Alexandra Lyaschenko đã gần hai năm không được nói chuyện với cô con gái tuổi thiếu niên của mình.

Những bậc cha mẹ từ chối thừa nhận bản dạng giới chuyển giới của con mình đã bị tách khỏi con một cách cưỡng bức và hiện đang tham gia vào các vụ kiện tụng với nhiều tiểu bang khác nhau. (Ảnh của Nathaniel Smith cho The Epoch Times, do Andrly Lyaschenko và Matt Wittmeyer cung cấp cho The Epoch Times)

Con gái bà mắc chứng rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline Personality Disorder – BPD) và rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), đồng thời chịu nhiều tổn thương tâm lý do bị bắt nạt ở trường. Tháng 6/2024, bà đưa con gái đi gặp chuyên gia tâm lý.

Ban đầu, Lyaschenko tin rằng nhà trị liệu tâm lý có thể giúp giải quyết những vấn đề mà con gái bà đang phải đối mặt.

Tuy nhiên, bà cho biết vào ngày 3/6, chính nhà trị liệu đó đã đi cùng nhân viên Cơ quan Bảo vệ Trẻ em đến ngôi nhà của gia đình tại thị trấn Mount Shasta, bang California và đưa con gái bà ra khỏi nhà.

“Con bé rời đi mà không mang giày dép. Hôm đó chồng tôi là người nói chuyện với họ vì lúc đó tôi đã xuất hiện phản ứng sinh lý do quá sợ hãi”, Lyaschenko nhớ lại khi trả lời phỏng vấn The Epoch Times.

“Tôi ôm lấy con trai mình. Đó là ngày kinh hoàng nhất trong cuộc đời tôi.”

Sau đó, con gái bà được đưa đến một cơ sở y tế tại thành phố Chico. Lyaschenko cho biết đó là một phòng khám chuyên về chuyển giới.

“Kể từ đó, cơn ác mộng mới thực sự bắt đầu”, bà nói.

Do lo ngại con gái có thể cáo buộc bà ngược đãi em trai mình, khiến chính quyền bang có thể tiếp tục đưa con trai bà đi, Lyaschenko đã rời khỏi California và sống lưu động ở nhiều nơi khác nhau.

Ngoài bà Lyaschenko, còn có một số phụ huynh khác rơi vào hoàn cảnh tương tự. Ngay cả khi được giấu tên, họ vẫn không dám trả lời phỏng vấn của The Epoch Times.

Các vụ việc của họ hiện vẫn đang được tòa án xem xét. Họ lo ngại rằng nếu vi phạm lệnh hạn chế phát ngôn của tòa, họ có thể mất quyền giám hộ con cái.

Tranh cãi lập pháp

Những trường hợp như của Lyaschenko đang xuất hiện trong nhiều tranh chấp pháp lý trên khắp nước Mỹ, khiến chính quyền các bang đối đầu với phụ huynh, phụ huynh đối đầu với tòa án, thậm chí cha mẹ của cùng một đứa trẻ cũng đứng ở hai phía đối lập.

Ngày 2/4, Lyaschenko đã điều trần tại bang New Hampshire, nơi cơ quan lập pháp đang xem xét một dự luật cấm các cơ quan bảo vệ trẻ em tách trẻ vị thành niên khỏi cha mẹ chỉ vì cha mẹ không ủng hộ việc chuyển đổi giới tính của con.

Không chỉ New Hampshire cân nhắc loại luật này. Trước đó có thông tin cho biết quận Cuyahoga thuộc bang Ohio đang triển khai một chương trình theo dõi xu hướng tính dục và bản dạng giới của trẻ em từ 5 tuổi. Hiện cơ quan lập pháp bang Ohio cũng đang xem xét một dự luật tương tự.

Vấn đề này thậm chí có thể được đưa lên Tòa án Tối cao Mỹ.

