Báo cáo: Hơn 400 triệu USD từ các tổ chức liên hệ với ĐCSTQ chảy vào đại học Mỹ

Minh Hoàng
•
Thứ Sáu, 05/06/2026

Viện Nghiên cứu Lan truyền Mạng (NCRI) thuộc Đại học Rutgers (Mỹ) hôm thứ Năm (4/6) đã công bố một báo cáo nghiên cứu có tiêu đề “Đường ống dẫn tiền đen của Bắc Kinh” (Beijing’s Dark Money Pipeline). Báo cáo chỉ ra rằng các nguồn vốn có liên hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang thông qua các tổ chức phi lợi nhuận nội địa của Mỹ để chảy vào các trường đại học Hoa Kỳ, nhằm lách hệ thống khai báo nguồn vốn nước ngoài do chính quyền Tổng thống Trump triển khai.

Khuôn viên chính của Đại học Wake Forest, Mỹ, ngày 13/2/2019. (Ảnh: Sharkshock/Shutterstock)

Dòng vốn liên quan đến ĐCSTQ né khai báo để chảy vào các trường đại học Mỹ

Theo đưa tin từ hãng tin ABC News, báo cáo cho biết việc giám sát nguồn vốn nước ngoài tại các trường đại học Mỹ hiện nay chủ yếu dựa vào Mục 117 của Đạo luật Giáo dục Đại học (Higher Education Act), yêu cầu các trường phải kê khai tất cả các khoản tài trợ và hợp đồng hợp tác đến từ nước ngoài.

Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nguồn vốn liên quan đến ĐCSTQ thay đổi phương thức tiếp cận. Thay vì chuyển trực tiếp từ nước ngoài vào các trường đại học dưới dạng dòng vốn ngoại, các khoản tiền này được điều hướng và phân phối thông qua các tổ chức phi lợi nhuận 501(c) hoạt động ngay tại Mỹ.

Các nhà nghiên cứu cho biết, theo quy định hiện hành, các tổ chức phi lợi nhuận này được xem là thực thể nội địa của Mỹ. Do đó, nguồn gốc của các khoản tiền liên quan không cần phải khai báo và cực kỳ khó truy vết.

Báo cáo nhấn mạnh rằng, một khi dòng vốn đã đi vào hệ thống tổ chức phi lợi nhuận này, mối liên hệ giữa chúng với chính quyền nước ngoài sẽ trở nên mập mờ và không thể nhận diện được. Điều này “không phải do sự che giấu có chủ đích, mà là bởi khung khai báo hiện tại hoàn toàn không yêu cầu tiết lộ các thông tin liên quan”.

Hơn 400 triệu USD có liên quan đến ĐCSTQ trong một thập kỷ

Sau khi phân tích hồ sơ thuế của Cục Thuế Nội địa Mỹ (IRS) trong suốt 10 năm qua, Viện Nghiên cứu Lan truyền Mạng phát hiện hơn 400 triệu USD đã được phân bổ từ các quỹ miễn thuế của các tổ chức phi lợi nhuận 501(c) có mối liên hệ mật thiết với “mạng lưới giáo dục đại học có liên đới hoặc từng duy trì quan hệ sâu rộng với Trung Quốc (ĐCSTQ)”.

Đồng thời, báo cáo cũng chỉ ra rằng trong những năm gần đây, trong khi nguồn tài trợ từ các quốc gia khác dành cho nghiên cứu khoa học tại Mỹ có xu hướng sụt giảm chung, thì các khoản đầu tư liên quan của ĐCSTQ lại liên tục tăng lên. Điều này cho thấy mạng lưới được gọi là “đường ống dẫn tiền đen” đang hoạt động với quy mô rất lớn.

Hồi đầu năm nay, Bộ Giáo dục Mỹ đã ra mắt một trang web chuyên truy vết các khoản tài trợ nước ngoài dành cho các trường đại học Mỹ. Theo dữ liệu chính thức, số tiền tài trợ từ Trung Quốc vào hệ thống giáo dục đại học Mỹ đã vượt mốc 4 tỷ USD.

Cơ quan nghiên cứu lưu ý rằng con số này không đồng nghĩa với việc toàn bộ dòng tiền đều trực tiếp đến từ các cơ quan chính phủ của ĐCSTQ. Tuy nhiên, nó phản ánh một thực trạng rằng một lượng lớn nguồn vốn có liên quan đến ĐCSTQ đang luân chuyển ngoài khung giám sát pháp lý hiện hành.

Cựu quan chức an ninh nội địa cảnh báo rủi ro xâm nhập từ ĐCSTQ

Bình luận về vấn đề này, ông John Cohen — cựu Giám đốc Tình báo thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) và hiện là bình luận viên của ABC News — nhận định rằng từ lâu ĐCSTQ đã luôn tìm cách mở rộng tầm ảnh hưởng trong lĩnh vực giáo dục đại học tại Mỹ như một phần trong chiến lược toàn cầu của họ.

Ông Cohen chỉ ra rằng Bắc Kinh đang tiếp tục triển khai các hoạt động tình báo trên diện rộng tại Mỹ, bao gồm thu thập thông tin và xây dựng năng lực hoạt động bí mật.

Cựu quan chức này cho biết, phía Trung Quốc không chỉ đưa các nhân viên tình báo vào các trường đại học Mỹ dưới danh nghĩa du học sinh, mà còn thông qua việc đầu tư vào các dự án nghiên cứu khoa học, mua lại các doanh nghiệp cảng biển, thu mua bất động sản xung quanh các cơ sở quân sự, cũng như tiến hành các cuộc tấn công mạng nhằm xâm nhập vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu của nước Mỹ.