8 điểm rút ra từ Thông điệp Liên bang của Tổng thống Trump

Tổng thống Donald Trump đã nhấn mạnh chương trình nghị sự kinh tế của mình trong một bản Thông điệp Liên bang dài kỷ lục, tuyên bố rằng Hoa Kỳ đang “lớn mạnh hơn, giàu có hơn và hùng cường hơn bao giờ hết”.

Trong bài phát biểu kéo dài 1 giờ 47 phút, Tổng thống đã giới thiệu nhiều vị khách mời để làm nổi bật tác động từ các chính sách của ông, từ chính sách không đánh thuế tiền tip (no-tax-on-tips) cho đến các Tài khoản Trump (Trump Accounts).

Tổng thống đã trao Huân chương Danh dự cho một anh hùng Chiến tranh Triều Tiên và một phi công trực thăng bị thương trong nhiệm vụ bắt giữ Nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, đồng thời thông báo rằng ông sẽ trao Huân chương Tự do cho thủ môn đội tuyển khúc côn cầu nam Hoa Kỳ Connor Hellebuyck.

Dưới đây là 8 điểm rút ra từ bài phát biểu của Tổng thống.

1. Đề xuất chương trình hưu trí mới

Bài phát biểu của ông Trump tập trung một phần vào việc cải thiện tình hình tài chính của người dân Mỹ, thông qua các chính sách mới về tài khoản hưu trí và quyền sở hữu nhà ở.

“Sang năm, chính quyền của tôi sẽ giúp những công nhân Mỹ thường bị lãng quên này—những con người tuyệt vời, những người đã xây dựng nên đất nước chúng ta—được tiếp cận với cùng loại kế hoạch hưu trí đang được cung cấp cho mọi nhân viên liên bang,” ông Trump nói.

Chính sách của ông sẽ cung cấp các kế hoạch 401(k) cho những người lao động mà chủ lao động của họ không cung cấp, với mức đóng góp đối ứng lên tới 1.000 USD mỗi năm. Các ước tính cho thấy khoảng 56 triệu lao động hiện không có kế hoạch hưu trí do chủ lao động tài trợ.

Tổng thống cũng ca ngợi chi phí nhà ở thấp hơn trong nhiệm kỳ của ông.

“Lãi suất thế chấp đang ở mức thấp nhất trong 4 năm và đang giảm nhanh,” ông nói. Lãi suất thế chấp cố định kỳ hạn 30 năm trung bình là khoảng 6%, giảm từ mức 7% khi ông Trump nhậm chức.

Ông Trump cũng ủng hộ sắc lệnh hành pháp gần đây của mình, nhằm thắt chặt kiểm soát tổ chức đầu tư lớn thu mua nhà ở đơn lập. Ông thúc giục Quốc hội đưa lệnh cấm này trở thành vĩnh viễn vì “chúng ta muốn nhà cho người dân, không phải cho các tập đoàn”.

Ông Trump đã chỉ ra vị khách mời Rachel Wiggins, một người mẹ hai con đã thất bại trong 20 lần đấu thầu mua nhà trước các tập đoàn đầu tư lớn, những kẻ đang “đánh cắp giấc mơ Mỹ của cô ấy”.

“Chúng ta muốn nhà cho người dân, không phải cho các tập đoàn,” Tổng thống Mỹ nói.

2. Thỏa thuận năng lượng Trung tâm Dữ liệu với Big Tech

Ông Trump đã công bố một thỏa thuận với các công ty công nghệ lớn, theo đó họ sẽ phải gánh vác nhiều hơn chi phí điện năng phát sinh từ các trung tâm dữ liệu, vốn được sử dụng để phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

“Chúng tôi đang nói với các công ty công nghệ lớn rằng họ có nghĩa vụ tự cung cấp nhu cầu năng lượng của chính mình,” ông nói và mô tả đây là một “cam kết bảo vệ người đóng tiền điện”.

“​​Họ có thể xây dựng các nhà máy điện riêng như một phần trong cơ sở của họ, để không một ai bị tăng giá điện và trong nhiều trường hợp, giá điện cho cộng đồng sẽ giảm xuống, giảm rất đáng kể.”

Kể từ khi trở lại nắm quyền vào tháng 1/2025, ông Trump đã thúc đẩy việc đặt các nguồn năng lượng mới và trung tâm dữ liệu cùng một chỗ, để đẩy nhanh việc xây dựng hạ tầng AI với các sáng kiến giúp cấp phép nhanh chóng, giảm bớt các rào cản pháp lý và dành đất liên bang cho các dự án này.

Tổng thống cho rằng “chiến lược độc đáo chưa từng được áp dụng trước đây tại Mỹ” này sẽ bảo đảm doanh nghiệp có đủ điện, đồng thời hạ giá điện cho người dân.

