Chất bảo quản thực phẩm làm tăng nguy cơ tiểu đường tuýp 2
- Thanh Long
- •
Một nghiên cứu quy mô lớn của Pháp vừa công bố cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên các chất bảo quản trong thực phẩm chế biến sẵn có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 tăng hơn đáng kể, ngay cả khi đã kiểm soát các yếu tố như chất lượng chế độ ăn và lối sống.
Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Viện Y tế và Nghiên cứu Y khoa Quốc gia Pháp (Inserm) cùng nhiều cơ sở nghiên cứu khác thực hiện, dựa trên dữ liệu của hơn 108.000 người trưởng thành. Đây được xem là nghiên cứu quy mô lớn đầu tiên trên người đánh giá mối liên hệ trực tiếp giữa việc tiêu thụ chất bảo quản thực phẩm và nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường tuýp 2.
Hai nhóm chất bảo quản phổ biến trong thực phẩm chế biến
Chất bảo quản là một trong những nhóm phụ gia thực phẩm được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn cầu. Chúng xuất hiện trong hơn 20% các loại thực phẩm và đồ uống chế biến, với vai trò kéo dài thời hạn sử dụng, duy trì màu sắc, mùi vị và hạn chế sự phát triển của vi sinh vật.
Theo phân loại trong nghiên cứu, chất bảo quản được chia thành hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là các chất không có tính chống oxy hóa, có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn, nấm mốc và các vi sinh vật khác. Ví dụ điển hình là kali sorbat (E202), thường được sử dụng trong sữa chua, nước giải khát, bánh kẹo và nhiều sản phẩm đóng gói khác.
Nhóm thứ hai là các chất chống oxy hóa, có chức năng ngăn chặn quá trình oxy hóa gây hư hỏng thực phẩm. Axit citric (E330), một phụ gia rất phổ biến trong nước ngọt, nước tăng lực và đồ uống có hương vị, là đại diện tiêu biểu của nhóm này.
Mặc dù các chất bảo quản này đã được cấp phép sử dụng và được xem là an toàn trong giới hạn nhất định, nhiều nghiên cứu trong phòng thí nghiệm trước đây đã gợi ý rằng chúng có thể gây tổn thương tế bào, ảnh hưởng đến chuyển hóa glucose và làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, bằng chứng dịch tễ học trên người vẫn còn hạn chế cho đến khi nghiên cứu mới này được công bố.
Dữ liệu từ đoàn hệ NutriNet-Santé
Để làm rõ mối liên hệ giữa chất bảo quản và nguy cơ tiểu đường, nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ NutriNet-Santé, đoàn hệ nghiên cứu dinh dưỡng lớn nhất tại Pháp. Chương trình này bắt đầu từ năm 2009 và kéo dài đến năm 2023, thu thập thông tin chi tiết về chế độ ăn uống và sức khỏe của người tham gia trong thời gian dài.
Hơn 100.000 người trưởng thành đã tham gia nghiên cứu bằng cách thường xuyên ghi lại nhật ký ăn uống 24 giờ, trong đó liệt kê chi tiết các loại thực phẩm tiêu thụ, bao gồm cả tên thương hiệu và sản phẩm đóng gói cụ thể. Điều này cho phép các nhà khoa học xác định chính xác mức độ tiêu thụ từng loại phụ gia thực phẩm.
Dữ liệu ăn uống được đối chiếu với các cơ sở dữ liệu lớn như Open Food Facts và Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) để tính toán mức phơi nhiễm đối với 58 chất bảo quản khác nhau. Đồng thời, nhóm nghiên cứu cũng thu thập thông tin về tiền sử bệnh, mức độ hoạt động thể chất, thói quen hút thuốc, uống rượu và lượng dinh dưỡng nạp vào hằng ngày nhằm loại trừ tối đa các yếu tố gây nhiễu.
Nguy cơ tiểu đường tăng rõ rệt theo mức tiêu thụ
Trong thời gian theo dõi trung bình 14 năm, có 1.131 người tham gia được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường tuýp 2. Khi so sánh nhóm tiêu thụ nhiều chất bảo quản nhất với nhóm tiêu thụ ít nhất, các nhà nghiên cứu nhận thấy nguy cơ mắc bệnh ở nhóm tiêu thụ cao tăng tới 47%.
Phân tích sâu hơn cho thấy mức độ rủi ro khác nhau giữa hai nhóm chất bảo quản. Các chất không có tính chống oxy hóa liên quan đến mức tăng nguy cơ lên tới 49%, trong khi nhóm chất chống oxy hóa làm tăng nguy cơ khoảng 40%.
Trong số 17 chất bảo quản được tiêu thụ phổ biến nhất trong khẩu phần ăn của người tham gia, có 12 chất cho thấy mối liên hệ đáng kể với nguy cơ tiểu đường tuýp 2. Đáng chú ý là natri nitrit (E250), thường được sử dụng trong các loại thịt chế biến như xúc xích, thịt nguội; kali sorbat (E202) trong sữa chua và nước ngọt; và axit citric (E330) có mặt trong rất nhiều loại đồ uống công nghiệp.
Theo bà Mathilde Touvier, trưởng nhóm nghiên cứu, đây là lần đầu tiên một nghiên cứu quy mô lớn trên người cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa việc tiêu thụ chất bảo quản thực phẩm và nguy cơ tiểu đường. Các kết quả này phù hợp với những bằng chứng trước đó từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về tác động bất lợi của phụ gia đối với quá trình chuyển hóa.
Nhóm nghiên cứu cho rằng phát hiện này đặt ra câu hỏi về mức độ an toàn dài hạn của các chất bảo quản hiện đang được sử dụng rộng rãi, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét lại các quy định và giới hạn cho phép đối với phụ gia thực phẩm.
Thanh Long t/h
Xem thêm
Từ khóa Tiểu đường chất bảo quản
