục Đăng kiểm Việt Nam có văn bản trả lời về quy trình đo khí thải xe diesel, theo đề nghị làm rõ từ Bộ Xây dựng.

Theo đó, việc kiểm tra khí thải ô tô hiện được thực hiện theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 85:2025/BNNMT, ban hành kèm theo Quyết định 43/2025 của Thủ tướng, áp dụng từ ngày 1/3/2025. Phương pháp đo độ khói đối với động cơ diesel được thực hiện theo chu trình gia tốc tự do, quy định tại tiêu chuẩn TCVN 7663:2007.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết phương pháp này đã được áp dụng tại Việt Nam từ năm 1999 và hiện vẫn được sử dụng phổ biến trên thế giới để đánh giá khí thải đối với xe diesel đang lưu hành. Nhiều tiêu chuẩn quốc tế cũng áp dụng cách đo này, như UNECE R24 của Liên Hợp Quốc, Chỉ thị 2014/45/EU của châu Âu, cùng các quy định tại Trung Quốc và một số nước trong khu vực như Malaysia, Indonesia, Philippines.

Theo cơ quan đăng kiểm, phương pháp gia tốc tự do có ưu điểm là đơn giản, dễ triển khai và có khả năng mô phỏng tương đối điều kiện vận hành của phương tiện.

Tuy nhiên, quy trình này đang nhận nhiều ý kiến khác nhau từ chủ xe, chuyên gia và Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam. Một số ý kiến cho rằng việc tăng ga tối đa trong thời gian ngắn chưa phù hợp với điều kiện vận hành thực tế, khi động cơ diesel thường hoạt động ở dải vòng tua trung bình.

Trước các lo ngại về nguy cơ hư hỏng động cơ, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng nhận định này chưa có cơ sở khoa học. Theo lý giải, các phương tiện trước khi đưa ra thị trường đều phải trải qua thử nghiệm trong điều kiện khắc nghiệt hơn nhiều so với chế độ gia tốc tự do, đồng thời phải đảm bảo vận hành ổn định trong quãng đường dài nếu được bảo dưỡng đúng cách.

Cơ quan này cho biết một số trường hợp hư hỏng từng xảy ra trong quá trình kiểm định, tuy nhiên nguyên nhân chủ yếu do phương tiện đã có lỗi từ trước. Các lỗi thường gặp gồm: hỏng bộ điều tốc động cơ, rò rỉ dầu bôi trơn, lỗi bơm cao áp, kim phun, dây cu-roa bị lão hóa hoặc động cơ sửa chữa chưa đúng kỹ thuật.

Để hạn chế rủi ro, trước khi triển khai quy định mới, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã tổ chức tập huấn trên Việt Nam, yêu cầu đăng kiểm viên kiểm tra tình trạng phương tiện trước khi đo khí thải. Quy trình kiểm định được xây dựng nhằm đảm bảo kết quả khách quan, đồng thời giúp phát hiện sớm các phương tiện có dấu hiệu hư hỏng.

Ngày 24/3, đơn vị đã tổ chức tọa đàm với sự tham gia của cơ quan quản lý, hiệp hội vận tải, nhà sản xuất ô tô và chuyên gia từ các trường đại học để trao đổi về cơ sở khoa học và thực tiễn của phương pháp đo khí thải.

Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng cho biết sẽ nghiên cứu bổ sung các phương pháp kiểm tra khí thải khác như đo trong điều kiện có tải hoặc kiểm tra hệ thống chẩn đoán OBD của xe. Các phương án này sẽ được xem xét trước khi áp dụng nhằm phù hợp với điều kiện thực tế.

Hiệp hội Vận tải tiếp tục đề xuất không đạp hết ga khi kiểm định khí thải

Trước đó, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết đã tiếp tục gửi kiến nghị đến Bộ Xây dựng về việc điều chỉnh quy trình kiểm định khí thải đối với xe sử dụng động cơ diesel.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho biết đơn vị đã nhận được phản hồi từ Cục Đăng kiểm Việt Nam sau kiến nghị lần một, tuy nhiên Hiệp hội cho rằng nội dung giải thích chưa thuyết phục.

Theo Hiệp hội, trước đây các trạm đăng kiểm vẫn thực hiện kiểm định khí thải đối với xe diesel mà không yêu cầu tăng ga tối đa, nhưng vẫn xác định được mức phát thải. Một số doanh nghiệp vận tải cho biết trong thực tế khai thác, động cơ diesel thường hoạt động hiệu quả trong dải vòng tua khoảng 1.600–2.800 vòng/phút, trong khi vòng tua cực đại có thể đạt từ 3.500–5.500 vòng/phút.

Từ đó, Hiệp hội cho rằng việc đo khí thải ở trạng thái ga tối đa là tình huống hiếm khi xảy ra trong quá trình vận hành thực tế. Phần lớn xe diesel hiện nay đã được trang bị bộ hạn chế vòng tua, trong khi công suất cực đại thường đạt ở mức vòng tua thấp hơn. Nếu đo ở ngưỡng cực đại, kết quả phát thải có thể không phản ánh đúng điều kiện sử dụng.

Hiệp hội cũng cho rằng việc tăng ga tối đa đột ngột có thể gây ảnh hưởng đến động cơ. Trong một số trường hợp, đặc biệt với các xe đã sử dụng trong thời gian dài, thao tác này có thể làm gia tăng nguy cơ hư hỏng.

Vì vậy, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề xuất chỉ nên đo khí thải ở mức vòng tua tương ứng với công suất cực đại của động cơ, thay vì yêu cầu tăng ga tối đa.

Một nội dung khác được Hiệp hội đề cập là việc yêu cầu chủ xe hoặc lái xe ký cam kết chịu trách nhiệm nếu phương tiện gặp sự cố trong quá trình kiểm định. Theo Hiệp hội, quy định này cần được rà soát, đồng thời cần làm rõ trách nhiệm của cơ sở đăng kiểm trong việc kiểm tra tình trạng kỹ thuật phương tiện trước khi tiến hành đo khí thải.

Trước đó, cuối tháng 3/2026, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã có văn bản trả lời Hiệp hội về các nội dung kiến nghị tương tự. Cơ quan này cho rằng có sự khác biệt giữa trạng thái vận hành có tải khi xe lưu thông và trạng thái không tải khi kiểm định.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, khi xe vận hành thực tế như chở nặng hoặc leo dốc, hệ thống phun nhiên liệu phải tăng để đáp ứng lực cản, dẫn đến phát sinh nhiều khói. Trong khi đó, tại trạm kiểm định, động cơ hoạt động ở trạng thái không tải nên lượng nhiên liệu cần thiết để đạt vòng tua trung bình thấp hơn, dẫn đến mức khí thải thấp hơn so với thực tế.

Cơ quan này cho rằng nếu chỉ đo ở mức ga trung bình thì hệ thống cung cấp nhiên liệu sẽ không hoạt động ở trạng thái tối đa, từ đó có thể không phát hiện được các lỗi kỹ thuật của động cơ.

Ngoài ra, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết nếu lựa chọn ngưỡng kiểm tra ở dải vòng tua thấp, có thể bỏ sót các phương tiện có dấu hiệu hư hỏng ở hệ thống kim phun hoặc bơm cao áp, ảnh hưởng đến kết quả kiểm định và mục tiêu kiểm soát khí thải theo Quyết định 43/2025 của Thủ tướng.