Cao huyết áp từ lâu được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng”, bởi bệnh làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nghiêm trọng như tim mạch, đột quỵ, tiểu đường và bệnh thận, nhưng lại không có triệu chứng rõ ràng. Người bị cao huyết áp có thể kiểm soát huyết áp bằng cách dùng thuốc và các phương pháp khác. Gần đây, một nghiên cứu phát hiện rằng vận động cũng giúp giảm huyết áp, thậm chí chỉ cần vận động 5 phút mỗi ngày đã có thể mang lại hiệu quả đáng kể.

Một nghiên cứu phát hiện rằng, mỗi ngày chỉ cần vận động 5 phút cũng có thể giúp giảm huyết áp.  (Ảnh: Shutterstock)

Theo định nghĩa, huyết áp bình thường ở người trưởng thành phải dưới 120/80 milimét thủy ngân (mmHg), tức huyết áp tâm thu dưới 120 mmHg và huyết áp tâm trương dưới 80 mmHg. Khi huyết áp đạt mức 140/90 mmHg trở lên thì được xem là cao huyết áp.

Cao huyết áp hoặc tình trạng huyết áp tăng kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm trên toàn cầu. Tình trạng này ảnh hưởng đến 1,28 tỷ người trưởng thành trên thế giới.

Một nghiên cứu do các nhà khoa học Anh và Úc phối hợp thực hiện cho thấy, chỉ cần dành 5 phút mỗi ngày cho những hoạt động thể chất làm tăng nhịp tim, chẳng hạn như đạp xe hoặc leo cầu thang, có thể giúp giảm huyết áp tâm thu 0,68 mmHg và huyết áp tâm trương 0,54 mmHg.

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng, xét trên toàn bộ dân số, việc giảm huyết áp tâm thu 2 mmHg và huyết áp tâm trương 1 mmHg tương ứng với mức giảm khoảng 10% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu sức khỏe của 14.761 tình nguyện viên đến từ 5 quốc gia nhằm tìm hiểu việc thay thế một loại hoạt động bằng một loại hoạt động khác trong ngày sẽ ảnh hưởng như thế nào đến huyết áp.

Mỗi người tham gia đều được gắn một thiết bị đo gia tốc đeo trên đùi để theo dõi hoạt động của họ vào ban ngày và ban đêm, đồng thời thu thập dữ liệu liên quan đến huyết áp. Các hoạt động hằng ngày được chia thành sáu nhóm, bao gồm ngủ, hành vi ít vận động (chẳng hạn như ngồi), đi bộ chậm, đi bộ nhanh, đứng và vận động cường độ cao hơn (chẳng hạn như chạy bộ, đạp xe hoặc leo cầu thang).

Các nhà nghiên cứu đã xây dựng mô hình thống kê để ước tính tác động đối với huyết áp khi thay thế một hoạt động của người tham gia bằng hoạt động khác ở những mức độ khác nhau. Họ phát hiện rằng, xét trên toàn bộ dân số, việc thay thế 20–27 phút ngồi lâu, ít vận động mỗi ngày bằng hoạt động thể chất có thể giúp giảm tới 28% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Tác giả chính của nghiên cứu, nhà dịch tễ học Jo Blodgett thuộc Đại học College London (University College London), cho biết: “Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, đối với phần lớn mọi người, vận động thể chất là yếu tố then chốt giúp giảm huyết áp, chứ không phải những hoạt động có cường độ thấp hơn như đi bộ”.

Blodgett nói: “Tin tốt là bất kể thể lực của bạn ở mức nào, bạn cũng không cần dành quá nhiều thời gian để tạo ra tác động tích cực đối với huyết áp. Điểm đặc biệt của biến số vận động trong nghiên cứu của chúng tôi là nó bao gồm tất cả các hoạt động tương tự như tập thể dục, từ chạy để kịp bắt xe buýt đến đạp xe một quãng ngắn. Nhiều hoạt động trong số đó có thể được kết hợp vào cuộc sống hằng ngày”.

Bà cho biết, đối với những người không thường xuyên vận động, đi bộ thực sự mang lại một số lợi ích tích cực cho huyết áp. Tuy nhiên, nếu muốn giảm huyết áp, việc rèn luyện hệ tim mạch thông qua vận động thể chất sẽ mang lại hiệu quả lớn nhất.

Một tác giả khác của nghiên cứu, Giáo sư Mark Hamer thuộc Đại học College London, cho biết nghiên cứu của họ có điểm độc đáo là đã quan sát những hoạt động thể chất tự do trong đời sống hằng ngày, vốn có thể mang lại những lợi ích lâu dài và bền vững hơn.

Ông cũng cho biết, các thiết bị theo dõi hoạt động đeo trên người như đồng hồ thông minh phổ biến hiện nay không khác biệt nhiều so với thiết bị đo gia tốc được sử dụng trong nghiên cứu này. Những thiết bị đó đang trở thành công cụ ngày càng quan trọng trong việc giúp bệnh nhân theo dõi hoạt động thể chất và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như cao huyết áp.

Kết quả nghiên cứu nói trên được công bố ngày 6/11/2024 trên tạp chí y khoa Circulation.