Thanh tra Chính phủ: Hàng nghìn tỷ đồng mua bán xăng dầu được hợp thức qua hóa đơn “ma”
- Nguyễn Minh
- •
“Các doanh nghiệp mua bán ngang lòng vòng với nhau làm tăng chi phí chiết khấu ở khâu trung gian khoảng 46.779 tỷ đồng” – Thanh tra Chính phủ nêu nguyên nhân chung của các vi phạm cùng hệ quả kèm theo sau 3 tháng thanh tra diện rộng hoạt động kinh doanh xăng dầu.
Trong 7 vụ đã được chuyển cho Bộ Công an điều tra, có một doanh nghiệp đã hợp thức hóa khoảng 48.100 tỷ đồng qua 12 công ty “ma”, tiền sau đó quay về 26 tài khoản của giám đốc.
Ngày 10/11, Thanh tra Chính phủ công bố Kết luận số 769/KL-TTCP về thanh tra Chuyên đề diện rộng hoạt động kinh doanh xăng dầu, do Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn ký ngày 28/10. Đợt thanh tra diễn ra từ ngày 10/7 đến ngày 5/10 tại 260 doanh nghiệp, gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối.
Thanh tra Chính phủ nêu 7 vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Cơ quan này đã gửi văn bản ngày 14/10 kiến nghị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an tiếp nhận, khởi tố các hành vi này.
Hai vụ lớn nhất trong kết luận có chung một cách làm: dùng hóa đơn của các công ty “ma” để hợp thức hóa hàng chục nghìn tỷ đồng mua bán xăng dầu. Các doanh nghiệp doanh nghiệp này bị cáo buộc đã dùng 8.879 hóa đơn của công ty “ma”, với tổng giao dịch mua xăng dầu trị giá khoảng 45.900 tỷ đồng.
Vụ Thanh Bình: 2,6 tỷ lít xăng dầu được hợp thức bởi hóa đơn của 12 công ty “ma”
Vụ có quy mô lớn nhất xảy ra tại Công ty TNHH Kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình. Từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026, công ty này dùng 4.692 hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào của 12 công ty, thể hiện việc mua khoảng 2,6 tỷ lít xăng dầu trị giá khoảng 42.600 tỷ đồng để hợp thức cho khoảng 2,8 tỷ lít bán ra, trị giá khoảng 46.000 tỷ đồng theo 19.843 hóa đơn xuất cho 112 khách hàng và khách lẻ.
Cả 12 doanh nghiệp nói trên không có giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu và không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (tức công ty “ma”). Một số người đứng tên đại diện theo pháp luật xác nhận họ chỉ là người làm thuê, nhận lương hàng tháng, hoặc bị giả mạo thông tin căn cước công dân để lập công ty mà không biết gì về hoạt động của công ty.
Để thanh toán cho số hóa đơn trên, Công ty Thanh Bình dùng 15 tài khoản chuyển khoảng 48.100 tỷ đồng đến 23 tài khoản của 12 công ty “ma”. Số tiền này sau đó đi qua 3 tài khoản của 2 công ty trung gian, rồi về 26 tài khoản cá nhân của ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc Công ty Thanh Bình.
Từ các tài khoản này, ông Sơn tiếp tục chuyển khoảng 13.070 tỷ đồng cho 114 tổ chức, trong đó khoảng 11.203 tỷ đồng quay lại chính Công ty Thanh Bình. Ông Sơn còn chuyển khoảng 37.880 tỷ đồng cho 1.285 cá nhân, qua khoảng 1.800 tài khoản.
Chứng từ xuất hàng cũng có điểm bất thường: Phiếu SMO (Lệnh phiếu xuất kho, đặt hàng trực tuyến) được sử dụng cho nhiều lô hàng (theo hóa đơn GTGT), có phiếu SMO bị hủy (không nhận hàng) vẫn được dùng để chứng minh nguồn gốc hàng.
Thanh tra kết luận xác định vụ việc có dấu hiệu mua bán xăng dầu lậu, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, cùng dấu hiệu tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 221 Bộ luật Hình sự.
Vụ P.A.S: Khoảng 2.200 tỷ đồng được “rửa” qua chuỗi hóa đơn của 25 doanh nghiệp “ma”
Tương tự, Công ty TNHH Đầu tư P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc ở TP.HCM, Bình Dương, quận 1 và Hạ Long cũng sử dụng thủ thuật tương tự.
Thanh tra Chính phủ xác định trong 4 tháng, từ tháng 7 đến tháng 10/2024, Công ty TNHH Đầu tư P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc đã dùng 4.187 hóa đơn đầu vào của 8 công ty “ma”, thể hiện việc mua khoảng 150 triệu lít xăng dầu trị giá khoảng 3.300 tỷ đồng. Các hóa đơn này giúp hợp thức cho khoảng 142,4 triệu lít bán cho 6 doanh nghiệp và khách lẻ, trị giá khoảng 2.210 tỷ đồng.
8 công ty “ma” này lại dùng 3.832 hóa đơn đầu vào, thể hiện việc mua xăng dầu của 17 doanh nghiệp khác, trị giá khoảng 3.347 tỷ đồng.
Tất cả 25 doanh nghiệp này đều không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; một số người đại diện theo pháp luật xác nhận là người làm thuê, nhận lương hằng tháng hoặc bị mất/giả mạo căn cước công dân, không biết gì về hoạt động của công ty.
Số tiền P.A.S trả cho các công ty xuất hóa đơn sau đó được chuyển cho 22 cá nhân hoặc cho người rút tiền mặt, bước đầu xác định tổng cộng khoảng 2.200 tỷ đồng. Một tài khoản cá nhân của bà Phùng Thị Mỹ Duyên, kế toán chi nhánh TP.HCM của Công ty P.A.S, đã nhận 356 tỷ đồng trong số này.
