Mỹ và Iran sẽ tổ chức một cuộc đàm phán thu hút sự chú ý của toàn thế giới tại Pakistan vào thứ Bảy (ngày 11/4). Thủ đô Islamabad của Pakistan đang gấp rút chuẩn bị, các vạch kẻ trên vỉa hè được sơn lại, lực lượng an ninh được tăng cường, toàn bộ khu vực đang chờ đợi cuộc đàm phán Mỹ – Iran trong bầu không khí vừa kỳ vọng vừa lo lắng.

Islamabad là thủ đô của Pakistan, nơi sắp diễn ra cuộc đàm phán giữa Mỹ – Iran. (Ảnh: Shutterstock)

Trước 20h tối thứ Ba (7/4) theo giờ miền Đông nước Mỹ, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào phút chót. Mỹ và Israel đồng ý ngừng bắn với Iran trong hai tuần, trong khi Iran phải mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn Eo biển Hormuz.

Sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn, Pakistan đã tích cực thúc đẩy hai nước Mỹ và Iran tổ chức đàm phán vào cuối tuần này nhằm chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn. Sau gần 40 ngày giao tranh ác liệt, toàn thế giới đang nín thở theo dõi kết quả của cuộc đàm phán này.

Dưới đây là những thông tin quan trọng cần biết về cuộc đàm phán tại Islamabad.

Địa điểm đàm phán sẽ ở đâu?

Nhà Trắng hôm thứ Tư (8/4) thông báo vòng đàm phán đầu tiên sau lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran sẽ được tổ chức vào sáng thứ Bảy theo giờ địa phương tại thủ đô Islamabad của Pakistan.

Dự kiến các phái đoàn đàm phán của Mỹ và Iran sẽ đến Islamabad vào thứ Sáu.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran ngày 8/4 cho biết các cuộc đàm phán có thể kéo dài tới 15 ngày — điều này đồng nghĩa với việc ít nhất một số thành viên trong phái đoàn có thể ở lại Islamabad sau cuộc đàm phán ngày thứ Bảy, hoặc quay về nước rồi trở lại Pakistan để tham gia các vòng đàm phán tiếp theo.

Theo kênh Al Jazeera, khách sạn Serena ở Islamabad sẽ tiếp đón các phái đoàn đàm phán. Khách sạn này nằm gần Bộ Ngoại giao Pakistan, khu vực xung quanh tập trung nhiều cơ quan chính phủ và đại sứ quán quan trọng. Khách sạn đã bị trưng dụng từ tối thứ Tư đến Chủ nhật, toàn bộ khách lưu trú được yêu cầu trả phòng. Báo cáo cho biết địa điểm này cũng có thể được sử dụng để tổ chức đàm phán.

Tuy nhiên, hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ dẫn nguồn tin Pakistan cho biết cuộc đàm phán sẽ được tổ chức tại một địa điểm quân sự có mức độ an ninh rất cao, do quân đội Pakistan chịu trách nhiệm bảo vệ.

Chính quyền đã tuyên bố ngày 9/4 (thứ Năm) và 10/4 (thứ Sáu) là ngày nghỉ công cộng tại thủ đô, ngoại trừ các dịch vụ thiết yếu như cảnh sát, bệnh viện và tiện ích công cộng. Các biện pháp an ninh toàn thành phố đã được tăng cường. Khu vực “Vùng Đỏ” (Red Zone) nơi có khách sạn Serena đã bị phong tỏa, các cửa ngõ chính vào Islamabad cũng bị đóng lại.

Những ai sẽ tham gia đàm phán?

Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận trong buổi họp báo hôm thứ Tư rằng phái đoàn Mỹ sẽ do Phó Tổng thống Vance dẫn đầu. Đặc phái viên Trung Đông của Trump là Steve Witkoff và con rể của Trump là Jared Kushner cũng sẽ tham dự.

Nguồn tin Pakistan nói với hãng Anadolu rằng phái đoàn Iran dự kiến bao gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Nguồn tin cho biết thêm bốn chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng sẽ tham gia. IRGC là lực lượng chỉ huy các hoạt động quân sự của Iran trong chiến tranh. Ông Ghalibaf từng là chỉ huy của IRGC.

Tuy nhiên, phía Iran vẫn chưa chính thức xác nhận thành phần phái đoàn của mình.

Các cuộc đàm phán sẽ diễn ra như thế nào?

Theo Al Jazeera, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif dự kiến sẽ chính thức chủ trì cuộc đàm phán Mỹ – Iran. Ông cũng có thể tổ chức các cuộc gặp sơ bộ riêng với hai bên vào thứ Sáu hoặc thứ Bảy, tùy theo thời điểm các phái đoàn đến.

Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar, người đã tham gia hoạt động ngoại giao con thoi trong suốt thời gian xung đột Mỹ – Iran, dự kiến sẽ hỗ trợ thúc đẩy tiến trình đàm phán vào thứ Bảy.

