Chuyên gia Anh cảnh báo: Trung Quốc đang chuẩn bị “cô lập” Đài Loan

Lý Tịnh Dao
•
Thứ Bảy, 11/07/2026

Lực lượng hải cảnh Trung Quốc (ĐCSTQ) gần đây đã tiến hành nhiều ngày tuần tra cái gọi là thực thi pháp luật tại vùng biển phía đông Đài Loan, chặn và kiểm tra các tàu thuyền quốc tế, đồng thời đưa ra các yêu cầu “chấn chỉnh” đối với những hành vi mà họ cho là vi phạm. Các chuyên gia Anh cảnh báo Bắc Kinh đang chuẩn bị cho một chiến lược “cô lập” Đài Loan và vùng biển xung quanh, đe dọa an ninh cũng như hoạt động thương mại hàng hải ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Ngày 17/12/2025, Bộ Quốc phòng Cộng hòa Trung Hoa (Đài Loan) công bố đoạn phim giám sát tàu sân bay Phúc Kiến của Trung Quốc, lưu ý rằng tàu Phúc Kiến đã đi qua eo biển Đài Loan vào ngày 16 tháng 12 và Lực lượng vũ trang ROC đang theo dõi sát sao. (Do Bộ Quốc phòng Cộng hòa Trung Hoa cung cấp)

Theo hãng thông tấn CNA của Đài Loan, Viện Nghiên cứu Các Quân chủng Hoàng gia Anh (RUSI) đã đăng bài bình luận phân tích các hoạt động của Trung Quốc tại Tây Thái Bình Dương. Các tác giả gồm ông Philip Shetler-Jones, nghiên cứu viên cao cấp về an ninh khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của RUSI; bà Caroline Tuckett, nghiên cứu viên về an ninh quốc tế và từng phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh; cùng Chuẩn tướng Hải quân Anh đã nghỉ hưu Peter Olive.

Bài viết cảnh báo rằng do đối tượng “thực thi pháp luật” của Trung Quốc không còn giới hạn ở các tàu của Đài Loan mà đã mở rộng sang các tàu quốc tế, đồng thời phạm vi hoạt động cũng lan từ eo biển Đài Loan sang vùng biển phía đông hòn đảo, nên không thể tiếp tục xem các động thái này chỉ là “sự tiếp nối của mô hình hành động trước đây”.

Theo bài viết, Bắc Kinh đang có ý định tái định hình các chuẩn mực hàng hải khu vực và quốc tế, vì vậy hoạt động của họ tại vùng biển phía đông Đài Loan được xem là một “bước ngoặt”. Những động thái này cho thấy Trung Quốc đang chuẩn bị cho một chiến lược “cô lập” (quarantine) Đài Loan.

Bài viết giải thích, “cô lập” khác với “phong tỏa” (blockade), vốn thường phải sử dụng lực lượng hải quân. Chiến lược “cô lập” dự kiến sẽ do lực lượng hải cảnh Trung Quốc đảm nhiệm dưới danh nghĩa “thực thi pháp luật”, thay vì trực tiếp khơi mào xung đột quân sự.

Các tác giả nhận định Bắc Kinh lựa chọn danh nghĩa “thực thi pháp luật” vì cách làm này có thể làm giảm sự quan ngại và can dự của cộng đồng quốc tế. Đồng thời, nếu tranh chấp được đưa lên phương diện “chiến tranh pháp lý”, Đài Loan chưa chắc sẽ chiếm ưu thế.

Bài viết cũng cho biết, do Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với Đài Loan nên họ có thể mô tả chiến lược “cô lập” là “vấn đề nội bộ của Trung Quốc”.

Mặc dù chiến lược “cô lập” chưa đến mức là một cuộc xâm lược quân sự, nhưng nó có thể gây sức ép nghiêm trọng lên xã hội và nền kinh tế Đài Loan, đồng thời buộc Đài Bắc phải bước vào các cuộc đàm phán với Bắc Kinh trong thế bất lợi.

Theo bài viết, trên thực tế Bắc Kinh đã chuẩn bị từ nhiều năm qua để sử dụng “cô lập” như một giải pháp thay thế cho “xâm lược”. Từ năm 2021, Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng khuôn khổ pháp lý nhằm trao cho lực lượng hải cảnh quyền thực thi cái gọi là chủ quyền và quyền tài phán tại vùng biển quanh Đài Loan cũng như các khu vực rộng lớn hơn, bao gồm cả việc kiểm soát hoạt động vận tải thương mại quốc tế.