Tháng 2 năm nay, tổ chức Tổ chức Đối tác Quốc tế vì Chăm sóc Y tế Có Đạo đức (IPEC) có trụ sở tại Chicago, bang Illinois, đã nộp đơn kiến nghị thách thức các quy định pháp luật của bang Washington. Theo các quy định này, trẻ vị thành niên bỏ nhà đi có thể được tách khỏi cha mẹ và được tiếp cận các biện pháp điều trị khẳng định giới tính.

Trước đây, luật bang Washington yêu cầu các cơ sở tạm trú dành cho thanh thiếu niên phải thông báo cho cha mẹ hoặc người giám hộ, trừ khi có lý do thuyết phục để không làm như vậy.

Năm 2023, bang này sửa đổi luật, quy định rằng “lý do thuyết phục” bao gồm trường hợp trẻ vị thành niên đang tìm kiếm hoặc tiếp nhận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe được pháp luật bảo vệ. Luật cũng xác định các dịch vụ này bao gồm điều trị khẳng định giới tính và chăm sóc sức khỏe sinh sản hợp pháp tại bang Washington.

Bà Martha Shoultz, đồng sáng lập tổ chức IPEC, cũng có trụ sở tại Chicago, cho biết nếu Tòa án Tối cao thụ lý vụ việc, bà tin rằng tổ chức của mình sẽ giành chiến thắng.

Bà nói với The Epoch Times:

“Nếu một đứa trẻ bỏ nhà đi và có người giữ chúng lại, thậm chí cho chúng sử dụng những loại thuốc có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng lâu dài… thì làm sao có thể cho rằng những đứa trẻ đó không đang phải đối mặt với nguy cơ cận kề được?”

Vào ngày 19 tháng 4 năm 2025, tại Englewood, Colorado, một nhóm người chuyển giới đã quay trở lại giới tính ban đầu của họ đã phát biểu tại một sự kiện của tổ chức Partners in Ethical Care (PEC). (Ảnh do The Epoch Times cung cấp)

Bà Shoultz nói thêm rằng, giống như nhiều vấn đề liên quan đến bản dạng giới khác, những trẻ em bỏ nhà đi trong các trường hợp này thường được đối xử khác với những trẻ bỏ nhà đi trong các hoàn cảnh thông thường.

Bà cũng bày tỏ quan ngại về tác động của các chính sách như vậy đối với trẻ vị thành niên.

“Vì một lý do nào đó, một khi vấn đề chuyển giới xuất hiện thì các biện pháp bảo vệ trẻ em dường như không còn được áp dụng nữa… Về cơ bản, họ đang đẩy những đứa trẻ đang hoang mang này vào giữa bầy sói”, bà nói.

Ngày 19/4, tổ chức IPEC đã tổ chức một sự kiện tập trung vào câu chuyện của những người được gọi là “detransitioner” (người ngừng hoặc đảo ngược quá trình chuyển giới). Đây là những người từng trải qua quá trình chuyển đổi giới tính bằng các biện pháp xã hội, pháp lý hoặc y tế, thậm chí phẫu thuật chuyển giới, nhưng sau đó quyết định dừng lại hoặc quay trở về với giới tính sinh học khi sinh vì cảm thấy hối tiếc.

Bà Sarah Parshall Perry, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của tổ chức Alliance Defending Freedom (ADF) có trụ sở tại bang Arizona, cho rằng luật của bang Washington trên thực tế đã tạo điều kiện để trẻ vị thành niên rời khỏi bang nơi mình sinh sống nhằm tìm kiếm các dịch vụ điều trị liên quan đến chuyển giới ở nơi khác.

“Trước đây chúng tôi chưa từng thấy một chính quyền bang nào cố gắng ngăn cản hoạt động thực thi pháp luật hợp pháp với lý do cho phép trẻ em chuyển giới trái với mong muốn của cha mẹ”, bà nói với The Epoch Times.