Al Jazeera cho biết các phái đoàn Mỹ và Iran dự kiến sẽ ngồi ở các phòng riêng biệt vào thứ Bảy, với các quan chức Pakistan đóng vai trò trung gian truyền đạt thông tin giữa hai bên.

Tuy nhiên, hãng Anadolu dẫn nguồn tin chính phủ Pakistan cho biết cuộc đàm phán không có khung thời gian cố định, và hai bên sẽ tiến hành theo cả hình thức tiếp xúc trực tiếp lẫn gián tiếp.

Một nguồn tin cho biết, “Hai bên cũng sẽ ngồi đối diện trực tiếp, cũng như tiến hành các cuộc họp riêng với phía Pakistan.” Người này nói thêm rằng do “tính phức tạp của các vấn đề”, các cuộc đàm phán có thể kéo dài “vài ngày”.

Theo Al Jazeera, các quan chức xác nhận một nhóm an ninh Mỹ gồm 30 thành viên đã đến Islamaba.

Vì sao địa điểm đàm phán được chọn là Pakistan?

Trong những tuần gần đây, Pakistan đã trở thành một bên trung gian quan trọng trong xung đột Mỹ – Iran. Gần đây, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao dồn dập, Tổng tham mưu trưởng Lục quân Pakistan Asim Munir đã có nhiều cuộc điện đàm với lãnh đạo Mỹ và Iran.

Cựu Bộ trưởng Thông tin Pakistan kiêm chuyên gia quốc phòng Mushahid Hussain nói với Al Jazeera rằng Tổng thống Trump có mối quan hệ cá nhân tốt với Munir cũng như các thành viên khác trong nhóm hòa giải của Pakistan, chính vì vậy Islamabad mới có thể tự định vị mình là trung tâm then chốt của các cuộc đàm phán Mỹ – Iran.

Hiện vẫn chưa rõ Thống chế Munir có tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán hay không.

Pakistan có đường biên giới dài khoảng 900 km (560 dặm) với Iran, đồng thời sở hữu cộng đồng người Hồi giáo dòng Shia lớn thứ hai thế giới (sau Iran), những yếu tố này làm tăng tầm quan trọng của nước này đối với Tehran. Khác với phần lớn Trung Đông, Pakistan không có căn cứ quân sự Mỹ, điều này khiến nước này trở nên đáng tin cậy hơn trong mắt Iran. Đồng thời, từ năm 2004, Pakistan được Mỹ xếp vào nhóm “đồng minh lớn ngoài NATO”.

Nội dung đàm phán là gì?

Hai bên bước vào đàm phán với những bất đồng sâu sắc.

Truyền thông nhà nước Iran công bố một kế hoạch 10 điểm, trong đó đáng chú ý là Iran tiếp tục kiểm soát Eo biển Hormuz có ý nghĩa chiến lược, chấm dứt các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Iran, và “chấp nhận” hoạt động làm giàu uranium.

Hôm thứ Tư, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định rõ ràng rằng kế hoạch ngừng bắn 10 điểm mà truyền thông lan truyền là không chính xác. Ông cho biết một số nội dung không tồn tại trong phiên bản của phía Mỹ, và cũng chưa từng được đưa vào thảo luận với Washington.

Al Jazeera dẫn lời các nhà phân tích cho rằng do sự thiếu tin tưởng ăn sâu giữa hai bên, khả năng đạt được thỏa thuận cuối cùng trong ngắn hạn vẫn rất thấp.

Giám đốc chương trình Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia (trụ sở tại Tel Aviv), Raz Zimmt, nói với Axios rằng vấn đề cốt lõi là các cuộc đàm phán Mỹ – Iran sẽ liên quan đến vấn đề hạt nhân ở mức độ nào.

Ông cho biết: “Phải đáp ứng ba yêu cầu tối thiểu: loại bỏ uranium làm giàu ở mức 60% khỏi Iran, pha loãng uranium làm giàu ở mức 20% xuống mức thấp, và dừng hoạt động làm giàu uranium càng lâu càng tốt”.

Ông nói thêm: “Nếu những yêu cầu này — trong đó có một số từng bị Iran từ chối trước chiến tranh — được chấp nhận, thì cuộc chiến ít nhất cũng đạt được một kết quả lớn. Nếu chiến tranh kết thúc mà Iran vẫn giữ được các năng lực hạt nhân này, đó sẽ là một thất bại lớn.”

Hôm thứ Tư, ông Trump đăng trên Truth Social rằng: “Mỹ sẽ hợp tác chặt chẽ với Iran, chúng tôi tin rằng Iran đã hoàn thành một sự thay đổi chế độ hiệu quả!”

Ông nói thêm: “Iran sẽ không còn hoạt động làm giàu uranium nữa, Mỹ sẽ hợp tác với Iran để khai quật và loại bỏ toàn bộ ‘bụi’ hạt nhân bị chôn sâu dưới lòng đất (tại các cơ sở hạt nhân bị máy bay ném bom B-2 của Mỹ phá hủy vào tháng 6 năm ngoái)”.