Nhiều tổng lãnh sự quán tại Hồng Kông tưởng niệm 37 năm sự kiện Thiên An Môn

Thứ Sáu, 05/06/2026

Thứ Năm (4/6) là kỷ niệm 37 năm sự kiện thảm sát trên Quảng trường Thiên An Môn ngày 4/6/1989 (hay còn gọi là sự kiện Lục Tứ). Nhiều tổng lãnh sự quán nước ngoài tại Hồng Kông đã đăng lời tưởng niệm các nạn nhân trên mạng xã hội, trong khi chính quyền Trung Quốc tiếp tục từ chối thừa nhận và lên án đây là sự can thiệp của nước ngoài.

Ngày 4/6/2026, tại cửa sổ trụ sở Tổng Lãnh sự quán Mỹ ở Hồng Kông, ngọn nến trắng tượng trưng lại được thắp sáng nhằm tưởng niệm cuộc thảm sát Thiên An Môn ở Bắc Kinh xảy ra cách đây 37 năm. (Ảnh: Tổng Lãnh sự quán Mỹ tại Hồng Kông đăng trên X)

Tổng lãnh sự quán Mỹ tại Hồng Kông và Ma Cao một lần nữa thắp nến tưởng niệm tại tất cả các ô cửa sổ, trong khi các cơ quan ngoại giao khác cũng đăng bài trên mạng xã hội để bày tỏ sự thương tiếc. Đồng thời, trang Facebook của Tổng lãnh sự quán Mỹ tại Hồng Kông và Ma Cao đổi ảnh bìa thành hình những ngọn nến, kèm tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, khẳng định sự kiểm duyệt của Bắc Kinh không thể xóa bỏ ký ức về Lục Tứ, và những người đã hy sinh để bảo vệ quyền tự do ngôn luận và quyền hội họp ôn hòa không thể bị lãng quên, một ngày nào đó họ sẽ được minh oan.

Phái đoàn ngoại giao Mỹ tại Bắc Kinh cũng chia sẻ một phần phát biểu của ông Rubio về sự kiện Lục Tứ.

Nhiều lãnh sự quán tại Hồng Kông tưởng niệm Lục Tứ

Tổng lãnh sự quán Anh tại Hồng Kông đăng lên Facebook một đoạn video: một chiếc điện thoại được giơ cao, đèn pin trên điện thoại bật sáng, sau đó hiện dòng chữ “VIIV”, ám chỉ “Lục Tứ”.

Đại sứ quán Anh tại Trung Quốc cũng đăng một video ngắn tưởng niệm Lục Tứ lên nền tảng X, nhưng tài khoản Weibo chính thức của cơ quan này ở Trung Quốc Đại Lục đã bị phong tỏa vì đăng video đó.

Đại sứ quán Anh tại Trung Quốc đã đăng một video ngắn tưởng niệm 37 năm Lục Tứ trên Weibo, bài đăng trên Weibo đã bị chặn. (Ảnh chụp màn hình mạng)

Tổng lãnh sự quán Úc tại Hồng Kông đăng hình một ngọn nến trên Facebook, viết rằng hôm nay họ cùng mọi người trên khắp thế giới tưởng niệm những người đã mất mạng tại Quảng trường Thiên An Môn vào ngày 4/6/1989. Úc khẳng định sẽ tiếp tục kiên định bảo vệ nhân quyền, bao gồm quyền tự do lập hội, tự do ngôn luận và quyền tham gia chính trị.

Tổng lãnh sự quán Canada tại Hồng Kông và Ma Cao đăng bài cho biết người dân Canada tưởng nhớ những người đã chết, bị thương hoặc mất tích tại Quảng trường Thiên An Môn ngày 4/6/1989, và Canada sẽ đứng cùng những người sống sót, gia đình nạn nhân và tất cả những ai tiếp tục đòi truy cứu trách nhiệm.

Cách đây 37 năm, vào ngày 4/6/1989, chính quyền Trung Quốc đã điều quân đội dùng vũ lực giải tán những người biểu tình ôn hòa tập trung tại Quảng trường Thiên An Môn ở trung tâm Bắc Kinh. Cuộc đàn áp đẫm máu này đã chấm dứt phong trào phản đối tham nhũng và kêu gọi cải cách chính trị kéo dài nhiều tuần lễ. Số lượng người thiệt mạng được cho là rất lớn, và cho đến nay, sau 37 năm, cuộc thảm sát này vẫn là chủ đề cấm kỵ ở Trung Quốc Đại Lục, thậm chí ngay cả tại Hồng Kông.

