‘Ngày D’ kinh tế sắp mở màn, quan chức Pakistan tới Iran làm trung gian hòa giải

Thống chế Lục quân Pakistan, Tham mưu trưởng Lục quân Asim Munir, đã tới Tehran vào thứ Hai (24/8) để thực hiện sứ mệnh hòa giải. Trong khi đó, Mỹ đang chuẩn bị tung ra một “đòn tấn công tài chính quy mô lớn nhất trong lịch sử” nhằm vào các đối tác thương mại của Iran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi chiến dịch này là “Ngày D kinh tế” (cuộc đổ bộ Normandy về kinh tế, economic D-Day).

Iran tuyên bố nếu chiến tranh kinh tế tiếp diễn, nước này sẽ phong tỏa toàn bộ hoạt động xuất khẩu dầu ở khu vực Vùng Vịnh. Iran yêu cầu các tàu từng qua lại khu vực này không được đi qua eo biển Hormuz nếu chưa được cấp phép, đồng thời liệt kê 45 tàu vi phạm và đe dọa trả đũa bất kỳ hoạt động chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác.

Ông Bessent dự kiến tổ chức họp báo vào 13 giờ ngày thứ Hai (giờ miền Đông nước Mỹ) để công bố các biện pháp cứng rắn mới. Trong bài viết trên Financial Times hôm Chủ nhật, ông tuyên bố: “Khi bình minh lên, một ‘Ngày D’ kinh tế sắp bắt đầu — đây là cuộc tấn công tài chính đơn lẻ lớn nhất từng được tiến hành nhằm vào một đối thủ”.

Ông cảnh báo các quốc gia “dám” duy trì quan hệ thương mại với Iran: “Họ nên nghiêm túc cân nhắc hậu quả của việc tiếp tục tình trạng này”.

Truyền thông Iran và các nguồn tin nói với Reuters rằng ông Munir, người có mối quan hệ cá nhân tốt với Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã tới Tehran và dự kiến gặp các nhân vật thân cận với Lãnh tụ tối cao Iran.

Theo nguồn tin, ông Trump đã gọi điện cho ông Munir hồi tuần trước, đề nghị ông thúc đẩy Iran trở lại bàn đàm phán. Pakistan trước đó từng thành công trong việc thúc đẩy Mỹ và Iran đạt biên bản ghi nhớ (MoU) hồi tháng 6. Cùng với việc gần đây ký các thỏa thuận phòng thủ chung với Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan đang đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực hòa giải nhằm ngăn tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.

Tàu chở dầu trúng đạn gần cảng Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út

Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Iran đã đình trệ từ tháng 6, trong khi các vụ tấn công trên biển vẫn chưa chấm dứt. Văn phòng Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết hôm thứ Hai, một tàu chở dầu đã bị một vật thể bay đánh trúng tại vùng biển phía tây thành phố cảng Yanbu của Ả Rập Xê Út trên Biển Đỏ, khiến tàu bốc cháy. Trước đó, lực lượng Houthi từng đe dọa phong tỏa tuyến xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út qua Biển Đỏ nhằm tránh eo biển Hormuz.

Trước sức ép trừng phạt của Mỹ, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei cảnh báo: “Nếu chiến tranh kinh tế tiếp diễn, sẽ không có một giọt dầu nào được xuất khẩu, dù qua eo biển Hormuz hay bất kỳ nơi nào khác ở Vịnh Ba Tư”. Ông nhấn mạnh, bất kỳ quốc gia nào tham gia hỗ trợ cuộc chiến kinh tế của Mỹ sẽ bị coi là tuyên chiến.

Trung Quốc, nước mua dầu lớn nhất của Iran, thông qua Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố rằng các biện pháp trừng phạt và gây sức ép không thể giải quyết vấn đề, đồng thời Bắc Kinh sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của Trung Quốc.

Việc Mỹ nối lại phong tỏa các cảng của Iran từ giữa tháng 7 đã khiến lượng dầu Iran cung cấp cho Trung Quốc giảm xuống.

Kinh tế chịu cú sốc lớn, giá dầu quốc tế giảm nhẹ

Mặc dù quân đội Iran và phe cứng rắn vẫn giữ lập trường kiên quyết, các quan chức trong nước ngày càng lo ngại về tác động của các biện pháp trừng phạt kinh tế. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm Chủ nhật công khai tuyên bố “đất nước không thể mãi ở trong tình trạng chiến tranh”, cho thấy áp lực lớn đối với công tác điều hành trong nước.

Tỷ giá đồng rial Iran hôm thứ Hai tiếp tục lập mức thấp kỷ lục mới, giảm 25% so với tháng 1. Iran vốn đang phải đối mặt với lạm phát kéo dài và tình trạng thiếu năng lượng, nay còn chịu thêm sức ép từ hoạt động thương mại bị đình trệ và nhu cầu tái thiết cơ sở hạ tầng rất lớn.

Do thị trường chờ đợi Mỹ công bố các biện pháp cụ thể, giá dầu quốc tế hôm thứ Hai giảm nhẹ sau hai tuần liên tiếp tăng.