Hoa Kỳ 250 năm: Đức tin mới là nền tảng lập quốc

Ngoài tự do, dân chủ và pháp quyền, còn có một nhân tố quan trọng đã định hình quá trình lập quốc và phát triển của Hoa Kỳ nhưng thường bị bỏ quên, đó chính là đức tin vào Thượng Đế. Chính niềm tin ấy đã thu hút vô số người nhập cư đến nước Mỹ, cung cấp sức mạnh tinh thần cho cuộc Chiến tranh Giành Độc lập, đồng thời đặt nền móng cho việc xây dựng thể chế quốc gia mới cũng như các chuẩn mực đạo đức của Hoa Kỳ.

Vào mỗi dịp lễ quan trọng của Hoa Kỳ, người dân đều nhìn lại lịch sử lập quốc và tưởng nhớ những người đã hy sinh to lớn vì nền độc lập và tự do của đất nước.

Năm nay đúng vào dịp kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập (Declaration of Independence). Trong khi chào mừng ngày độc lập, Hoa Kỳ cũng tưởng niệm các vị Quốc phụ cùng những anh hùng của cuộc cách mạng, đồng thời một lần nữa nhắc nhở thế giới rằng tự do chưa bao giờ tự nhiên mà có.

Hoa Kỳ từ lâu vẫn được gọi là “vùng đất của cơ hội”, “vùng đất của tự do” và “chiếc nồi nấu chảy các dân tộc”. Trong Lời tuyên thệ trung thành của Hoa Kỳ còn có một câu nổi tiếng: “Một quốc gia dưới sự che chở của Thượng Đế” (One Nation, Under God), và điều này mang ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Đức tin thu hút người nhập cư đến châu Mỹ

Từ xa xưa, con người ở khắp nơi trên thế giới đều tin vào một Đấng Sáng Tạo tối cao và từ đó hình thành nên nhiều tôn giáo khác nhau. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của các tôn giáo, xung đột và đàn áp giữa các tôn giáo cũng ngày càng gia tăng.

Đặc biệt sau cuộc Cải cách Tôn giáo tại Anh (English Reformation), khi Giáo hội Anh quốc (Church of England) được thành lập, các giáo phái Cơ Đốc giáo đã bức hại lẫn nhau trong thời gian dài. Để có thể tự do thực hành tín ngưỡng của mình, nhiều người đã vượt đại dương đến các thuộc địa Bắc Mỹ với hy vọng tìm được một vùng đất thật sự có tự do tôn giáo.

Mặc dù trong nội bộ các thuộc địa vẫn tồn tại bất đồng về tôn giáo, nhưng khi sự cai trị của Vua George III ngày càng hà khắc, khiến người dân thuộc địa bất mãn sâu sắc, các giáo phái cuối cùng đã gác lại khác biệt để cùng nhau ủng hộ cuộc Cách mạng giành độc lập của Hoa Kỳ.

Các vị Quốc phụ Hoa Kỳ tuy có tín ngưỡng khác nhau và thuộc các giáo hội khác nhau, nhưng cũng chính vì vậy mà sau này Hoa Kỳ dần hình thành truyền thống khoan dung tôn giáo.

Tuyên ngôn Độc lập đưa đức tin vào tư tưởng lập quốc

Việc Hoa Kỳ tách khỏi Anh để giành độc lập không chỉ đơn thuần là một cuộc cách mạng chính trị mà còn được xây dựng trên nền tảng niềm tin vào Thượng Đế.

Đoạn thứ hai của Tuyên ngôn Độc lập viết:

“Tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng; Đấng Tạo Hóa đã ban cho họ những quyền không thể bị tước đoạt, trong đó có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.

Ở phần cuối của Tuyên ngôn Độc lập, những người soạn thảo còn cầu xin “Đấng Phán Xét tối cao của thế giới” (the Supreme Judge of the World) làm chứng, đồng thời bày tỏ niềm tin kiên định vào sự phù hộ của “Thiên ý thiêng liêng”, và cam kết sẵn sàng hy sinh tính mạng, tài sản cùng danh dự để bảo vệ nền độc lập.

Những “phép màu” trong Chiến tranh Giành Độc lập

Trong thời kỳ Chiến tranh Giành Độc lập của Hoa Kỳ đã xảy ra nhiều sự kiện nổi tiếng mà rất nhiều người coi là sự an bài của “Thiên ý”.

Tháng 8/1776, Quân đội Lục địa (Continental Army) bị quân Anh dồn vào đường cùng tại New York. Phía sau họ là sông Đông, gần như đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn. Đúng vào thời khắc quyết định, một màn sương dày bất ngờ bao phủ, khiến quân Anh hầu như không thể phát hiện Quân đội Lục địa. George Washington đã thành công dẫn khoảng 9.000 binh sĩ vượt sông an toàn.

Vài tháng sau, Washington lại chỉ huy quân đội vượt qua sông Delaware đã đóng băng để bất ngờ tập kích quân địch đóng tại Trenton. Chiến dịch vốn vô cùng nguy hiểm này đã thuận lợi thành công nhờ sự thay đổi của thời tiết, qua đó khích lệ mạnh mẽ tinh thần của Quân đội Lục địa.

