EU tăng đầu tư vào Greenland, củng cố vị thế chiến lược tại Bắc Cực

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 6/9 đến thủ phủ Nuuk của Greenland, bắt đầu chuyến thăm kéo dài hai ngày. Chuyến đi được xem là động thái thể hiện sự ủng hộ rõ ràng của Liên minh châu Âu (EU) đối với Greenland và Đan Mạch, trong bối cảnh vị trí chiến lược của hòn đảo này ngày càng được chú ý do cạnh tranh tại Bắc Cực gia tăng.

Theo Reuters và các nguồn tin châu Âu, ngày 7/9, von der Leyen dự kiến công bố một kế hoạch đầu tư quy mô lớn vào Greenland, tập trung vào các lĩnh vực như khoáng sản quan trọng, năng lượng tái tạo, cáp ngầm, liên lạc vệ tinh và trung tâm dữ liệu. Bà cho biết quy mô của gói đầu tư sắp công bố sẽ “đáng kể”, nhưng chưa tiết lộ con số cụ thể. Financial Times đưa tin khoản hỗ trợ bổ sung có thể vào khoảng 200 triệu euro, chủ yếu dành cho giai đoạn 2026-2027.

Khoản đầu tư mới được triển khai trên nền tảng EU đã phân bổ khoảng 225 triệu euro cho Greenland trong ngân sách 2021-2027. Ủy ban châu Âu cũng đề xuất tăng khoản hỗ trợ trực tiếp dành cho Greenland lên khoảng 530 triệu euro trong giai đoạn ngân sách 2028-2034.

Greenland sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, trong khi EU đang tìm cách đa dạng hóa và bảo đảm nguồn cung các nguyên liệu quan trọng. Hai bên vì vậy có lợi ích bổ trợ đáng kể. Greenland cần vốn, cơ sở hạ tầng và thị trường để phát triển ngành khai khoáng, còn châu Âu muốn giảm sự phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài.

Trong chuyến thăm, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen cùng tham gia các hoạt động. Bà Nielsen cho biết Greenland muốn tiếp tục tăng cường quan hệ hữu nghị và đối tác với EU. Các bên dự kiến ký tuyên bố chung EU-Greenland-Đan Mạch cập nhật và khởi động một dự án nâng cao năng lực liên lạc vệ tinh.

Greenland có vị trí đặc biệt quan trọng khi nằm giữa Bắc Mỹ và châu Âu, trong khu vực Bắc Cực, giữa Bắc Băng Dương và Bắc Đại Tây Dương. Băng tan đang cải thiện điều kiện hàng hải, đồng thời khiến cạnh tranh địa chính trị tại khu vực ngày càng gay gắt. Nga tăng cường năng lực quân sự và phát triển Tuyến đường biển phương Bắc, trong khi Trung Quốc dù không phải quốc gia Bắc Cực vẫn tự nhận là “quốc gia cận Bắc Cực” và thúc đẩy sáng kiến “Con đường Tơ lụa Băng giá”.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tuyên bố Washington cần kiểm soát hoặc sở hữu Greenland vì lý do an ninh quốc gia, đặc biệt nhằm ngăn Nga hoặc Trung Quốc kiểm soát hòn đảo. Đan Mạch và Greenland kiên quyết phản đối việc thay đổi chủ quyền.

Chuyến thăm của bà von der Leyen diễn ra đúng thời điểm NATO khởi động cuộc tập trận “Lá chắn Bắc Cực” (Arctic Shield) với sự tham gia của 10 thành viên. Trong bối cảnh Mỹ, Đan Mạch và NATO đều đang gia tăng đầu tư vào an ninh Bắc Cực, động thái mới của EU cho thấy Greenland ngày càng trở thành điểm giao thoa giữa lợi ích kinh tế và cạnh tranh chiến lược tại vùng cực Bắc.

Lý Ngọc t/h