Trước các động thái tưởng niệm mang tính nhân đạo của các phái đoàn ngoại giao nước ngoài, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh trong cuộc họp báo thường kỳ hôm thứ Năm tuyên bố Bắc Kinh “từ lâu đã đưa ra kết luận rõ ràng về sự kiện bất ổn chính trị cuối những năm 1980”. Bà Mao đáp lời tuyên bố của ông Rubio về Lục Tứ rằng: “Trung Quốc bày tỏ sự hết sức bất bình và kiên quyết phản đối”, câu chữ vốn là “cụm từ cửa miệng” quen thuộc của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, thường bị cư dân mạng chế giễu.

Các hoạt động tưởng niệm Lục Tứ diễn ra hàng năm luôn là mục tiêu công kích của Bắc Kinh, thậm chí chính quyền Trung Quốc còn công bố một bản “thuyết minh tình hình” dài 6.300 chữ, liệt kê những hoạt động này như “bằng chứng” cho cái gọi là “sự can thiệp của nước ngoài”.

EU: Tưởng niệm nạn nhân, “không bao giờ quên”

Người phát ngôn về đối ngoại của Liên minh châu Âu, Anouar El Anouni, đã đăng tuyên bố chính thức trên X, viết: “Trung Quốc: Nhân dịp kỷ niệm 37 năm vụ thảm sát Thiên An Môn, Liên minh châu Âu tiếp tục tưởng niệm các nạn nhân và kiên định đứng về phía tất cả những ai đấu tranh ôn hòa vì nhân quyền và các quyền tự do cơ bản.” Ông nhấn mạnh, “cuộc đấu tranh của họ vì sự thật và công lý vĩnh viễn không được phép bị lãng quên”, đồng thời sử dụng hashtag “Tiananmen Square massacre” (thảm sát Quảng trường Thiên An Môn) trong bài đăng.

Hồng Kông như trong tình trạng giới nghiêm, người cầm hoa vàng cũng bị bắt

Hồng Kông từng là một trong số rất ít nơi ngoài Trung Quốc Đại Lục có thể tổ chức lễ thắp nến tưởng niệm Lục Tứ hằng năm, nhưng hiện nay tình hình đã thụt lùi đến mức gần như không khác mấy so với các thành phố trong Đại Lục.

Năm 2020, cảnh sát Hồng Kông lần đầu cấm tổ chức lễ thắp nến Lục Tứ tại Công viên Victoria với lý do các biện pháp phòng dịch COVID-19, và năm sau tiếp tục duy trì lệnh cấm này. Năm nay, Công viên Victoria – địa điểm lịch sử của lễ thắp nến Lục Tứ – một lần nữa bị các đoàn thể thân Bắc Kinh chiếm dụng để tổ chức “Lễ hội yêu nước” kéo dài 5 ngày.

Những buổi thắp nến từng được coi là biểu tượng cho mức độ “tự do tương đối” mà Hồng Kông vẫn còn giữ được so với Trung Quốc Đại Lục; nhưng nay, ngày kỷ niệm này ở Hồng Kông lại được bao trùm bởi hình ảnh cảnh sát bố trí lực lượng dày đặc, hiếm hoi lắm mới thấy vài hoạt động tưởng niệm công khai.

Khoảng 1.000 cảnh sát sắc phục và hàng chục cảnh sát thường phục đã được triển khai quanh Công viên Victoria, tọa lạc ngay trung tâm khu bán lẻ và du lịch nhộn nhịp của Hồng Kông.

Nhà hoạt động xã hội Hồng Kông Trần Bảo Oanh, cựu chủ tịch của tổ chức dân chủ “Liên minh Dân chủ Xã hội” (nay đã giải tán), chỉ vì xuất hiện gần Công viên Victoria với một bông hoa vàng trên tay mà đã bị cảnh sát áp giải lên xe. Bà nói trước khi bị chặn lại: “Hôm nay là ngày 4/6, đây là một ngày đặc biệt, ý nghĩa ai cũng hiểu. Chỉ một người cầm một bông hoa mà đã thu hút sự chú ý quá mức của cảnh sát và báo chí… Thật sự là nực cười đến cùng cực.”

Tại khu vực gần Causeway Bay, nơi suốt hàng chục năm là địa điểm tổ chức các cuộc tưởng niệm và thắp nến ôn hòa, bầu không khí tối 4/6 năm nay hết sức căng thẳng, cảnh sát túc trực dày đặc và thường xuyên chặn, khám người đi đường. Dù vậy, tại hiện trường vẫn đã xảy ra một số cảnh hỗn loạn trong thời gian ngắn.

Cảnh sát bắt giữ một người đàn ông cầm nến, cáo buộc anh “có hành vi khiếm nhã nơi công cộng”.