Sau đó, Quân đội Lục địa đã trải qua mùa đông gian khổ nhất tại Valley Forge. Khoảng 12.000 binh sĩ vẫn kiên trì huấn luyện trong điều kiện vật tư vô cùng thiếu thốn và dịch bệnh lan tràn. Washington luôn động viên binh sĩ, đồng thời kiên trì cầu nguyện với Thượng Đế.

Một tín đồ Quaker tên là Isaac Potts từng hồi tưởng rằng ông đã tận mắt chứng kiến Washington quỳ trên nền tuyết thành kính cầu nguyện và thốt lên rằng đó là lời cầu nguyện chân thành nhất mà ông từng được nghe trong đời.

Sau đó, Hoa Kỳ không chỉ cải thiện được nguồn tiếp tế cho quân đội, đón nhận các cố vấn quân sự giàu kinh nghiệm mà còn thành công liên minh với Pháp, giúp sức mạnh của Quân đội Lục địa được nâng cao đáng kể.

Năm 1781, Hoa Kỳ giành thắng lợi quyết định trong trận Yorktown, đến năm 1783 ký Hiệp ước Paris, chính thức giành được nền độc lập.

Đức tin ảnh hưởng đến việc xây dựng thể chế Hoa Kỳ

Sau khi thoát khỏi sự thống trị của Anh, Hoa Kỳ bắt đầu xây dựng hệ thống quốc gia của riêng mình.

Washington từng gửi thư cho các thống đốc các bang, cầu mong Thượng Đế ban phúc cho từng bang và dẫn dắt người dân tuân thủ pháp luật, theo đuổi công lý, lòng nhân từ, sự khiêm nhường và hòa bình.

Vào thời điểm đó, Kinh Thánh là cuốn sách được đọc nhiều nhất tại Hoa Kỳ, cung cấp nền tảng đạo đức và luân lý cho quốc gia non trẻ.

Khái niệm “Giao ước” (covenant) trong Kinh Thánh khiến các vị Quốc phụ tin rằng con người không chỉ phải giữ lời hứa với nhau mà còn phải tuân theo trách nhiệm đạo đức do Thượng Đế trao phó. Điều này trở thành một trong những nguồn tư tưởng quan trọng của nền dân chủ Hoa Kỳ.

Đồng thời, Kinh Thánh cũng nhấn mạnh rằng người cầm quyền không chỉ phải chịu trách nhiệm trước nhân dân mà còn phải chịu trách nhiệm trước Thượng Đế. Điều đó đã góp phần hình thành quan niệm về nền hành chính công và nền chính trị có trách nhiệm của Hoa Kỳ.

Kinh Thánh cho rằng bản tính con người vốn không hoàn hảo, vì vậy các vị Quốc phụ cũng nhận thức rằng quyền lực phải được giám sát và kiềm chế.

Chính vì thế, chế độ hiến chính của Hoa Kỳ đã thiết lập hàng loạt cơ chế kiểm soát và cân bằng như phân quyền giữa ba nhánh quyền lực, cơ chế xem xét tư pháp, quyền phủ quyết của tổng thống và thủ tục luận tội, với mong muốn ngăn chặn sự lạm dụng quyền lực, đồng thời giúp quốc gia không ngừng sửa chữa sai lầm và tiếp tục phát triển.

Hướng tới 250 năm tiếp theo

Việc Hoa Kỳ kỷ niệm 250 năm lập quốc là một cột mốc lịch sử quan trọng, nhưng so với nhiều quốc gia có lịch sử lâu đời, Hoa Kỳ vẫn còn là một đất nước rất trẻ.

George Mason, người soạn thảo Tuyên ngôn Nhân quyền Virginia, từng nói:

“Mọi chính phủ tự do và những phúc lợi do tự do mang lại sẽ không thể trường tồn nếu một dân tộc không kiên định thực hành công chính, tiết độ, tự chủ, tiết kiệm và đức hạnh; nếu không thường xuyên quay trở về với những nguyên tắc căn bản; và nếu mọi công dân không nhận thức rằng họ không chỉ có quyền lợi mà còn mang trên mình trách nhiệm.”

Là “một quốc gia dưới sự che chở của Thượng Đế”, những nguyên tắc lập quốc của Hoa Kỳ đã bén rễ sâu trong đức tin. Đứng trước cột mốc quan trọng kỷ niệm 250 năm lập quốc, tác giả kêu gọi người dân Hoa Kỳ đừng quên rằng mọi điều đều là ân điển từ Đấng Tạo Hóa. Chỉ cần tiếp tục đặt niềm tin nơi Thượng Đế và tìm kiếm sự dẫn dắt của Ngài, Hoa Kỳ sẽ có thể tiếp tục vững bước hướng tới tương lai.

Xem thêm

J.D. Vance chia sẻ về cuốn sách mới "Thánh Thể: Hành trình tìm lại đức tin" (Phần 1)

Ông Vance nhận ra rằng một phần nguyên nhân khiến con người trở thành người vô thần là vì họ cho rằng mình quá thông minh