Cái giá thực sự của chủ nghĩa xã hội ở Mỹ – 48.900.000.000.000 USD
- Nguyệt Lượng
- •
Hội đồng Cố vấn Kinh tế Nhà Trắng ước tính các chính sách lớn của tổ chức Những người Xã hội chủ nghĩa Dân chủ Hoa Kỳ (Democratic Socialists of America-DSA) có thể tạo gánh nặng tài khóa ròng khoảng 48,9 nghìn tỷ USD trong giai đoạn 2027–2036, chủ yếu do chương trình bảo hiểm y tế toàn dân Medicare (Medicare for All). Báo cáo cho rằng việc tài trợ bằng vay nợ hoặc tăng thuế có thể làm tăng lãi suất, lạm phát và nợ công, đồng thời làm giảm GDP và số giờ lao động. Tuy nhiên, con số 49 nghìn tỷ USD là ước tính dựa trên mô hình và giả định của Hội đồng cố vấn kinh tế của Tổng thống (Council of Economic Advisers-CEA), không phải dự toán độc lập của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Hoa Kỳ (Congressional Budget Office – CBO) hay chi phí của một dự luật đã được Quốc hội thông qua.
Báo cáo Hội đồng cố vấn kinh tế của Tổng thống (Council of Economic Advisers-CEA) phân tích 8 nhóm chính sách cốt lõi mà cơ quan này liên hệ với chương trình Người lao động xứng đáng được hưởng nhiều hơn (Workers Deserve More) của tổ chức Những người Xã hội chủ nghĩa Dân chủ Hoa Kỳ (Democratic Socialists of America-DSA): xóa nợ sinh viên và miễn học phí đại học; chính sách nhập cư và ân xá; thay đổi căn bản hệ thống cảnh sát và nhà tù; chương trình bảo hiểm y tế toàn dân Medicare (Medicare for All); kiểm soát tiền thuê nhà toàn quốc; Green New Deal – Thỏa thuận Xanh mới: kết hợp chuyển đổi sang năng lượng sạch, giảm phát thải và mở rộng việc làm, phúc lợi xã hội; tuần làm việc 32 giờ; và thuế tài sản đối với tỷ phú.
CEA tính tổng chi phí ngân sách khoảng 52,84 nghìn tỷ USD trong mười năm. Sau khi trừ khoảng 3,94 nghìn tỷ USD doanh thu dự kiến từ thuế tài sản 5% đối với tỷ phú, con số ròng còn khoảng 48,9 nghìn tỷ USD.
Cơ cấu ước tính của CEA chủ yếu gồm:
- Medicare for All 47,41 nghìn tỷ USD;
- Xóa nợ sinh viên và miễn học phí 3,60 nghìn tỷ;
- Tuần làm việc 32 giờ khoảng 918 tỷ;
- Chính sách nhập cư khoảng 530 tỷ;
- Green New Deal khoảng 370 tỷ;
- Kiểm soát tiền thuê nhà khoảng 16 tỷ USD.
Chính sách về cảnh sát và nhà tù được CEA phân tích về tác động xã hội nhưng không được đưa vào tổng chi phí tài khóa.
Điểm đáng chú ý là Medicare for All chiếm gần như toàn bộ con số 49 nghìn tỷ USD. CEA ước tính chương trình này tốn khoảng 54,5 nghìn tỷ USD trước khi tính các khoản tiết kiệm từ giảm chi phí hành chính và Medicaid, đưa chi phí ngân sách ròng xuống khoảng 47,4 nghìn tỷ USD.
CEA cũng xây dựng hai kịch bản tài trợ. Nếu chính phủ vay nợ, báo cáo dự đoán lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có thể tăng khoảng 5,8 điểm phần trăm, tỷ lệ thế chấp nhà có thể vượt 12%, và mức giá tích lũy có thể tăng rất mạnh trong thập niên. Nếu chính phủ tăng thuế để tài trợ, mô hình của CEA dự báo GDP thực dài hạn có thể thấp hơn khoảng 14,6% và tổng số giờ lao động giảm khoảng 16,2%.
Điểm cần lưu ý khi đọc con số “49 nghìn tỷ USD”
Đây là ước tính của CEA thuộc chính quyền Trump, không phải một dự toán độc lập của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Hoa Kỳ (Congressional Budget Office – CBO). Báo cáo gom nhiều chính sách riêng biệt của DSA thành một kịch bản giả định trong đó chúng được thực hiện cùng nhau và sử dụng một loạt giả định kinh tế để tính tác động trong giai đoạn 2027–2036. Vì vậy, 49 nghìn tỷ USD nên được hiểu là kết quả của mô hình và các giả định của CEA, không phải một khoản chi đã được Quốc hội thông qua.
Ngoài ra, cách gọi một số chính sách mang tính chính trị. Chẳng hạn, CEA sử dụng cụm “biên giới mở và ân xá cho người nhập cư (open borders and amnesty)”, trong khi tài liệu chính thức của DSA trình bày rộng hơn các mục tiêu như bãi bỏ ICE và mở rộng quyền của người nhập cư. Tương tự, thông cáo Nhà Trắng mở rộng lập luận từ chính sách của DSA sang “các chính sách của đảng Dân chủ”, trong khi tờ Newsmax cho biết báo cáo đang được sử dụng trong bối cảnh tranh luận chính trị trước bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Nguyệt Lượng, theo Newsmax, Yahoo Finance, The White House, Democratic Socialists of America (DSA)
Xem thêm
Từ khóa xã hội chủ nghĩa