3. Các điểm nhấn về Huân chương

Trong bài phát biểu, ông Trump đã trao nhiều phần thưởng chính thức, gắn những câu chuyện về lòng dũng cảm và thành tựu với năm đầu tiên trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của mình.

Ông trước tiên thông báo sẽ trao Huân chương Tự do Tổng thống cho Connor Hellebuyck sau chiến thắng giành huy chương vàng Olympic của đội tuyển Mỹ hôm Chủ nhật. Huân chương Tự do Tổng thống được xem ngang hàng với Huân chương Vàng của Quốc hội, là phần thưởng dân sự cao quý nhất của Mỹ.

Tiếp đó, ông trao Huân chương Công trạng (Legion of Merit) cho nhân viên cứu hộ bơi lội của Tuần duyên Mỹ Scott Ruskan, người đã giúp cứu 165 người trong trận lũ quét ở Texas mùa hè năm ngoái.

Ông Trump cũng nhấn mạnh chiến dịch đặc nhiệm ngày 3/1 của Mỹ nhằm bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro. Ông cho rằng thành công của chiến dịch phần lớn nhờ Chuẩn úy Lục quân Eric Slover, người vẫn tiếp tục điều khiển một trực thăng trong đội hình tấn công dù trúng đạn của đối phương.

Tổng thống đã trao Huân chương Danh dự cho Slover, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử phần thưởng quân sự cao quý nhất dành cho hành động dũng cảm được trao trong một bài Thông điệp Liên bang.

Ngay sau đó, ông trao thêm một Huân chương Danh dự cho cựu phi công hải quân E. Royce Williams vì bắn hạ 4 tiêm kích Liên Xô trong một trận không chiến năm 1952 thời Chiến tranh Triều Tiên.

4. Phe Dân chủ không vỗ tay

Tại một thời điểm, ông Trump kêu gọi các nghị sĩ “đứng lên và thể hiện sự ủng hộ” nếu đồng ý rằng “nghĩa vụ đầu tiên của Chính phủ Mỹ là bảo vệ công dân Mỹ, không phải người nhập cư bất hợp pháp”.

Khi nhiều nghị sĩ Dân chủ vẫn ngồi yên, ông nói họ “nên cảm thấy xấu hổ”. Ở một thời điểm khác, Dân biểu Ilhan Omar (Dân chủ-Minnesota) dường như hô lớn rằng chính ông Trump mới nên xấu hổ.

Tổng thống cũng bày tỏ thất vọng khi các nghị sĩ Dân chủ không đứng lên ủng hộ Sage Blair, người mà gia đình cáo buộc giới chức trường học ở Virginia đã giúp cô chuyển đổi giới tính khi mới 14 tuổi mà không thông báo cho gia đình.

Ông cũng chỉ trích việc phe Dân chủ không đứng lên khi ông giới thiệu mẹ của Iryna Zarutska, một người tị nạn Ukraine bị sát hại dã man tại Charlotte, Bắc Carolina, bởi một tội phạm tái phạm được tại ngoại nhờ chính sách không cần tiền bảo lãnh.

Tuy nhiên, các nghị sĩ Dân chủ đã đứng lên vỗ tay khi ông Trump nói rằng họ từng bỏ phiếu chống dự luật cắt giảm thuế và chi tiêu quy mô lớn của ông vào năm ngoái. Đảng này chỉ trích dự luật vì cho rằng nó mang lại lợi ích không cân xứng cho người giàu và tài trợ giảm thuế bằng cách cắt giảm mạnh Medicaid.

Những phát biểu của Tổng thống được đưa ra trong bối cảnh đảng Dân chủ chất vấn ông về chi phí sinh hoạt, cho rằng chính quyền của ông chứng kiến giá cả tăng, bao gồm cả chi phí chăm sóc sức khỏe.

5. Khách mời làm nổi bật chương trình nghị sự kinh tế

Để minh họa thành tựu kinh tế, Tổng thống nhắc đến một số người Mỹ được hưởng lợi từ Đạo luật ‘One Big Beautiful Bill’ được thông qua vào năm ngoái.

Ông cho biết Megan Hemhauser, một bà mẹ hai con ở Pennsylvania, làm nghề pha chế và dạy con tại nhà, đã giảm hơn một nửa số thuế phải nộp nhờ chính sách kinh tế của ông.

“Megan có mặt ở đây tối nay và cô ấy rất vui khi nói rằng mình giàu hơn rất, rất nhiều vì không bị đánh thuế tiền boa, không bị đánh thuế làm thêm giờ, và khoản tín dụng thuế trẻ em mở rộng… Megan và chồng sẽ có thêm hơn 5.000 USD chỉ trong năm nay,” ông Trump nói.

Các bậc cha mẹ như Hemhauser có thể kích hoạt các Tài khoản Trump mới cho con mình, do Bộ Tài chính và các cá nhân như Michael và Susan Dell tài trợ. Gia đình Dell đã đóng góp 6,25 tỷ USD để tài trợ các Tài khoản Trump cho 25 triệu trẻ em và cũng tham dự buổi Thông điệp Liên bang.