“Điều này không chỉ vi phạm nguyên tắc hiến định về việc các bang phải công nhận thẩm quyền pháp lý của nhau, mà còn xâm phạm các quyền của cha mẹ được Hiến pháp bảo vệ, thậm chí có thể dẫn đến các cáo buộc hình sự”.

Theo bà Perry, nguyên nhân là các đạo luật được gọi là “luật trú ẩn” (sanctuary laws) tại những bang như Washington có thể mâu thuẫn với luật của các bang khác. Trong khi đó, luật của nhiều bang yêu cầu cha mẹ hoặc người giám hộ phải được thông báo trước khi trẻ vị thành niên thực hiện một số thủ tục y tế nhất định.

Ngày 23/6/2022, Sarah Parshall Perry, một chuyên gia pháp lý cấp cao tại Heritage Foundation (THF), có trụ sở tại Washington, D.C., đã phát biểu tại cuộc biểu tình “Our Bodies, Our Sports” được tổ chức tại Freedom Plaza ở Washington, D.C. (Ảnh: Terri Wu/The Epoch Times)

Cha mẹ đối đầu cha mẹ

Một số phụ huynh từng trải qua hoàn cảnh tương tự cùng những người ủng hộ họ cho biết, trong nhiều trường hợp, việc tước quyền giám hộ con cái không phải do chính quyền bang thực hiện, mà xuất phát từ một trong hai phụ huynh, thường xảy ra sau khi vợ chồng ly thân hoặc ly hôn.

Ông Pat Catalano mô tả với The Epoch Times trải nghiệm trở thành “người cha bị nhắm đến” giống như “đứng giữa khu rừng kêu cứu nhưng không ai đáp lại”.

Ông Ryan Clarke cho biết cả hai con gái của mình đều từng trải qua giai đoạn băn khoăn về bản dạng giới. Cô con gái út tin rằng mình là con trai, trong khi cô con gái lớn xác định mình là “người phi nhị nguyên giới” (nonbinary).

Theo lời ông Clarke, vợ cũ của ông đã tước quyền tham gia vào các quyết định y tế liên quan đến con cái. Ông cho biết con gái út đã được tiêm thuốc ức chế dậy thì từ khi mới 11 tuổi.

Ông cũng nói rằng cả 2 con gái đều từng phải nhập viện điều trị do có ý định tự tử, nhưng ông chỉ được biết những sự việc này sau khi chúng đã xảy ra.

Luật sư đại diện cho người vợ cũ của ông từ chối bình luận về các chi tiết cụ thể của vụ việc, nhưng cho biết:

“Các bang có thể trao cho người dân những quyền rộng hơn mức bảo vệ cơ bản được quy định trong Hiến pháp.”

Ngày 21/5/2026, tại Rochester, New York, Ryan Clarke cầm trên tay những bức ảnh riêng của hai cô con gái mình. (Ảnh của Matt Wittmeyer cho The Epoch Times)

Ngay cả khi chứng rối loạn nhận dạng giới tính của đứa trẻ dường như đã thuyên giảm, những gia đình này tin rằng các mâu thuẫn nội bộ gia đình khiến cha mẹ và con cái khó hòa giải.

Jeanette Cooper cho biết đến năm 2019, bà gần như đã có quyền nuôi con gái hoàn toàn trong nhiều năm; đứa trẻ sẽ ở lại với chồng cũ của bà một đêm mỗi tuần.

Bà Cooper cho biết bà rất bối rối khi cha của con gái bà từ chối giao quyền nuôi con cho bà vào một ngày nọ khi bà đến đón con. Sáng hôm sau, bà nhận được một email từ con gái mình. Trong email, con gái bà nói rằng cô bé là người chuyển giới, cảm thấy “không an toàn” khi ở với bà Cooper, và nói rằng cô bé sẽ sống với cha để mẹ “có thời gian để suy nghĩ về chuyện này”.

Bà Cooper cho biết, bất chấp cuộc chiến pháp lý kéo dài và tốn kém, bà vẫn không thể giành lại quyền nuôi con gái. Bà nói với tờ The Epoch Times rằng con gái bà hiện đã trưởng thành nhưng dường như không còn tự nhận mình là người chuyển giới nữa.

