Mỹ mở rộng trừng phạt Iran, nghị sĩ kêu gọi nhắm vào ngân hàng Trung Quốc
- Trí Đạt
- •
Ngày 24/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố mở rộng phạm vi các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran, nhắm đến các tổ chức nước ngoài hỗ trợ nước này trong 5 lĩnh vực: tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển. Danh sách mới không bao gồm các ngân hàng quốc doanh lớn của Trung Quốc, nhưng có nhiều công ty tại Hồng Kông và Trung Quốc bị cáo buộc hỗ trợ hoạt động chuyển dầu bất hợp pháp hoặc chương trình công nghệ tên lửa của Iran.
Khi được hỏi Mỹ có trừng phạt ngân hàng Trung Quốc hay không, ông Bessent nói không ai có thể đứng ngoài các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Ông cũng cho biết Washington dự kiến công bố lệnh trừng phạt đối với một định chế tài chính lớn trước cuối tuần, song không tiết lộ tên hay quốc gia liên quan.
Lưỡng đảng thúc giục trừng phạt ngân hàng Trung Quốc
Một số nghị sĩ có quan điểm cứng rắn thuộc cả Đảng Cộng hòa lẫn Đảng Dân chủ đang thúc giục chính quyền Tổng thống Donald Trump trừng phạt ngân hàng Trung Quốc, với lập luận rằng muốn cắt nguồn tài chính của Iran thì phải nhắm vào các kênh thanh toán phục vụ hoạt động xuất khẩu dầu của Tehran.
Dân biểu Cộng hòa Darin LaHood, thành viên Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Trung Quốc, nói mọi quốc gia cung cấp “nguồn hỗ trợ kinh tế thiết yếu” cho chính quyền Iran, trong đó có Trung Quốc, đều cần chịu trách nhiệm. Ông cho rằng trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc có giao dịch với Iran sẽ gửi thông điệp rõ ràng rằng việc tiếp tay cho Tehran phải trả giá.
Dân biểu Dân chủ Johnny Olszewski cũng kêu gọi truy cứu mọi tổ chức tài chính cố ý hỗ trợ Iran né tránh trừng phạt, tài trợ khủng bố hoặc tài trợ hoạt động đe dọa Mỹ và đồng minh. Ông nói điều này phải bao gồm mọi tổ chức Trung Quốc mà bằng chứng cho thấy đang tạo điều kiện cho hoạt động buôn bán dầu bất hợp pháp của Iran.
Vai trò của các ngân hàng Trung Quốc
Theo Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ – Trung (USCC), Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, mang lại cho Tehran nguồn thu hằng năm lên tới hàng chục tỷ USD. Phần lớn lượng dầu này được xử lý bởi các nhà máy lọc dầu tư nhân quy mô nhỏ của Trung Quốc.
Báo cáo của USCC cho rằng các ngân hàng quốc doanh Trung Quốc đóng vai trò kênh thanh toán trong các giao dịch dầu Iran. Các ngân hàng quy mô nhỏ ở cấp tỉnh của Trung Quốc thực hiện chuyển tiền, sau đó dòng tiền được đưa tới các ngân hàng quốc doanh lớn có công ty con ở Hồng Kông.
Bộ Tài chính Mỹ từng xác định các nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc là mắt xích quan trọng duy trì nền kinh tế dầu mỏ của Iran. Washington đã áp dụng trừng phạt đối với một số nhà máy lọc dầu, doanh nghiệp vận tải, mạng lưới thu mua và các thực thể khác bị cho là hỗ trợ Iran.
Lo ngại về trả đũa kinh tế
Sự đồng thuận lưỡng đảng phản ánh mong muốn gia tăng sức ép để chấm dứt cuộc xung đột với Iran, vốn đã kéo dài 6 tháng và gây tác động lớn đến kinh tế toàn cầu do các cuộc tấn công liên tiếp tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, một số nghị sĩ lo ngại việc trừng phạt ngân hàng Trung Quốc có thể chọc giận Bắc Kinh và dẫn đến trả đũa, nhất là đối với các khu vực của Mỹ phụ thuộc vào xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc hoặc nguồn cung khoáng sản thiết yếu.
Dân biểu Dân chủ Haley Stevens cho rằng các ngân hàng Trung Quốc hỗ trợ Iran né trừng phạt nên bị xử lý, nhưng Mỹ cần chuẩn bị biện pháp ứng phó với nguy cơ trả đũa. Dân biểu Cộng hòa Zach Nunn cũng nhận định trừng phạt phải đi kèm quản trị rủi ro, đặc biệt nhằm bảo đảm Trung Quốc không thể dùng chuỗi cung ứng để gây sức ép với Mỹ.
Rủi ro với hệ thống tài chính
Tháng tới, Tổng thống Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ tổ chức một hội nghị thượng đỉnh tại Washington. Vì vậy, chính quyền Mỹ có thể sẽ cân nhắc kỹ rủi ro ngoại giao và tài chính trước khi quyết định trừng phạt ngân hàng Trung Quốc.
Bốn ngân hàng quốc doanh lớn nhất Trung Quốc có tổng tài sản khoảng 25 nghìn tỷ USD. Việc trừng phạt một hoặc nhiều ngân hàng trong số này có thể gây hiệu ứng dây chuyền tiêu cực cho các tổ chức tài chính quốc tế. Ông Bessent ám chỉ rủi ro này khi nói rằng các đối tượng có khả năng bị trừng phạt có thể được cho thời gian để “sửa chữa hành vi sai trái”, và đặt câu hỏi: “Tại sao tôi lại muốn phá hủy hệ thống tài chính toàn cầu?”
Trong nhiều năm qua, chính phủ Mỹ chỉ áp dụng các biện pháp trừng phạt ở mức độ hạn chế đối với các tổ chức tài chính của Trung Quốc, bao gồm việc trừng phạt Ngân hàng Côn Lôn (Kunlun Bank) và Ngân hàng Đan Đông (Dandong Bank) vào năm 2012 và 2017 vì bị cáo buộc thực hiện các giao dịch liên quan đến Iran và Triều Tiên. Đầu năm nay, Mỹ cũng từng cảnh báo hai ngân hàng Trung Quốc rằng nếu phát hiện các ngân hàng này thực hiện giao dịch liên quan đến nguồn tiền từ Iran, họ sẽ phải đối mặt với các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Ông Erik Woodhouse, cựu Phó trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách chống khủng bố và trừng phạt, cho biết việc Mỹ trừng phạt các ngân hàng quốc doanh lớn của Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến các ngân hàng lớn và khách hàng của họ tại Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và các khu vực khác.
Tuy nhiên, điều này không làm lung lay quyết tâm của các nghị sĩ trong việc trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc. Dân biểu Cộng hòa Gus Bilirakis của bang Florida, thành viên Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện về Trung Quốc, cho biết chính phủ Mỹ đã trừng phạt các nhà máy lọc dầu, công ty vận tải biển, mạng lưới mua sắm và các thực thể khác của Trung Quốc hỗ trợ Iran duy trì nền kinh tế bất hợp pháp. Ông cho rằng bất kỳ thực thể nào cung cấp hỗ trợ tài chính cho Iran đều đang giúp Iran tiến hành các hoạt động khủng bố và gây bất ổn trong khu vực, ông hoàn toàn ủng hộ mọi biện pháp trừng phạt nhằm vào những tổ chức này.
Xem thêm
Từ khóa Dòng sự kiện Ngân hàng Trung Quốc trừng phạt Iran