Vụ việc cũng có dấu hiệu tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 221 Bộ luật Hình sự.
/Shutterstock)
5 vụ còn lại: Xuất hóa đơn khống, bán không xuất hóa đơn, xuất hóa đơn thấp hơn giá công bố
Từ tháng 1/2025 đến ngày 30/6/2026, Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P xuất hóa đơn bán khoảng 93 triệu lít xăng dầu, trị giá khoảng 1.650 tỷ đồng, và đã thu tiền của khách. Đến thời điểm đó, công ty vẫn chưa giao 57,6 triệu lít, trong khi kiểm tra thực tế tại 2 kho thuê chỉ còn khoảng 15.670 lít dầu.
Thanh tra Chính phủ nhận định hành vi trên là xuất hóa đơn GTGT, kê khai hóa đơn GTGT đã ghi đầy đủ thông tin nhưng thực tế việc mua bán xăng, dầu không có thật một phần hoặc toàn bộ.
Ngoài ra, từ năm 2022, dù đang bị cưỡng chế nợ thuế, công ty này vẫn tạm ứng khoảng 553 tỷ đồng cho giám đốc và khoảng 584 tỷ đồng cho một thành viên góp vốn, đến nay chưa hoàn ứng. Vụ việc có dấu hiệu tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Ba doanh nghiệp khác cũng có dấu hiệu của tội này. Công ty Cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm có tồn kho trên sổ sách lệch với kiểm kê thực tế, trị giá khoảng 675 tỷ đồng.
Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI không đủ chứng từ chứng minh việc nhận khoảng 6,1 triệu lít xăng dầu (trị giá khoảng 97,5 tỷ đồng) mua của Công ty P.A.S. Một số chứng từ mua bán thấy Biên bản giao nhận đồng thời là Phiếu xuất kho không ghi đầy đủ thông tin, chưa có đủ cơ sở xác định thực tế hoạt động mua bán, giao nhận, vận chuyển xăng dầu. Vụ việc bị kết luận có dấu hiệu thực tế việc mua bán xăng dầu không có thật một phần hoặc toàn bộ.
Ngoài ra, Công ty PLI lập 2 Báo cáo tài chính năm 2025 có số liệu khác nhau. Việc cung cấp các báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán là hành vi bị nghiêm cấm theo quy định khoản 10 Điều 13 Luật Kế toán năm 2015.
Tại Công ty Cổ phần Vận tải và Sản xuất Long Phú, số dầu DO xuất kho trên sổ và trên đồng hồ đo lệch nhau khoảng 731.000 lít, tương đương trị giá khoảng 11,3 tỷ đồng.
Từ ngày 3/1/2025 đến ngày 1/6/2026, sổ chi tiết vật tư hàng hóa tại kho xuất 1.239.448 lít, nhưng đồng hồ lượng kế tại kho thể hiện xuất 508.383 lít; có dấu hiệu bán xăng dầu không xuất hóa đơn, để ngoài sổ sách kế toán.
Riêng Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ có dấu hiệu tội Trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự. Từ năm 2023 đến tháng 5/2026, công ty này xuất hóa đơn sai thời điểm cho khoảng 929.000 lít xăng dầu, trị giá khoảng 20 tỷ đồng, và xuất hóa đơn thấp hơn giá công bố với khoảng 1,2 triệu lít, làm giảm doanh thu khoảng 5,3 tỷ đồng.
97% doanh nghiệp đã thanh tra có mua bán ngang
Thanh tra Chính phủ cho rằng nguyên nhân chung của các vi phạm nêu trên là cơ chế cho phép thương nhân đầu mối mua bán xăng dầu với nhau và thương nhân phân phối mua bán với nhau, gọi tắt là mua bán ngang. Theo số liệu do các doanh nghiệp tự báo, 253/260 doanh nghiệp (97%) mua bán theo cách này, với gần 7.760 giao dịch, khoảng 34 tỷ lít, trị giá khoảng 573.777 tỷ đồng.
“Các doanh nghiệp mua bán ngang lòng vòng với nhau làm tăng chi phí chiết khấu ở khâu trung gian khoảng 46.779 tỷ đồng” – Thanh tra Chính phủ nêu. Một số doanh nghiệp đã lợi dụng cách mua bán này để mua bán hóa đơn, trốn thuế, mua bán xăng dầu lậu hay không rõ nguồn gốc…
Ngoài 7 vụ trên, kết luận nêu 58/260 doanh nghiệp (22%) có dấu hiệu vi phạm điều kiện kinh doanh, 182/260 doanh nghiệp (70%) có dấu hiệu không duy trì mức dự trữ xăng dầu bắt buộc tối thiểu, cùng các dấu hiệu vi phạm về Quỹ bình ổn giá. Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Công Thương, Bộ Tài chính nghiên cứu bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở và hạn chế số thương nhân phân phối. Cơ quan này cũng kiến nghị nghiên cứu chấm dứt Quỹ bình ổn giá hiện hành, thay bằng dự trữ quốc gia, dự trữ bắt buộc tại thương nhân đầu mối, chính sách thuế và các công cụ điều tiết khác.
Đối với 7 vụ việc có dấu hiệu tội phạm, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan điều tra tiếp nhận hồ sơ, tài liệu, xem xét có khởi tố hay không và thông báo kết quả bằng văn bản.
Xem thêm:
Xem thêm
Từ khóa trốn thuế Bộ Công an Xăng dầu Kết luận thanh tra kinh doanh xăng dầu công ty ma mua bán hóa đơn thanh tra chính phủ