Đến năm 2023, Bắc Kinh bắt đầu biến các quy định pháp luật thành hành động thực tế bằng việc thực thi cái gọi là quyền “quản lý” đối với các tàu thương mại của Đài Loan quanh quần đảo Kim Môn. Trong các cuộc tập trận năm 2024 và 2025, quân đội Trung Quốc, lực lượng dân quân biển và hải cảnh đã phối hợp hành động. Trong nửa đầu năm nay, Trung Quốc còn huy động hàng nghìn tàu dân quân để mô phỏng việc cắt đứt tuyến hàng hải giữa Nhật Bản và Đài Loan.

Bài viết cảnh báo, nếu Đài Loan bị “cô lập”, nền kinh tế toàn cầu sẽ chịu tác động nghiêm trọng. Đây cũng là vấn đề đang được nhiều chuyên gia và truyền thông quốc tế đặc biệt quan tâm.

Trong thời gian gần đây, tình trạng gián đoạn và phá hoại các tuyến hàng hải trên thế giới ngày càng trở nên “bình thường hóa”. Một ví dụ là những diễn biến tại eo biển Hormuz trong vài tháng qua. Theo các tác giả, Bắc Kinh có thể cho rằng điều này tạo ra một “vỏ bọc” thuận lợi, giúp giảm thiểu rủi ro cho các hành động của mình. Trước đây, Trung Quốc thường tránh những động thái như vậy vì lo ngại bị quốc tế chỉ trích và do nền kinh tế nước này phụ thuộc rất lớn vào thương mại toàn cầu.

Ở chiều ngược lại, một số nhà phân tích cho rằng nếu Trung Quốc thực hiện chiến lược “cô lập” hoặc “phong tỏa” vùng biển quanh Đài Loan thì chính Bắc Kinh cũng sẽ phải gánh chịu hậu quả. Mỹ và các đồng minh có thể tiến hành các biện pháp “chống cô lập” hoặc “chống phong tỏa”, gây tổn hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Trung Quốc vốn phụ thuộc vào thương mại quốc tế, thậm chí có thể dẫn tới khủng hoảng chính trị.

Tuy nhiên, bài viết nhận định những diễn biến gần đây cho thấy kinh tế Trung Quốc đã thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn và thích ứng tốt hơn với các thách thức về chuỗi cung ứng. Ví dụ, trong thời gian eo biển Hormuz bị gián đoạn, nguồn dự trữ năng lượng và vật tư của Trung Quốc vẫn đủ để duy trì hoạt động, trong khi khả năng chịu rủi ro của các nước phương Tây và khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương lại yếu hơn.

Các tác giả cảnh báo Đài Loan, các quốc gia khác trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và các đối tác ngoài khu vực cần nhìn nhận nghiêm túc tính cấp bách của vấn đề, đẩy nhanh các biện pháp chuẩn bị để ứng phó với những biến động có thể xảy ra.

Những năm gần đây, các hoạt động của Trung Quốc tại eo biển Đài Loan và vùng biển lân cận cũng làm gia tăng quan ngại tại Liên minh châu Âu (EU). Theo báo Liberty Times của Đài Loan, Trưởng đại diện Đài Loan tại EU Tạ Chí Vĩ cho biết ngày 7/7, Nghị viện châu Âu đã thông qua với đa số áp đảo báo cáo “Khuyến nghị chính sách về tình hình địa chính trị đang thay đổi ở Đông Á và nhu cầu tăng cường hợp tác với các đối tác cùng chí hướng trong khu vực”.

Trong bài đăng trên Facebook, ông Tạ Chí Vĩ cho biết Nghị viện châu Âu một lần nữa thể hiện lập trường ủng hộ Đài Loan và coi trọng việc duy trì hòa bình, ổn định ở eo biển Đài Loan. Báo cáo nhắc đến “Taiwan” tổng cộng 44 lần và nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng đối với EU của sự hợp tác vững chắc giữa “Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan”. Báo cáo cũng nêu rõ “các quốc gia cùng chí hướng cần tăng cường hợp tác với nhau”, đồng thời tái khẳng định tầm quan trọng của việc “duy trì hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan” và phản đối mọi hành động đơn phương thay đổi nguyên trạng bằng biện pháp cưỡng ép.