Nepal tạm đình chỉ cứu hộ vì đập chắn sạt lở có nguy cơ vỡ

Trận lũ lụt tại khu vực biên giới Nepal và Tây Tạng, Trung Quốc đã khiến ít nhất 472 người thiệt mạng. Hôm thứ Sáu (28/8), hồ chắn mới hình thành ở thượng nguồn bắt đầu tràn nước, khiến mực nước sông dâng cao và buộc Nepal tạm thời đình chỉ hoạt động tìm kiếm cứu hộ. Các nhân viên cùng phương tiện cứu hộ của Trung Quốc cũng được rút về khu vực an toàn để chờ lệnh.

Trong khi đó, Chính phủ Nepal cho biết dù có công dân nhiều nước mất tích tại khu vực thảm họa, nước này hiện chưa cần các đội tìm kiếm cứu hộ nước ngoài hỗ trợ.

Cảnh sát Nepal cho biết số người thiệt mạng tại nước này đã tăng từ 390 người một ngày trước lên 469 người. Phía Trung Quốc tính đến thứ Năm thông báo có 3 người thiệt mạng tại Tây Tạng.

Theo số liệu mới nhất từ giới chức hai bên được AP tổng hợp, Nepal vẫn còn 977 người mất tích, trong khi huyện Kyirong thuộc Tây Tạng có 558 người mất tích, tổng cộng hơn 1.500 người. Do hoạt động tìm kiếm cứu hộ vẫn đang diễn ra, phương pháp thống kê và xác minh của các cơ quan khác nhau nên con số người mất tích có thể tiếp tục thay đổi.

Hồ chắn bắt đầu tràn, hoạt động tìm kiếm cứu hộ tạm dừng

Thảm họa xảy ra hôm thứ Tư (26/8). Dựa trên hình ảnh vệ tinh, các nhà khoa học nhận định một vụ sạt lở nền đá bên dưới sông băng tại khu vực núi cao Himalaya đã cuốn theo một phần sông băng, khiến lượng lớn đất đá, băng, bùn và nước tan chảy tràn xuống thung lũng, tạo thành dòng lũ dữ dội cuốn phăng các thị trấn, đường sá, cầu cống và cơ sở thủy điện trên đường đi.

Sau thảm họa, một lượng lớn đất đá tiếp tục hình thành hồ chắn ở thượng nguồn khu vực biên giới Nepal – Trung Quốc. Chính quyền Trung Quốc hôm thứ Sáu cho biết nước trong hồ chắn đã bắt đầu tràn.

Ông Narendra Pariyar, quan chức hành chính cấp cao nhất của huyện Rasuwa, Nepal, cho biết: “Chúng tôi có thể thấy mực nước sông đang dâng lên”.

Ông nói hiện vẫn chưa rõ mực nước đã dâng đến mức nào.

Lo ngại hồ chắn bị vỡ, giới chức Nepal đã tạm thời đình chỉ hoạt động tìm kiếm cứu hộ trong 90 phút, đồng thời dừng các hoạt động cứu hộ bằng trực thăng. Phóng viên Reuters chứng kiến người dân địa phương vội vã sơ tán lên những khu vực cao hơn trên sườn núi.

Phía Trung Quốc cũng rút toàn bộ nhân viên và phương tiện cứu hộ về khu vực an toàn để chờ lệnh do nguy cơ hồ chắn tiếp tục gia tăng, đồng thời cảnh báo khả năng xảy ra sạt lở núi, tuyết lở và các thảm họa thứ cấp (secondary disasters).

Nhóm 8 kỹ thuật viên công trình do Trung Quốc cử tới ước tính hồ chắn hiện chứa hơn 2,5 triệu m³ nước, tăng so với mức 1,5-2 triệu m³ được ghi nhận một ngày trước đó. Khảo sát cho thấy hồ dài khoảng 150 m và sâu từ 40-50 m.

Phía Trung Quốc cảnh báo trong ba ngày tới, có thể có thêm 3 triệu m³ nước chảy vào hồ, tương đương khoảng 1.200 bể bơi tiêu chuẩn Olympic, trong khi khu vực này vẫn có mưa trong một tuần tới.

Các kỹ sư cho biết thông thường, biện pháp giảm rủi ro là đào một rãnh thoát nước ở phần thấp hơn của đập chắn. Tuy nhiên, chiều rộng và độ sâu của rãnh phải được tính toán dựa trên tốc độ dòng chảy và tốc độ tích nước của hồ.

Hàng trăm người nước ngoài mất tích, Nepal tạm thời từ chối đội cứu hộ quốc tế

Khi lũ lụt xảy ra, khu vực bị ảnh hưởng có rất nhiều người đi bộ đường dài, khách hành hương và nhân viên làm việc tại các công trình thủy điện. Bộ Du lịch Nepal cho biết hơn 500 người nước ngoài nằm trong danh sách mất tích; truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết trong số 558 người mất tích tại huyện Kyirong có 260 người nước ngoài.

Theo truyền thông, Ấn Độ, Trung Quốc, Mỹ, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Sri Lanka và Bangladesh đều từng đề nghị cử các đội tìm kiếm cứu hộ tới hỗ trợ. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Nepal hôm thứ Sáu cho biết các cơ quan an ninh trong nước vẫn đang phụ trách hoạt động tìm kiếm cứu hộ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nepal Lok Bahadur Chhetri nói: “Việc các nước đề nghị hỗ trợ là điều tự nhiên. Tuy nhiên, các cơ quan an ninh của chúng tôi đang tiến hành tìm kiếm cứu hộ và hiện tại chúng tôi không cần sự hỗ trợ này”.

Hàn Quốc đã cử một nhóm phản ứng nhanh tới Kathmandu và chuẩn bị điều thêm một đội cứu trợ thảm họa. Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết Nepal hiện chưa có kế hoạch tiếp nhận các đội cứu hộ nước ngoài, đồng thời Seoul sẽ tiếp tục trao đổi với Nepal về vấn đề này.

Ngoài ra, Hàn Quốc cam kết cung cấp 1 triệu USD viện trợ nhân đạo thông qua các tổ chức quốc tế.

Ông Dinesh Bhattarai, cựu Đại sứ Nepal tại Văn phòng Liên Hợp Quốc ở Geneva, nói với Reuters rằng việc Nepal không muốn tiếp nhận các đội cứu hộ nước ngoài có thể xuất phát từ việc huyện Rasuwa giáp Tây Tạng và có vị trí địa lý nhạy cảm.

Tuy nhiên, ông Chhetri khẳng định quyết định này không liên quan đến tính nhạy cảm của khu vực biên giới.

Đến nay, 3.253 người tại Nepal đã được trực thăng hỗ trợ sơ tán khỏi vùng thảm họa. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đã liên lạc với các nhà lãnh đạo Nepal. Ông Trump mô tả trận lũ là “rất khủng khiếp” và cho biết đã nói với phía Nepal rằng Mỹ sẵn sàng cung cấp bất kỳ sự hỗ trợ nào cần thiết.