Hàng loạt tài khoản AI giả có liên hệ với TQ can nhiễu cuộc bầu cử Nhật Bản
- Epoch Times
- •
Trong cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản năm 2026, một cuộc điều tra phát hiện hàng loạt tài khoản AI giả mạo có liên hệ với Trung Quốc đã phát tán quy mô lớn các thông tin bất lợi cho Thủ tướng Takaichi Sanae trên mạng xã hội, làm dấy lên lo ngại về khả năng Bắc Kinh can thiệp bầu cử.
Các chuyên gia cảnh báo, những chiến dịch như vậy chưa chắc có thể trực tiếp xoay chuyển kết quả bầu cử, nhưng về lâu dài có thể làm suy yếu lòng tin trong xã hội dân chủ, khoét sâu chia rẽ. Họ khuyến nghị các chính phủ cần xây dựng khả năng miễn dịch dài hạn cho thể chế và xã hội.
Nhật Bản đối mặt chiến dịch mạng “chống Takaichi” trước bầu cử
Hôm 22/2 báo Nikkei đưa tin, trước và sau cuộc bầu cử Hạ viện ngày 8/2, khoảng 400 tài khoản mạng xã hội có nguồn gốc Trung Quốc đã phối hợp hành động trên nền tảng X.com, tập trung lan truyền thông tin bất lợi cho Thủ tướng Takaichi Sanae.
Các tài khoản này chủ yếu khuếch đại phát biểu năm 2025 của bà Takaichi liên quan đến phòng vệ quân sự đối với Đài Loan, mô tả bà là nhà lãnh đạo có thể châm ngòi chiến tranh, qua đó kích thích tâm lý lo sợ xung đột với Trung Quốc trong dư luận. Đồng thời, họ gắn kết vấn đề này với lạm phát và đồng yên mất giá, ám chỉ lập trường cứng rắn với Bắc Kinh có thể dẫn đến trả đũa kinh tế.
Theo báo cáo, phần lớn các tài khoản trước đó ít hoạt động hoặc không liên quan chính trị, nhưng bất ngờ đăng tải dồn dập trong hai tuần trước bầu cử. Mô hình này được cho là tương đồng với mạng lưới tuyên truyền “spamouflage” mà Trung Quốc thường sử dụng.
Từ khi bắt đầu chiến dịch thông tin cho đến ngày bỏ phiếu, nội dung liên quan được ước tính lan truyền khoảng 2 triệu lượt trên X.
Học giả Thẩm Minh Thất thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia (Viện Nghiên cứu Quốc phòng Đài Loan) nhận định, tình hình này tương tự kinh nghiệm của Đài Loan trước đây, khi Bắc Kinh sử dụng nhiều kênh và chủ đề khác nhau để nhắm vào các đảng phái cụ thể. Ông cho rằng nếu nội dung tuyên truyền thiếu bối cảnh bản địa, “không bắt được mạch xã hội”, hiệu quả sẽ hạn chế.
Chuyên gia an ninh mạng Tạ Bái Học bổ sung rằng việc can thiệp qua mạng xã hội là “một mô hình rất có hệ thống”, không chỉ đăng tải thông tin đơn thuần mà còn thiết kế nội dung dựa trên cảm xúc xã hội và chủ đề nóng.
Chiến lược này phù hợp với mô tả của Nikkei: lợi dụng nỗi lo chiến tranh và bất an kinh tế để tác động nhóm cử tri dao động.
Tuy nhiên, đảng Dân chủ Tự do do bà Takaichi lãnh đạo vẫn giành chiến thắng áp đảo với 316 ghế. Giới phân tích cho rằng dù tần suất đăng tải dày đặc, tiếng vang của các tài khoản giả bị lấn át bởi làn sóng ủng hộ thực sự và xu hướng cử tri trẻ nghiêng về bảo thủ.
“Can thiệp bầu cử là hoạt động thường xuyên, nhưng chưa chắc quyết định lá phiếu”
Ông Tạ Bái Học nhấn mạnh, chiến tranh nhận thức không nhằm vào một cuộc bầu cử duy nhất mà hướng tới tác động dư luận lâu dài. Khi thao túng thông tin, “đúng sai không phải yếu tố quan trọng”, mà mục tiêu là để thông tin lệch lạc chiếm ưu thế tương đối trong không gian công cộng.
Quan sát của Trung tâm Kiểm chứng Thông tin Đài Loan và Viện Nghiên cứu Môi trường Thông tin Đài Loan (IORG) cũng cho thấy, trong bầu cử Đài Loan năm 2024, tin giả chủ yếu xoay quanh chiến tranh và kinh tế, như khả năng xung đột hai bờ eo biển, Mỹ có can thiệp hay không, cùng các vấn đề dân sinh như an sinh xã hội, an toàn thực phẩm và giao thông.