6. Ông Trump dịu giọng về thuế quan, gợi ý thay thế thuế thu nhập

Ông Trump thể hiện cách tiếp cận ôn hòa hơn khi bảo vệ chương trình thuế quan nhằm tái cân bằng thương mại quốc tế.

Trước đó, ông từng chỉ trích gay gắt Tối cao Pháp viện vì bác bỏ các mức thuế khẩn cấp của mình. Trong bài phát biểu, khi 4 thẩm phán có mặt, ông gọi phán quyết này là “rất đáng tiếc”.

Bất chấp phán quyết, các quốc gia đã đạt thỏa thuận thương mại với Mỹ sẽ “tiếp tục đi theo con đường thành công mà chúng ta đã đàm phán trước khi Tối cao Pháp viện can dự,” ông nói.

Ông viện dẫn các Điều khoản 122 và 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, áp dụng mức thuế toàn cầu mới 10%. Dù từng đăng trên mạng xã hội rằng sẽ nâng lên 15%, con số cao hơn này chưa được ghi trong các tuyên bố hành pháp.

Ông cũng gợi ý rằng thuế quan một ngày nào đó sẽ thay thế thuế thu nhập.

“Thuế quan do các quốc gia nước ngoài chi trả, như trong quá khứ, sẽ phần lớn thay thế hệ thống thuế thu nhập hiện đại,” ông nói.

7. Phó Tổng thống Vance dẫn dắt lực lượng đặc nhiệm chống gian lận

Trong số các cam kết chính sách mới tối thứ Ba, ông Trump tuyên bố “chính thức phát động cuộc chiến chống gian lận” và sẽ bổ nhiệm Phó Tổng thống JD Vance đứng đầu nỗ lực này.

Phó Tổng thống đáp lại: “Tôi sẽ hoàn thành nhiệm vụ”.

Tổng thống cho rằng gian lận lan rộng ở nhiều bang và cần một lực lượng đặc nhiệm để loại bỏ.

“Khi nói đến tình trạng tham nhũng đang cướp bóc—thực sự là cướp bóc nước Mỹ—không có ví dụ nào gây sốc hơn Minnesota,” ông nói.

Ông cũng nhắc đến California, Massachusetts và Maine, đồng thời cho rằng “nhiều bang khác còn tệ hơn”.

Thông báo này được đưa ra sau cuộc điều tra gian lận cuối năm ngoái đối với các chương trình phúc lợi ở nhiều bang. Với Minnesota, Bộ Tư pháp cho biết “một nửa hoặc hơn” trong số 18 tỷ USD được lập hóa đơn cho 14 dịch vụ Medicaid tại bang từ năm 2018 có thể là gian lận.

Một quan chức văn phòng Thống đốc Minnesota Tim Walz cho biết, chính quyền Walz có “bằng chứng về hàng chục triệu USD gian lận cho đến nay”, nhưng không phải hàng tỷ USD. Ông Walz, thành viên Đảng Dân chủ, cáo buộc chính quyền Trump đưa ra ước tính “không có bằng chứng đi kèm”.

Cho đến nay, các cáo buộc gian lận tại Minnesota đã dẫn đến 64 người bị kết án trong tổng số 98 người bị truy tố.

8. Ủng hộ dự luật cấm nghị sĩ giao dịch cổ phiếu

Ông Trump kêu gọi Quốc hội thông qua luật cấm các nghị sĩ giao dịch cổ phiếu riêng lẻ.

Khi lập luận ủng hộ Đạo luật Chấm dứt Giao dịch Nội gián (Stop Insider Trading), ông nhắc đến cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi (Dân chủ-California), khi hoạt động đầu tư của chồng bà từng bị điều tra và vướng cáo buộc giao dịch dựa trên thông tin nội bộ.

Nỗ lực hạn chế giao dịch cổ phiếu của Quốc hội đã được thảo luận nhiều năm tại Điện Capitol, nhưng các nhà lập pháp vẫn chưa đạt đồng thuận cuối cùng.

Một điểm gây tranh cãi là liệu lệnh cấm có áp dụng cho Tổng thống hay không. Nhà Trắng đã phản đối các đề xuất từ đảng Dân chủ và Thượng nghị sĩ Josh Hawley (Cộng hòa-Missouri) nhằm mở rộng lệnh cấm tới cả tổng thống.

Ủy ban Hành chính Hạ viện đã thúc đẩy dự luật vào tháng trước. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (Cộng hòa-Louisiana) ủng hộ dự luật này, theo đó cấm các thành viên Quốc hội giao dịch cổ phiếu, song cho phép họ giữ lại các cổ phiếu hiện có. Dự luật không áp dụng đối với tổng thống.