Bà Cooper cho biết ngay cả trong những bức ảnh thời trung học, con gái bà “trông giống như một cô gái tuổi teen xinh xắn, mặc áo croptop”.

Ngày 19/4, bà Cooper, đồng sáng lập tổ chức phi lợi nhuận IPEC, đã cho tờ The Epoch Times xem một bức ảnh mà bà cho là ảnh con gái mình mặc váy cưới được đăng trên mạng xã hội. Bà nghi ngờ con gái mình đã kết hôn, nhưng không chắc chắn.

Jeanette Cooper tại nhà riêng ở Chicago, Illinois, ngày 18/5/2026. (Ảnh của Nathaniel Smith cho The Epoch Times)

Ai có quyền quyết định?

Dân biểu Ismail Mohamed của bang Ohio đã đặt câu hỏi về hiệu quả của dự luật được đề xuất, cho rằng nó có thể gây hại nhiều hơn lợi vì hạn chế quyền xem xét và quyết định của tòa án trong việc bảo vệ trẻ em.

“Mục tiêu của chúng tôi là xác định điều gì tốt nhất cho trẻ em, chứ không phải dựa trên niềm tin chính trị của cha mẹ”, ông phát biểu tại phiên điều trần ngày 25/3.

“Điều các em tin tưởng cuối cùng là lựa chọn của chính các em. Đáng tiếc là có bằng chứng cho thấy một số trẻ em đã tự tử, và trẻ em chuyển giới thường trở thành đối tượng bị nhắm tới”.

Những người ủng hộ các can thiệp y tế liên quan đến giới tính đối với trẻ vị thành niên thường lập luận rằng các biện pháp này là cần thiết để giảm bớt căng thẳng tâm lý và ngăn ngừa tự tử.

Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây được công bố tại Phần Lan cho thấy những thanh thiếu niên nhận cái gọi là “chăm sóc khẳng định giới tính” (gender-affirming care) có nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần cao hơn trong giai đoạn sau.

Bà Vernadette Broyles, Chủ tịch kiêm Cố vấn Pháp lý trưởng của Chiến dịch vì Quyền Trẻ em và Cha mẹ (CPRC) có trụ sở tại bang Georgia, nói với The Epoch Times rằng theo quan điểm của bà, các bậc phụ huynh cần cảnh giác trước việc con cái thao túng tâm lý cha mẹ.

Vào ngày 12/3/2026, tại Washington, D.C., Vernadette Broyles, người sáng lập Chiến dịch vì Quyền của Trẻ em và Cha mẹ (CPRC), phát biểu tại sự kiện “Genspect—Cuộc sống sau giai đoạn chuyển tiếp”. (Ảnh: Madalina Kilroy/The Epoch Times)

Bà cho rằng người lớn “cần chấm dứt việc để những trẻ vị thành niên đang chịu tổn thương tâm lý và chưa trưởng thành nắm quyền kiểm soát tình huống”, một mô hình mà bà nhận thấy xuất hiện khá phổ biến trong các tranh chấp như vậy.

“Vai trò của người lớn cần được khẳng định,” bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng quyền của cha mẹ trong việc “cung cấp mọi hỗ trợ cần thiết về sức khỏe tâm thần cho con cái, để các em có thể hiểu vì sao mình đang cảm thấy đau khổ về thể chất” cũng cần được bảo vệ và khẳng định.

Bà Breuer cho biết đã hỗ trợ nhiều bậc cha mẹ trong hơn một chục vụ tranh chấp quyền nuôi con. Hiện bà cũng đang tham gia thúc đẩy một dự luật mới nhằm cắt giảm ngân sách liên bang dành cho các bang tiến hành điều tra hoặc tước quyền nuôi con của phụ huynh chỉ vì họ không công nhận giới tính mà trẻ tự nhận.