Những thông tin này không nhất thiết làm thay đổi lựa chọn bầu cử, nhưng làm gia tăng thù hận, củng cố tâm lý bất mãn và thiếu tin tưởng vào chính phủ.
Ông Thẩm Minh Thất nhận định việc xuất hiện tài khoản AI nghi có liên hệ Trung Quốc ở Nhật “về phía Bắc Kinh là điều rất bình thường”. Nếu nội dung chỉ dịch từ tiếng Trung, chủ yếu phục vụ tuyên truyền nội bộ, tác động tới cử tri Nhật có thể hạn chế, thậm chí phản tác dụng.
Ông cho biết chiến dịch lần này còn thúc đẩy hợp tác Nhật–Đài trong lĩnh vực an ninh mạng, khi Tokyo nhận thấy mình đối mặt mối đe dọa tương tự.
Mô hình can thiệp: Khuếch đại đối lập ở Đài Loan, kích thích chia rẽ tại Mỹ
Theo ông Tạ, Đài Loan là “phòng thí nghiệm” lớn nhất cho chiến tranh nhận thức của Trung Quốc, cả về quy mô lẫn phương thức ngày càng tinh vi. Phân tích cho thấy trong khoảng 45 triệu lượt tương tác mạng xã hội một năm, có hơn 700.000 lượt nghi bị thao túng, liên quan hơn 10.000 tài khoản giả.
Tại Đài Loan, chiến dịch thường tập trung khoét sâu mâu thuẫn xã hội, lan truyền bê bối ứng viên, thổi phồng tham nhũng, tạo tâm lý hoang mang kinh tế và an ninh. “Luận điệu nghi ngờ Mỹ” đặc biệt phổ biến nhằm làm suy yếu các đảng thân Mỹ.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra tuyên truyền của Trung Quốc thường gắn Mỹ với chiến tranh, ngầm truyền tải thông điệp “gần Trung Quốc mới có hòa bình”.
Đối với Mỹ, chiến lược thiên về kích thích chia rẽ sắc tộc, nhập cư và phân bổ nguồn lực, thay vì công khai ủng hộ một ứng viên cụ thể.
Mục tiêu thực sự: Làm suy yếu niềm tin vào dân chủ
Ông Tạ nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng không phải xoay chuyển một cuộc bầu cử đơn lẻ, mà là lâu dài tạo chia rẽ, làm xói mòn niềm tin vào thể chế dân chủ, khiến các luận điệu chuyên chế dần trở nên “bình thường”.
Ông Thẩm cũng cho rằng ngay cả khi không tác động tức thì, hiệu ứng tích lũy lâu dài vẫn có thể làm lung lay đồng thuận xã hội.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) của Mỹ từng nhận định, mục tiêu cốt lõi của thao túng thông tin nhằm vào Đài Loan là làm xã hội phân cực hơn, chứ không đơn thuần thay đổi kết quả bỏ phiếu.
Trường hợp Nhật Bản năm 2026 được xem là minh chứng cho xu hướng này: chiến dịch có thể không thành công tức thì, nhưng rủi ro dài hạn vẫn hiện hữu.
Ông Tạ cũng cảnh báo chiến tranh nhận thức đã chuyển từ tuyên truyền một chiều sang mô phỏng phản ứng xã hội và triển khai chính xác. Ông dẫn ví dụ một nghiên cứu của học giả Đại học Phúc Đán phối hợp kỹ sư nền tảng Xiaohongshu, sử dụng hàng triệu tài khoản công khai để tạo hơn 10 triệu “bản sao ảo AI”, mô phỏng xã hội Đài Loan và thử nghiệm chiến lược tuyên truyền.
Xây dựng “miễn dịch xã hội” trong thời đại AI
Trước thách thức thao túng thông tin bằng AI, các chuyên gia cho rằng cần phòng vệ đa tầng.
Ông Thẩm đề xuất chính phủ thiết lập cơ chế phản ứng nhanh, kịp thời đính chính tin giả, công khai nguồn gốc và mục đích, đồng thời chủ động cung cấp thông tin chính xác.
Ông Tạ đề xuất ba tuyến phòng thủ: hoàn thiện pháp luật và cơ quan chuyên trách; yêu cầu nền tảng mạng xã hội tích cực xử lý hành vi thao túng; và nâng cao năng lực nhận diện thông tin của người dân.
Nhật Bản đã triển khai Luật Đối phó Nền tảng Lưu thông Thông tin năm 2025 và tăng cường năng lực cơ quan tình báo, cho thấy các nền dân chủ đang dần xây dựng cơ chế bảo vệ thể chế.
Theo các chuyên gia, chỉ khi tăng cường hợp tác quốc tế, hoàn thiện hệ thống pháp lý và nâng cao năng lực truyền thông của công dân, các nền dân chủ mới có thể duy trì ổn định và niềm tin trong kỷ nguyên số.
Xem thêm
Từ khóa Nhật Bản AI Bầu cử Nhật Bản Takaichi Sanae
