Hôm 12/11, ông Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) từ chức Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia vì mối quan hệ ngoài hôn nhân với một phụ nữ bị nghi là gián điệp của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Sự việc này một lần nữa nhắc nhở mọi người rằng Bắc Kinh luôn tìm mọi cách để có được công nghệ Mỹ.

Công ty Nvidia và Huawei (Ảnh: Shutterstock)

Một số báo đưa tin người phụ nữ này đã giúp đưa lượng chip trị giá 7,5 tỷ USD sang Trung Quốc, làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về an ninh quốc gia Mỹ. Đương nhiên, đây không phải lần đầu hoạt động gián điệp kiểu này xảy ra.

Tại New York, tập đoàn công nghệ Trung Quốc Huawei đang bị xét xử về hàng loạt cáo buộc, trong đó có đánh cắp bí mật thương mại của các công ty Mỹ và vi phạm các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Iran và Triều Tiên.

Thẩm phán liên bang Ann Donnelly đã không cho báo chí và công chúng dự một phần phiên xử, vì vụ án hết sức nhạy cảm và bà lo ngại thế lực ĐCSTQ có thể trả thù nhân chứng cùng gia đình họ. Ai cũng biết Huawei bề ngoài là một công ty tư nhân, nhưng thực chất là công cụ của chế độ ĐCSTQ và là bộ phận then chốt trong chiến lược kinh tế của chế độ này.

Điều này đủ để chúng ta biết ơn các công ty công nghệ Mỹ. Đúng là Thung lũng Silicon ở California cũng từng nhúng tay vào việc kiểm duyệt nội dung và khai thác dữ liệu, và thường làm ngơ trước những lo ngại chính đáng của người dân về các trung tâm dữ liệu. Nhưng Trung Quốc cho chúng ta thấy một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa thực thụ là như thế nào.

Dù còn nhiều khiếm khuyết, các công ty công nghệ Mỹ vẫn cạnh tranh trên một thị trường (tương đối) tự do, nơi rào cản gia nhập rất thấp và vốn lưu động dồi dào. Còn dưới sự cai trị của ĐCSTQ, mọi thứ đều do chính quyền thao túng và bị đưa vào chương trình nghị sự chống phương Tây của họ.

Điều chúng ta cần lúc này không phải là trở nên giống Trung Quốc hơn để cạnh tranh với ĐCSTQ, mà là nỗ lực gấp bội để bảo vệ tự do, cạnh tranh và sự năng động của nước Mỹ.

Hãy lấy chất bán dẫn, một trong những phát minh quan trọng nhất của Mỹ, làm ví dụ. Lịch sử của những con chip giúp các thiết bị của chúng ta hoạt động chính là lịch sử của các nhà phát minh Mỹ không ngừng khám phá và các công ty Mỹ cạnh tranh với nhau. Lịch sử ấy đi từ Phòng thí nghiệm Bell ở bang New Jersey, nơi phát minh ra bóng bán dẫn sau chiến tranh, đến William Shockley (1910-1989, nhà vật lý và nhà tiên phong về chất bán dẫn người Mỹ), người phát minh bóng bán dẫn tiếp giáp, rồi tới Robert Noyce (1927-1990, nhà vật lý và doanh nhân ngành bán dẫn người Mỹ), nhân vật huyền thoại khai sinh mạch tích hợp.

Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) Mỹ-Trung được chú ý rất nhiều, nhưng các linh kiện bán dẫn mà AI cần đến lại ít được nhắc tới. Ước tính đến cuối năm sau, 65% năng lực AI của Trung Quốc sẽ đến từ chất bán dẫn của Mỹ.

Đó là lý do lợi thế của Mỹ có ý nghĩa quan trọng. Và không chỉ riêng nước Mỹ. Từ Anh đến Đức, từ Arm Holdings (công ty thiết kế chất bán dẫn và phần mềm, trụ sở tại Cambridge, Anh) đến Infineon Technologies (nhà sản xuất chất bán dẫn, trụ sở tại bang Bavaria, Đức), nhiều công ty khắp phương Tây đang dẫn đầu thế giới trong việc phát triển công nghệ bán dẫn mới.

Điều này hết sức quan trọng, bởi muốn có AI bền vững, vừa cải thiện cuộc sống của chúng ta vừa tiêu tốn ít năng lượng hơn, thì cần những con chip mạnh hơn. Không còn nghi ngờ gì, sự bùng nổ của AI đang thúc đẩy ngành chip AI tăng trưởng nhanh. Cạnh tranh giữa các công ty phương Tây ngày càng gay gắt. Sự bùng nổ ấy cũng mang lại doanh thu cao hơn cùng nhiều việc làm hơn.

