Nghiên cứu: Dùng kháng sinh từ nhỏ liên quan nguy cơ hội chứng ruột kích thích cao hơn
- Tú Liên
- •
Nghiên cứu công bố hôm thứ Hai (19/10) trên 2.853 người trẻ Thụy Điển cho thấy người dùng kháng sinh từ nhỏ có nguy cơ mắc hội chứng ruột kích thích cao hơn, số đơn được kê càng nhiều thì nguy cơ càng gia tăng.
Nhóm tác giả trình bày kết quả tại UEG Week 2026, hội nghị thường niên của Liên hiệp Tiêu hóa châu Âu (UEG) diễn ra tại Barcelona, Tây Ban Nha.
Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một rối loạn tiêu hóa thường gặp, gây đau bụng và làm thay đổi thói quen đại tiện, ảnh hưởng đến hơn 60 triệu người ở châu Âu.
Các nghiên cứu trước đây từng gợi ý có mối liên quan giữa kháng sinh và IBS. Tuy nhiên, dùng kháng sinh thời thơ ấu có liên quan đến IBS khi trưởng thành hay không thì bằng chứng vẫn chưa thống nhất. Phần lớn bằng chứng hiện có dựa vào trí nhớ của người tham gia, trong khi còn thiếu những nghiên cứu trên cộng đồng sử dụng hồ sơ kê đơn được ghi lại suốt thời thơ ấu.
Càng nhiều đơn kháng sinh, nguy cơ mắc càng cao
Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của 2.853 người Thụy Điển, được các nhà khoa học theo dõi sức khỏe từ lúc chào đời đến khi trưởng thành.
Ở tuổi 24, có 10% số người tham gia nghiên cứu mắc hội chứng ruột kích thích (IBS). Trong số những người mắc bệnh, 79,4% là nữ.
Dữ liệu cho thấy việc từng được kê kháng sinh có mối liên hệ với khả năng mắc IBS cao hơn. Ở nhóm mắc hội chứng ruột kích thích, cứ 100 người thì có gần 88 người từng được kê kháng sinh, trong khi ở nhóm không mắc bệnh, con số này là khoảng 80 người.
Đáng chú ý, mối liên hệ này có xu hướng rõ hơn ở những người được kê nhiều đơn kháng sinh. So với nhóm nhận được 6 đơn trở lên có mức liên hệ cao hơn so với nhóm nhận 3–5 đơn hoặc 1-2 đơn.
Tuy nhiên, nghiên cứu chưa chứng minh kháng sinh trực tiếp gây ra hội chứng ruột kích thích. Kết quả chỉ cho thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng kháng sinh trong thời thơ ấu, tuổi thiếu niên và khả năng mắc IBS ở tuổi trưởng thành.
Khi xét riêng từng nhóm thuốc, 2 nhóm kháng sinh là tetracycline và cephalosporin có liên quan nhiều hơn đến nguy cơ mắc IBS.
Tác giả chính của nghiên cứu là bác sĩ Jessica Sjölund, làm việc tại Bệnh viện Đại học Sahlgrenska và nghiên cứu tại Đại học Gothenburg, Thụy Điển. Bà cho biết dữ liệu kê đơn được ghi nhận khách quan từ thời thơ ấu đã giúp nhóm khắc phục những hạn chế chính của các nghiên cứu trước. Các nghiên cứu đó dựa vào trí nhớ của người tham gia, và xác định IBS qua hồ sơ khám chuyên khoa, cách làm có thể không phản ánh đầy đủ các dạng IBS trong cộng đồng.
“Những phát hiện này củng cố bằng chứng dịch tễ học về khả năng có mối liên hệ giữa việc dùng kháng sinh và IBS”, bà Sjölund nói. Bà cho rằng kết quả là cơ sở để nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ này, dù nghiên cứu “không xác lập được quan hệ nhân quả”.
Hệ vi sinh đường ruột có thể là một mắt xích
Nghiên cứu không tìm hiểu vì sao kháng sinh lại gắn với IBS. Một cách giải thích khả dĩ là liên quan đến hệ vi sinh đường ruột, tức quần thể vi khuẩn và các vi sinh vật khác sống trong ruột.
Bà Sjölund giải thích rằng các nghiên cứu trước đây cho thấy kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh này. Một số nghiên cứu quan sát còn gợi ý những thay đổi đó có thể kéo dài vài năm và rõ hơn sau nhiều đợt dùng thuốc. Biến đổi của hệ vi sinh đường ruột được cho là có vai trò trong IBS, nên đây có thể là một con đường dẫn đến mối liên quan mà nghiên cứu ghi nhận.
Bà cho rằng cần có những nghiên cứu quy mô lớn hơn, kéo dài hơn và đánh giá IBS nhiều lần để xác định liệu việc sử dụng kháng sinh có xảy ra trước khi bệnh khởi phát hay không, cũng như thời điểm sử dụng và loại kháng sinh có ảnh hưởng đến mối liên hệ này hay không.
Bên cạnh đó, việc tìm hiểu sâu hơn về các bệnh nhiễm trùng, bệnh lý khác và những yếu tố tâm lý, gia đình có thể giúp làm rõ nguyên nhân của mối liên hệ nói trên. Các xét nghiệm hệ vi sinh đường ruột được thực hiện nhiều lần cũng có thể giúp xác định liệu những thay đổi trong hệ vi sinh có đóng vai trò trong mối liên hệ này hay không.
Đồng thời, bà nhấn mạnh kháng sinh vẫn là phương pháp điều trị quan trọng, có khi là thiết yếu, đối với bệnh nhiễm khuẩn.
“Kết quả của chúng tôi không nên khiến người ta ngần ngại dùng kháng sinh khi cần. Thay vào đó, kết quả cho thấy dùng kháng sinh nhiều lần có thể để lại tác động lâu dài, và bổ sung thêm lý do để tránh kê đơn kháng sinh không cần thiết”, bà nói.
Xem thêm
Từ khóa kháng sinh Hội chứng ruột kích thích
