Mỹ công bố chiến dịch vô hiệu hóa tàu chở hàng Iran không chấp hành phong tỏa

Lý Ngôn
•
Thứ Bảy, 25/04/2026

Cuối tuần trước, một tàu chở hàng treo cờ Iran vi phạm lệnh phong tỏa đã bị hải quân Mỹ khống chế và kiểm soát. Ngày thứ Sáu (24/4), Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Đại tướng Không quân Dan Caine, đã công bố chi tiết chiến dịch vô hiệu hóa và bắt giữ tàu Touska (M/V Touska).

Vào ngày 24/4/2026, Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, phát biểu tại một cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc, Washington, D.C. (Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ / Flickr)

Trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc, ông Caine cho biết trong toàn bộ chiến dịch phong tỏa các cảng Iran, Touska là “con tàu duy nhất không chịu đưa ra lựa chọn khôn ngoan là quay đầu”. “Tính đến sáng nay, 34 tàu khi gặp tuyến phong tỏa đã chấp hành lệnh quay đầu hoặc đổi hướng, chỉ riêng Touska tìm cách vượt vòng vây,” ông nói, đề cập đến chiến dịch hôm Chủ nhật (19/4) trên vùng biển phía bắc Ả Rập.

Theo tường trình của ông Caine, khu trục hạm mang tên lửa dẫn đường USS Spruance tiếp cận Touska vào khoảng 4h (giờ miền Đông nước Mỹ), sau đó trong suốt 6 giờ liên tiếp đã nhiều lần dùng vô tuyến, loa phóng thanh và tín hiệu cảnh báo để yêu cầu con tàu dừng lại và quay đầu, đồng thời thông báo rõ ràng rằng Touska đang vi phạm lệnh phong tỏa và buộc phải tuân thủ chỉ thị của Mỹ. Tuy nhiên, con tàu vẫn tiếp tục giữ hướng tiến về cảng Bandar Abbas.

U.S. Marines depart amphibious assault ship USS Tripoli (LHA 7) by helicopter and transit over the Arabian Sea to board and seize M/V Touska. The Marines rappelled onto the Iranian-flagged vessel, April 19, after guided-missile destroyer USS Spruance (DDG 111) disabled Touska’s… pic.twitter.com/mFxI5RzYCS
— U.S. Central Command (@CENTCOM) April 20, 2026

Khi các cảnh báo không có tác dụng, thủy thủ đoàn Spruance đã triển khai một loạt biện pháp leo thang được lên kế hoạch sẵn, “từng bước, cẩn trọng và có kiểm soát”, trong đó có việc bắn 5 phát đạn cảnh cáo ở cự ly gần mũi tàu nhằm buộc thuyền trưởng phải dừng lại. Sau khi Touska tiếp tục phớt lờ hiệu lệnh, CENTCOM cho phép sử dụng “hỏa lực vô hiệu hóa”. Spruance trước hết cảnh báo thủy thủ phải rời khỏi khu vực buồng máy, rồi vào khoảng 9h sáng đã khai hỏa khẩu pháo 5 inch Mk 45, bắn 9 quả đạn “trơ” (không chứa thuốc nổ) vào buồng máy để làm tê liệt hệ thống động lực mà không đánh chìm con tàu.

Sau khi động cơ bị phá hỏng, Touska trôi dạt trên biển và sau đó buộc phải chấp hành mệnh lệnh của hải quân Mỹ. Khoảng 16h cùng ngày, lính Thủy quân lục chiến Mỹ từ trực thăng đổ bộ xuống boong, tiến hành khám xét, kiểm soát cầu tàu và tuyên bố tiếp quản con tàu. Hiện Touska cùng toàn bộ thủy thủ đoàn vẫn bị Mỹ tạm giữ và được cho là “trong tình trạng an toàn”.

Hai tàu “hạm đội bóng tối” bị bắt ở Ấn Độ Dương

Ngoài vụ Touska, ông Caine cũng cập nhật tình hình của hai tàu thuộc “hạm đội bóng tối” chở dầu Iran bị bắt giữ trên Ấn Độ Dương: siêu tàu chở dầu Tifani (M/T Tifani) và tàu chở dầu vô quốc tịch Majestic X (M/T Majestic X).

Về Tifani, ông Caine cho biết đây là một tàu chở dầu khổng lồ với kích thước tương đương tàu sân bay lớp Nimitz, có sức chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô. Đêm thứ Hai, theo đề nghị của Bộ Tư pháp, lực lượng thuộc Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương (INDOPACOM) đã tiếp cận và lên tàu vào khoảng 23h30 phút theo giờ miền Đông, chặn đứng chuyến hàng chở dầu bị Mỹ trừng phạt.

Đối với Majestic X – một tàu chở dầu không treo cờ quốc tịch, từng mang tên Phonix/Eternity và bị Bộ Tài chính Mỹ liệt vào danh sách trừng phạt từ năm 2024 vì tham gia vận chuyển dầu Iran – ông Caine nói rằng chiến dịch bắt giữ được tiến hành vào khoảng 23h ngày thứ Tư. Lực lượng Mỹ đã sử dụng trực thăng và xuồng cao tốc tiếp cận, kiểm soát buồng lái và đưa tàu đi theo sự chỉ huy của hải quân Mỹ.

Ông nhấn mạnh cả hai tàu cùng thủy thủ đoàn đều đang nằm trong quyền kiểm soát của Mỹ, và cho biết thêm đây chỉ là “những ví dụ mới nhất” trong chuỗi hoạt động chặn bắt ngày càng quyết liệt mà Washington tiến hành nhằm vào mạng lưới tàu chở dầu Iran tại Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục triển khai các chiến dịch chặn bắt tương tự ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, nhắm vào tàu Iran và các tàu thuộc hạm đội bóng tối đang tiếp tay cho Iran, dù chúng hoạt động ở bất cứ nơi đâu,” ông Caine tuyên bố.