Riêng về AI, Mỹ và ĐCSTQ đang cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực công nghệ then chốt này. Dù một số tiêu đề giật gân tuyên bố ĐCSTQ đã san bằng lợi thế dẫn trước của Mỹ về AI, những tuyên bố đó thường nói quá sự thật.

Viện Lowy (The Lowy Institute, trụ sở tại Sydney, Australia) gần đây công bố một nghiên cứu so sánh lĩnh vực AI của Mỹ và ĐCSTQ, mang tên “Ảnh chụp nhanh quyền lực châu Á: Trung Quốc, Mỹ và cuộc đua giành vị thế thống trị AI” (8/11/2026). Nghiên cứu kết luận “Mỹ dẫn đầu cuộc đua AI”, vì “năng lực xử lý (hay ‘năng lực tính toán’) của các trung tâm dữ liệu Mỹ gần gấp 40 lần Trung Quốc” và “chip AI của Mỹ gấp 31 lần Trung Quốc”. Viện này còn ước tính: “Các mô hình hàng đầu của Mỹ có hiệu năng tốt hơn những mô hình tốt nhất của Trung Quốc, phù hợp với ý kiến cho rằng Mỹ đang dẫn trước 6 đến 9 tháng.”

Dù ĐCSTQ không ngừng đánh cắp sở hữu trí tuệ và rót trợ cấp nhà nước, Mỹ vẫn giữ vị trí dẫn đầu về mô hình AI và các linh kiện tính toán cho AI. Căn cứ vào đâu? Trong năm 2025, Mỹ có 1.953 công ty AI mới được rót vốn, trong khi Trung Quốc chỉ có 161. Kết quả này chủ yếu nhờ 286 tỷ USD đầu tư tư nhân vào AI ở Mỹ, so với chỉ 12,4 tỷ USD ở Trung Quốc.

Ngay cả ở thời điểm tồi tệ nhất, nước Mỹ vẫn năng động hơn ĐCSTQ. Chúng ta vẫn là đất nước nơi người ta có thể khởi nghiệp ngay trong gara nhà mình, và chỉ cần có ý tưởng tốt là có thể huy động được nguồn vốn lớn.

Nếu thực sự muốn vượt ĐCSTQ về chip, AI và các công nghệ khác, chúng ta biết phải đi theo hướng nào. Mỹ nên đơn giản hóa hơn nữa thủ tục để doanh nghiệp mới gia nhập ngành công nghệ. Điều đó có nghĩa là phải dỡ bỏ những rào cản không chỉ làm tăng chi phí gia nhập thị trường, mà thậm chí khiến việc gia nhập trở nên bất khả thi.

Chẳng hạn, chế độ bằng sáng chế hiện nay của Mỹ cho phép các công ty đi trước dựng hàng rào sở hữu trí tuệ bao quanh cả một nhóm sản phẩm để chặn doanh nghiệp mới. Chế độ này cần được cải cách gấp. Chi phí xây dựng và cấp phép cao cũng ngăn các công ty dựng lên hạ tầng mà họ cần. Đây cũng là nguyên nhân chính khiến phần lớn hoạt động sản xuất chip chuyển ra nước ngoài.

Chúng ta hãy giữ cho ngành công nghệ Mỹ luôn năng động, không bao giờ biến thành những tập đoàn độc quyền kiểu ĐCSTQ. Chỉ khi đó, chúng ta mới bảo vệ được nền kinh tế trước những kẻ xấu như Huawei.

Bài viết được đăng lại với sự cho phép của The Daily Signal, ấn phẩm thuộc Quỹ Di sản (The Heritage Foundation, trụ sở tại Washington, D.C.).

Về tác giả: Randy Forbes từng là hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa, đại diện khu vực bầu cử số 4 của bang Virginia suốt 16 năm. Ông là nghiên cứu viên cao cấp của Quỹ Trường Cao đẳng Chiến tranh Hải quân Mỹ (Naval War College Foundation, trụ sở tại bang Rhode Island).

Nguyên tác tiếng Anh “Huawei Reminds Us Why We Need American Tech Companies” đăng trên The Epoch Times.

(Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không nhất thiết phản ánh lập trường của The Epoch Times.)